تا که گشت این خیالخانه پدید
هر زمان گشت صد بهانه پدید
ناپدید است عیسی مریم
قصهٔ سوزن است و شانه پدید
صد جهان ناپدید شد که نشد
ذرهای کس درین دهانه پدید
گرچه تو صد هزار میبینی
هیچکس نیست در میانه پدید
چون دو گیتی به جز خیالی نیست
کیست غمگین و شادمانه پدید
زین همه نقشهای گوناگون
نیست جز نقش یک یگانه پدید
روشنی از یک آفتاب بود
گر شود در هزار خانه پدید
مرغ در دام اوفتاده بسی است
وی عجب نیست مرغ و دانه پدید
مینماید بسی خیال ولیک
نه زمان است و نه زمانه پدید
زین همه کار و بار و گفت و شنود
اثری نیست جاودانه پدید
صد جهان خلق همچو تیر برفت
نه نشان است و نه نشانه پدید
قطره بس ناپدید بینم از آنک
هست دریای بی کرانه پدید
نه که خود قطره کی خبر دارد
که پدید است بحر یا نه پدید
دو جهان پر و بال سیمرغ است
نیست سیمرغ و آشیانه پدید
ره به سیمرغ چون توان بردن
بیش هر گام صد ستانه پدید
قدر خلعت کنون بدانستم
که بشد خازن و خزانه پدید
گر درین شرح شد زبان از کار
از دل آمد بسی زبانه پدید
سر فروپوش چند گویی از آنک
نیست پایان این فسانه پدید
گر شود گوش ذرههای دو کون
نشود سر این ترانه پدید
شیرمردان مرد را اینجا
عالمی عذر شد زنانه پدید
ندهد شرح این کسی چو فرید
کاسمان هست از آسمانه پدید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: عطار در این غزل جهان را خانهای خیالی میداند که همهٔ کثرتها، کارها و زمانهایش ناپایدار است و جز نقش آن یگانه چیزی در آن به حقیقت پیدا نیست. او با تمثیلهای خورشید و خانهها، قطره و دریا، و سیمرغ و بال و پرش نشان میدهد که حق آشکار است و هستیِ خلق در برابر او محو میشود. در پایان از دشواری راه و ناتوانی زبان در شرح این راز سخن میگوید و خود را به خاموشی فرا میخواند.
هوش مصنوعی: از وقتی این جهانِ خیالی پدید آمد، هر لحظه صدها بهانه و سرگرمی تازه پیدا شد که آدمی را از حقیقت بازمیدارد.
هوش مصنوعی: حقیقتِ عیسی پسر مریم پنهان است و تنها قصهٔ سوزن و شانه، یعنی تعلقات اندکِ او، بر سر زبانهاست. اشاره به روایتی است که عیسی به سبب سوزنی که همراه داشت در آسمان چهارم ماند؛ مردم ظاهر را میبینند و جوهر را نمیبینند.
هوش مصنوعی: صد جهان از میان رفت و هیچکس حتی به اندازهٔ ذرهای از این گذرگاه بیرون نیامد که خبری از راز بیاورد.
هوش مصنوعی: هرچند تو صدها هزار موجود میبینی، در حقیقت هیچکس جز او در میان پیدا نیست.
هوش مصنوعی: وقتی هر دو جهان جز خیالی نیست، در حقیقت چه کسی غمگین یا شادمان است؟
هوش مصنوعی: از میان این همه نقشهای رنگارنگ، جز نقش آن یگانهٔ یکتا چیزی پیدا نیست.
هوش مصنوعی: روشنایی از یک خورشید است، هرچند در هزار خانه دیده شود؛ کثرت جلوهها از یک حقیقت است.
هوش مصنوعی: پرندگان بسیاری در دام افتادهاند، اما شگفتا که نه پرنده پیداست و نه دانه؛ همهٔ این دام و صید هم خیال است.
هوش مصنوعی: خیالهای بسیاری خود را نشان میدهند، اما در حقیقت نه زمانی پیداست و نه روزگاری.
هوش مصنوعی: از این همه کار و کوشش و گفتوگو هیچ اثر ماندگاری پیدا نیست.
هوش مصنوعی: صدها جهان مردم مانند تیر رفتند و گذشتند، و نه نشانی از آنان ماند و نه هدفی که به آن رسیدند پیداست.
هوش مصنوعی: قطره را کاملاً ناپیدا میبینم، زیرا دریای بیکران آشکار است؛ با ظهور حق، هستیِ بنده محو میشود.
هوش مصنوعی: بلکه خودِ قطره چه خبر دارد که دریا آشکار است یا پنهان؛ جزء از دریافت کل ناتوان است.
هوش مصنوعی: هر دو جهان بال و پر سیمرغ است، اما نه خود سیمرغ پیداست و نه آشیانهاش.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان به سیمرغ راه یافت، وقتی پیش روی هر گام صدها آستانه و مانع پیدا میشود؟
هوش مصنوعی: اکنون قدر خلعت و بخشش را دانستم، چون گنجور و گنجینه هر دو بر من آشکار شد.
هوش مصنوعی: اگر زبان در شرح این راز از کار افتاد، از دل شعلههای بسیاری برخاست؛ «زبانه» هم به معنای شعله است و هم با زبان بازی لفظی دارد.
هوش مصنوعی: سر را بپوشان و خاموش باش؛ تا کی سخن میگویی، وقتی پایان این افسانه پیدا نیست؟
هوش مصنوعی: اگر همهٔ ذرههای دو جهان گوش شوند، باز راز این ترانه آشکار نمیشود.
هوش مصنوعی: در این راه، حتی شیرمردان دلیر هم به جهانی از بهانههای زنانه و ناتوانی دچار شدند.
هوش مصنوعی: کسی مانند فرید (عطار) این راز را شرح نمیدهد؛ چنانکه آسمان را از سقف میتوان شناخت، این حقیقت را هم از روی نشانههایش میتوان دریافت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
چون شد اخلاص را نشانه پدید
نور صدق آید از میانه پدید
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.