جشن و نوروز دلیلند بشادی بهار
لاله رخسارا ، خیز و می خوشبوی بیار
طرب افزای بهار آمد و نوروز رسید
باز باید شد بر راه طرب پیش بهار
مطرب از رامش چون زهره نباید پرداخت
ساقی از گردش چون چشم نشاید بی کار
شب و روز از می و شادی و سماع دلبر
نبود خوب تهی دست و دل و گوش و کنار
خاصه نوروز مرا گفت که اندر سفرست
این پیام از من در مجلس صاحب بگزار
که بهار آمد و از بهر عروسان چمن
با خود آورد بسی مرسله و تاج و سوار
همچو ملک از سر کلک تو جهان از پی او
هر زمان بینی آراسته تر کرده شعار
گاه در جلوه بگردند عروسان چمن
گاه در پرده بخندند بتان گلزار
دامن برقع هر لاله براندازد باد
گوشۀ هودج هر غنچه فرو گیرد خار
افسر خویش مکلل کند اکنون گلبن
کمر خویش مرصع کند اکنون کهسار
لاله را قیمت و مقدار نباشد پس ازین
که ز بس لاله ستان بر شد از وی مقدار
تا تویی بادۀ گلرنگ نباشی زین پس
تا تو یک ساعت بی جام نباشی هشیار
ورت از بلبل خیزد هوس این روزی چند
گوش زی نغمۀ این بلبل خوش الحان دار
بلبل بی پر و منقار ولیکن دمساز
ساق او بی پر و از تارک کرده منقار
آن کمانیست که بر حلق و سرین وزانوش
ساخته در هم تیر و هدفست و سوفار
آن نزاریست شده پوست بر اندامش خشک
شاید ار خشک شود پوست بر اندام نزار
اوست آن الکن با معنی و لفظ بی حد
اوست آن اصلع با طره و زلف بسیار
سخن از لفظ و زبان گوید چون خواهد گفت
هر زبانی را باید که شود لفظی یار
دل او تافته مانندۀ زلفین ویست
ورنه چون زلف بتان دلش چرا باشد تار ؟
همه اندام زبانست و بدین گونه بود
هر زبانی را در مدحت صاحب گفتار
عارض لشکر منصور سعید احمد
آنکه تیغ و قلم اوست جهان را معمار
آنکه در پرورش اوست فلک را تاکید
و آنکه در بندگی اوست جهان را اقرار
سخن ورایش دشمن فکن و نصرت یاب
قلم و تیغش کشور شکن و فتح شکار
خوب حالیست بدو ملک زمین را الحق
گرم کاریست بد و سعد فلک را نهمار
لفظ و دیدارش اندوه بر وشادی بخش
دست و انگشتش دینار ده و گوهر بار
خصل زوار درش هیچ نگردد محسوس
گر نباشد ز عطاهاش در آن خصل آثار
آسمان قدر شوی ، گر ز پیش جویی قدر
سوزیانبار شوی، گر ز درش جویی بار
حسن دانایان را هیچ نگردد محسوس
تا نباشد ز عطا ها ش در آن چیز آثار
چون عطایی را خدمت کند ، آن خدمت او
شرم دارد که عطایی بدهد دیگر بار
نگذاردش تواضع که نشیند بر صدر
یا بدان ماند کز صدر همی دارد عار
آلت حشمت چندان و تواضع چندین
آری افکنده بود شاخ که بیش آرد بار
ای بهار خرد از رای تو با تابش و فر
وی تر از سخن از لفظ تو پر نقش و نگار
مدد صحت از رأی تو باشد ، سهلست
گر شود مملکت از رنج ضلالت بیمار
نکند عمر قبول آنرا کو شد ز تو فرد
نکند بخت عزیز آن را کو شد ز تو خوار
گر کنند آینه اعدای تو از آب چو زنگ
ز آب چون زنگ خلاف تو بر آرد زنگار
گشته سیراب سنانیست ترا تشنه بخون
خورده زهر اب حسابیست ترا رمح گزار
کرده چون شاعر تشبیه حسامت بپرند
چون پرند او را دستیست بخون در آغاز
دست ابطال فرو کوفته با حربه بحرب
چو بجنگ اندر اسب تو بر انگیخت غبار
آن چه گر ز دست کزو گرد و هبا گردد کوه ؟
آن چه تیغست کزو برکۀ خون گردد غار ؟
در زمانی بجهان آن دو بگردند دلیر
وز جهانی بزمان آن دو بر آرند دمار
بر دل دشمن تاریک کنی روز دغا
ز آنکه تن باشد بی جان جسد جان او بار
ساخته کار قوی گشته ترا کار آموز
