نشود پیش دو خورشید و دو مه تاری تیر
گر برد ذرهای از خاطر مختاری تیر
آنکه در چشم خردمندی و در گوش یقین
پیش اندازهٔ صدقش به کمان آید تیر
آنکه پیش قلم همچو سنانش گه زخم
از پی فایده چون نیزه میان بندد تیر
گر به زر وصف کند برگ رزانر پس از آن
برگ زرین شود از دولت او در مه تیر
ای جوانی که ز معنی نوت در هر گوش
هر زمان نور همی نو طلبد عالم پیر
سخن از مهر تو آراسته آید چو جنان
آتش از خشم تو آمیخته سوزد چو سعیر
آن گه فکرت همی از عقل تو یابد گه نظم
به همه عمر نیابد صدف از ابر مطیر
هر چه زین پیش ز نظم حکما بود از او
هست امروز به بند سخنان تو اسیر
معنی اندر سیهی حرف خطت هست چنانک
صورت روشنی اندر سیهی چشم بصیر
راوی آن روز که شعر تو سراید ز دمش
باد چون خاک از آن شعر شود نقشپذیر
از پی دوستی نظم تو مرغان بر شاخ
نه عجب گر پس از این سخته سرآیند صفیر
از پی اینکه ترا مرد همی بیند و بس
معنی بکر همی بر تو کند جلوه ضمیر
هر زمان زهره و تیر از پی یک نکتهٔ تو
هر دو در مجلس شعر تو قرینند و مشیر
آن برین بهر شهی عرضه کند دختر بکر
وین بر آن زخمه زند بهر طرب بر بم و زیر
نام آن خواجه که بر مخلص شعر تو رود
تا گه صور بود بر همه جانها تصویر
من چو شعر تو نویسم ز عزیزی سخنت
نقس دان مشک تقاضا کند و خامه حریر
هر کسی شعر سراید ولیکن سوی عقل
در به خر مهره کجا ماند و دریا به غدیر
زیرکان مادت آواز بدانند از طبع
ابلهان باز ندانند طنین را ز زفیر
سخنت غافل بود از هیبت دریا دل آنک
بحر اخضر شمرد دیدهٔ او چشم ضریر
مطلع شعر تو چون مطلع شمس ست ولیک
اعمیان را چه شب مظلم چه بدر منیر
چه عجب گر شود آسیمه ز رنگ می صرف
آن تنک باده که مستی کند از بوی عصیر
ای میر سخنان کز پی نفع حکما
مر ترا قوت تایید الاهیست وزیر
لیکن از بیخبری بیخبرانست که یافت
سر و پای تو و اصل تن و جان تاج و سریر
تو بی اندیشه بگویی به از آن اندر نظم
آنچه یک هفته نویسد به صد اندیشه دبیر
چهره و ذات ترا در هنر از بیمثلی
خود قیاسیست برون از مثل سوسن و سیر
من درین مدح تو یک معجزه دیدم ز قلم
آن زمان کز دل من بود سوی نظم سفیر
گرچه دل در صفت مدح تو حیران شده بود
او همی کرد همه مدح تو موزون به صریر
صفت خلق تو در خاطر من بود هنوز
کز جوار دم من باد می افشاند عبیر
هم به جانت که بیاراسته جانم چون جهان
تا زبانم بر مدح تو جری شد چو جریر
شاعر از شعر تو گوید چه عجب داری از آنک
از زمین آب به دریا شود آتش به اثیر
ای جهان هنر از عکس جمال تو جمیل
ای دو چشم خرد از نور قرار تو قریر
هر دو از خاطر نیکو ز پی سختن شعر
چون ترازوی زریم از قبل دون و خطیر
دهر در شعر نظیریم ندانست ولیک
چون ترا دید درین شغل مرا دید نظیر
لیک در جمله تو از دولت نیکو شعری
چون شهان سوی زری من چو خران سوی شعیر
طاق بر طاق تو از بهر سنایی چو پیاز
من ثناگوی تو و مانده درین حجره چو سیر
تا بر چهرهگشایان نبود چشم چو دل
تا بر گونهشناسان نبود شیر چو قیر
باد بر رهگذر حادثه از گونه و اشک
دل و چشم عدوت راست چو جام می و شیر
بادی آراسته در ملک سخن تا گه حشر
نامهٔ شعر به توقیع جواز تو امیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح ابوعمر عثمان مختاری، شاعر غزنوی، میپردازد و او را به عنوان ستارهای درخشان در دنیای شعر و ادب معرفی میکند. او ویژگیهای بینظیر مختاری را از جمله تأثیر عمیق و خلاقیتش در سرایش شعر بیان میکند و میگوید که کلامش همواره مملو از حقیقت و زیباست. شاعر به توانایی مختاری در جذب و جذب کرده دیگران اشاره میکند و بیان میکند که شعرش میتواند حتی دلهای سخت را نرم کند. او با استفاده از تشبیهات زیبا، مختاری را به هنر و جمال تشبیه میکند و در نهایت از قدرت معنوی و الهی او سخن میگوید که بر نبوغش افزوده است.