یافته دست قوی بوده ترا کار گزار
رنج نا کرده اثر در تو و با عزم نشاط
باز پرداخته چون مرد ز لهو از پیکار
ناز صدرایی بردن ز جهانی بر خصم (؟)
دل تهی کرده و نگذاشته ز ایشان دیار
گشته بر خوردار از رزم تو این خلق دژم
وز تو خلقی بسخای تو شده بر خوردار
تو چه ذاتی که هنر بی تو نگیرد قوت ؟
تو چه شخصی که سخابی تو ندارد بازار ؟
هم دری لشکر و هم داری ، نشگفت که تو
تیغ را لشکر در داری و قلم لشکردار
روشن آن دیده که با خلعت سلطان دیدت
آنکه پودش بود از دولت و اقبالش تار
بخت بر گونۀ او اصل و شرف کرده بهم
طبع در سدۀ او سعد فلک برده بکار
طبع فردوس درو دیده ضمیر رضوان
فر خورشید بدو داده سپهر دوار
داشته فرو بها از تو ، چو روز از خورشید
یافته نور و محل از تو ، چو چشم از دیدار
بر براق آمده چونانکه رسول از معراج
وز جمال تو چو فردوس برین گشته دیار
بر براقی که خرد چار لقب کرد او را :
کوه تن ، بحر در روراهرو و کوه گذار
آن گهش یابی خرم که بود منزل دور
وآنگهش بینی غمگین که بود جای قرار
بحر و بر را بتمامی ببرد وز تک او
از جهان دیدن بی بهره بود چشم سوار
ایستد ساکن چون نقطۀ پرگار بسیم
دایره سازد بر خاک چو نوک پرگار
گشته از خدمت زوار تو پیش در تو
همچو انگشت که بر دست محاسب بشمار
شاعر از فکرت آسوده نبوده یک دم
راوی از خواندن خاموش نگشته هموار
هر کرا بود ز مدح تو دهان پر گوهر
آستینش شده از صلت تو پر دینار
رفته از پیش تو با صله هزار اهل هنر
هم چنین بادی در دولت سالی دو هزار
تا سبب باشد نصرت را دولت بمدد
تا مدارست فلک را بکمالی ناچار
سبب نصرة را از علمت باد مدد
فلک ملت را بر قلمت باد مدار
تا جهان را ز چهار ارکان اصلست و نظام
چار چیز تو بری باد همیشه ز چهار
نعمت از معرض کم بودن و طبع از اندوه
دولت از آفت کم گشتن و جان از تیمار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به جشن نوروز و شادابی بهار میپردازد و فضاسازی زیبایی از طرب و سرور بهار و نوروز دارد. او با اشاره به دلبرهای گلزار و بهار، به ناشکوفایی لالهها و زیبایی گلها در این فصل میپردازد. سپس شاعر به ستایش شخصیتی میپردازد که با قلم و تیغ خود کشور را میسازد و نصرت و کامیابیها را به ارمغان میآورد. این شخصیت در نظر شاعر نه تنها دارای قدرت ظاهری است، بلکه از نظر معنوی نیز تأثیرگذار و بزرگوار است. او به دیگران یادآور میشود که اهمیت خدمات و صفات نیکو را در زندگی فراموش نکنند و در نهایت با امید به کامیابی و نیکی، دوستی و محبت را تجویز میکند.
هوش مصنوعی: جشن و نوروز نشانهٔ شادیِ بهارند. ای یارِ لالهرخسار، برخیز و شرابِ خوشبو بیاور.
هوش مصنوعی: بهارِ شادیافزا آمد و نوروز رسید. باید دوباره راهِ شادی را در پیش گرفت و به استقبالِ بهار رفت.
هوش مصنوعی: نوازنده نباید مانند زهره از نواختن دست بکشد. ساقی هم نباید از گرداندنِ جام بیکار بماند، همانگونه که چشم هیچگاه از گردش بازنمیایستد.
هوش مصنوعی: شب و روز روا نیست که دست از شراب، دل از شادی، گوش از آواز و آغوش از دلبر تهی باشد.
هوش مصنوعی: بهویژه که نوروزِ مسافر به من سفارش کرد که این پیام را از سوی او در مجلسِ صاحب (ممدوح) برسانم.
هوش مصنوعی: پیام این است که بهار آمده و برای عروسانِ چمن (گلها) گردنبند و تاج و دستبندِ فراوان آورده است.