هوش مصنوعی: چنانچه دو خورشید و دو ماه در آسمان نمایان شوند، تیر نور در آن فضا نمیتواند وجود داشته باشد. اگر حتی ذرهای از فکر خلاق مختاری (شاعر) درخشان شود، دیگر تیر نور (نقص) جایی ندارد.
هوش مصنوعی: او که در دید خردمندان و در شنیدههای یقین، به اندازهٔ صدق و راستگوییاش، همچون تیر از کمان بیرون میآید، به قدری دقیق و درست است.
هوش مصنوعی: آن کسی که قلمش در نوشتن همچون نیزهای است که بر هدف زخم میزند، گاهی از روی نفع و هدف، به مانند تیر بر هدف میتازد.
هوش مصنوعی: اگر کسی برگ رزان (جوانههای سبز) را با طلا وصف کند، بعد از آن، آن برگ به خاطر نعمت و ثروت او بر روی این زمین، به مانند برگی از طلا ارزشمند خواهد شد.
هوش مصنوعی: ای جوانی که هر زمان صدای تو به گوشها میرسد و معنی نو و تازهای میآورد، همواره از پیران و فرزانهها در جستجوی نور و فهم جدید هستی.
هوش مصنوعی: سخن دربارهٔ محبت تو زیبا و دلنشین است، مانند بهشت، و خشم تو به قدری سوزان و آتشین است که مانند دوزخ میسوزاند.
هوش مصنوعی: فقط در آن زمان است که اندیشه از عقل تو بهرهمند میشود، زیرا نظم (سخن موزون) به طور کامل در طول عمر نمیتواند چون صدف، از باران پربار به دست بیاید.
هوش مصنوعی: هر آنچه که قبلاً حکما به نظم درآوردهاند، اکنون تحت تأثیر سخنان تو قرار گرفته و اسیر آن شده است.
هوش مصنوعی: معانی ژرف و زیبای سخن تو مانند خطوطی در سیاهی است که به وضوح در چشم هر بینایی دیده میشود.
هوش مصنوعی: راوی هنگامیکه شعرت را میسراید، نفسش مانند بادی است که خاک را شکل میدهد و هر شعر تو در این برهه به شکل و صورت درمیآید.
هوش مصنوعی: پس از دوستی و محبت به شعر تو، تعجبی نیست اگر پرندگان بر شاخهها نشینند و پس از این، با صدای خود نغمهسرایی کنند.
هوش مصنوعی: چون مردان به خاطر تو به دیوانگی میافتند و فقط تو را میبینند، بنابراین معنی ناب و تازهای از خود را به تو نشان میدهند که در واقع جلوهای از درون آنهاست.
هوش مصنوعی: هر لحظه زهره (زیبایی) و تیغ (قدرت) در جستجوی یک نکتهٔ خاص از تو، هر دو در مجلس شعر تو همراه و همپیمان هستند.
هوش مصنوعی: دختر باکره (دختر جوان و بیتجربه) به خاطر شاه (شاعری مانند تو) خود را در معرض دید قرار میدهد و این (شعر و هنر) برای او باعث شادی و طرب میشود.
هوش مصنوعی: شاعر به یک شخصیت محترم اشاره میکند که شعر او به قدری زیبا و ماندگار است که تا آخرین روزگار در جانها و دلها تجلی پیدا میکند و تمامی افراد آن را مورد ستایش قرار میدهند.
هوش مصنوعی: من وقتی شعر تو را مینویسم، از زیبایی کلام تو مانند عطر خوشبوی مشکی (عطر گرانبها) تقاضا میشود و خودکارم مانند حریر نرم و لطیف است.
هوش مصنوعی: هر کس میتواند شعر بگوید، اما کمتر کسی به عقل و خرد در دایرهٔ هنر میرسد؛ مانند این است که در دریا، مهرهای از خُر مهره به آب سرد باقی بماند.
هوش مصنوعی: زیرکان (زیرکان به معنای تیزهوشان و باهوشان) درک میکنند که صدا و نوا (آواز) چگونه است، ولی احمقها و ابلهها قدرت فهم پیچیدگی و طنین صدا را ندارند و نمیتوانند آن را از وزش نسیم (زفیر) تشخیص دهند.
هوش مصنوعی: سخن تو نسبت به عظمت دریا غافل است، زیرا او که چشمش بینا نیست، دریای سبز (یا دریاچهای زیبا) را نمیتواند ببیند و نمیداند.
هوش مصنوعی: شعری که تو سرودهای مانند طلوع خورشید است، اما افرادی که بینایی ندارند چه فرقی میکند که شب تاریک باشد یا روز روشن؛ آنها از زیبایی آن بهرهمند نیستند.
هوش مصنوعی: عجبی ندارد اگر آن کسی که به رنگ شراب توجه میکند، از بوی عصیر (آبمیوه) مست شود؛ حتی اگر مقدار شراب خیلی کم باشد.
هوش مصنوعی: ای فرمانروای سخنان، که برای سود بردن از حکما تلاش میکنی، حمایت و قدرتی که داری از جانب خداوند است.
هوش مصنوعی: اما افراد نادان و بیخبر نمیدانند که سرچشمه و بنیاد وجود تو، هم مانند تاج و تخت، نشانی از عظمت و بزرگی است.
هوش مصنوعی: تو بدون فکر و تأمل میگویی چیزی که از نظر شعری بهتر از آنچه یک دبیر با صد فکر در عرض یک هفته مینویسد، است.
هوش مصنوعی: چهره و وجود تو در هنر به قدری بینظیر و خاص است که نمیتوان آن را با چیزهایی چون گل سوسن و پیاز هم مقایسه کرد.
هوش مصنوعی: من در مدح تو یک نوع معجزهای دیدم که از قلمم بهخاطر احساسی که از دل من بهسوی شعر جاری شده، بهوجود آمده است.
هوش مصنوعی: اگرچه دل من در وصف تو و ستایشت گیج و سردرگم بود، اما او (یعنی قلم یا شاعر) همواره ستایش تو را به صورت موزون و با آهنگ خاصی بیان میکرد.
هوش مصنوعی: هنوز صفت و ویژگیهای خلق و خوی تو در ذهن من باقی است، چون در نزدیکی من بادی میوزد که عطر و بوی خوشی را منتشر میکند.
هوش مصنوعی: به جان خود قسم که جانم را به زیبایی تو آراستهام، همچنان که جهان آراسته است. زبانم نیز به ستایش تو بهکار افتاده است، مانند جریر شاعر معروف که در مدح دیگران شعر میسراید.
هوش مصنوعی: شاعر تعجب میکند که چگونه میتوان از شعر تو، دوستی و زیبایی، سخن گفت؛ زیرا اینگونه است که آب از زمین به دریا میرسد و آتش به آسمان میرود.
هوش مصنوعی: ای جهان، هنر از تصویر زیبایی تو زیبا شده است. ای دو چشم دانا، از نور آرامش تو روشن و شفاف هستند.
هوش مصنوعی: هر دو (یعنی ابوعمر عثمان مختاری و شاعر) از فکر و اندیشهٔ نیکو برای سرودن شعر تلاش میکنند، مانند ترازوی قیمتی که از قبل، چیزهای بیارزش و ناچیز را از خوب و باارزش جدا میکند.
هوش مصنوعی: زمانه در شعر نظیری برای من نیافته است، اما وقتی تو را در این کار دید، مرا نیز شبیه به خودت شناخت.
هوش مصنوعی: اما در میان تمامی خوبان، تو از نعمت و خوشی شعر، مانند پادشاهان، به طرف ثروت و زر میروی؛ و من مانند الاغ به طرف جو.
هوش مصنوعی: سنایی میگوید که او همانند پیاز در حمد و ستایش ابوعمر عثمان مختاری، به طاقی تکیه داده و در این حجره همچون سیر در کنار پیاز باقی مانده است. این تصویر نشاندهندهای از تداوم و استمرار در پرداختن به مدح او است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که بر روی چهرهگشایان (زیبا) چشم دل وجود ندارد، نمیتوان به شناختن زیباییهای صورت پرداخت؛ و همچنین تا زمانی که شیر (شراب) بر صورتشناسان (کسانی که زیبایی صورت را میشناسند) مانند قیر (مادهای سیاه و چسبناک) موجود نیست، شناختی از زیبایی نخواهد بود.
هوش مصنوعی: باد در مسیر حوادث، از چهره و اشک دل و چشم دشمن، همانند شراب و شیر جریان دارد.
هوش مصنوعی: باد خوش و لطیفی در سرزمین شعر میوزد که در روز قیامت، نامهٔ شاعری که مجاز به سرودن لازم است، به امیر تقدیم شود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چاکرانت به گه رزم چو خیاطانند
گرچه خیاط نیَند، ای مَلک کشور گیر
به گزِ نیزه قد خصم تو میپیمایند
تا ببُرّند به شمشیر و بدوزند به تیر
بوستان سبز شد و مرغ در آمد به صفیر
ناله مرغ دلارام تر از نغمه زیر
ابر فروردین گویی به جهان آذین بست
که همه باغ پرندست و همه راغ حریر
گه زرهباف شود باد و گهی جوشندوز
[...]
ای خردمند و هنر پیشه و بیدار و بصیر
کیست از خلق به نزدیک تو هشیار، و خطیر
گر خطیر آن بودی کهش دل و بازوی قوی است
شیر بایستی بر خلق جهان جمله امیر
ور به مال اندر بودی هنر و فضل و خطر
[...]
در زمانی بجهان آن دو بگردند دلیر
وز جهانی بزمان آن دو بر آرند دمار
چون نگه کرد بدان دخترکان مادر پیر
سیر بودند یکایک، چه صغیر و چه کبیر
کردشان مادر بستر همه از سبز حریر
نه خورش داد مر آن بچگکان را و نه شیر
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.