هوش مصنوعی: همانگونه که مُلک با نوکِ قلمِ تو آراسته میشود، جهان نیز به خاطرِ بهار هر لحظه جامهای آراستهتر به تن میکند.
هوش مصنوعی: گاه گلها چون عروسان در چمن جلوهگری میکنند و میگردند، و گاه غنچهها چون زیبارویان در پسِ پرده لبخند میزنند.
هوش مصنوعی: باد گوشهٔ روبندِ هر لاله را کنار میزند، و خار گوشهٔ کجاوهٔ هر غنچه را میگیرد و نگه میدارد.
هوش مصنوعی: اکنون بوتهٔ گل تاجِ خود را با گوهر میآراید و کوهسار کمربندِ خود را جواهرنشان میکند.
هوش مصنوعی: از این پس لاله ارزش و قیمتی نخواهد داشت، زیرا از فراوانیِ لالهزارها ارجش از میان رفته است.
هوش مصنوعی: تا زندهای، از این پس بی شرابِ گلرنگ مباش و حتی یک ساعت بی جام و هشیار نمان.
هوش مصنوعی: اگر در این چند روزِ بهار هوسِ شنیدنِ آوازِ بلبل داری، گوش به نغمهٔ این بلبلِ خوشآواز بسپار؛ مقصودش سازِ چنگ است.
هوش مصنوعی: این بلبل پر و منقار ندارد، ولی همدم و همنواست. پایهاش بی پر است و از سرِ خود منقاری ساخته است؛ این وصفِ شکلِ خمیدهٔ چنگ است.
هوش مصنوعی: چنگ کمانی است که بر گلو و نشیمن و زانویش تیر و نشانه و سوفار درهم ساخته شده است؛ مقصود اجزا و شکلِ ساز است.
هوش مصنوعی: چنگ لاغری است که پوست بر تنش خشکیده است، و شگفت نیست که پوست بر تنِ لاغر خشک شود؛ اشاره به پوستی است که بر کاسهٔ چنگ کشیدهاند.
هوش مصنوعی: چنگ لالی است که زبان ندارد، اما معنا و سخنِ بیشمار دارد؛ و طاسی است که طره و زلفِ فراوان دارد، یعنی سیمها و تارهایش.
هوش مصنوعی: هرگاه بخواهد سخن بگوید، با لفظ و زبانِ خود سخن میگوید؛ و هر زبانی باید لفظی همراه داشته باشد.
هوش مصنوعی: دلِ چنگ مانند زلفهایش تابیده است؛ وگرنه چرا دلش مانند زلفِ زیبارویان تار باشد؟ «تار» هم به معنای تیره است و هم به معنای سیمِ ساز.
هوش مصنوعی: سراسرِ تنِ چنگ زبان است، و هر زبانی در ستایشِ صاحب باید چنین سخنگو باشد.
هوش مصنوعی: آن صاحب، عارضِ سپاهِ پیروز، سعید احمد است؛ کسی که شمشیر و قلمش آبادکنندهٔ جهان است.
هوش مصنوعی: او کسی است که آسمان در پروراندن و یاری او پافشاری دارد و جهان به بندگی او اعتراف میکند.
هوش مصنوعی: سخن و اندیشهاش دشمن را از پا میاندازد و پیروزی به دست میآورد، و قلم و شمشیرش کشورها را میگشاید و پیروزی را شکار میکند.
هوش مصنوعی: بهراستی پادشاهی زمین به سبب او حالی خوش دارد و بخت نیک آسمان به سبب او سخت پررونق و گرمکار است.
هوش مصنوعی: سخن و دیدارش اندوه را میبرد و شادی میبخشد، و دست و انگشتانش زر میبخشد و گوهر میافشاند.
هوش مصنوعی: صفات و خصلتهای زائرانِ درگاهش آشکار و پیدا نمیشود، مگر آنکه نشانی از بخششهای او در آن باشد؛ یعنی هرچه زائران دارند از عطای اوست.
هوش مصنوعی: اگر از پیشگاه او قدر و منزلت بخواهی، به بلندی آسمان میرسی، و اگر از درگاهش اجازهٔ ورود بخواهی، بارِ سود و نعمت میبری.
هوش مصنوعی: نیکویی و کمال دانایان نیز پیدا نمیشود تا نشانی از بخششهای او در آن نباشد.
هوش مصنوعی: هرگاه بخششی کند، چنان فروتنانه رفتار میکند که گویی خدمتی کرده، و از اینکه بار دیگر فقط یک عطا بدهد شرم دارد.
هوش مصنوعی: فروتنیاش نمیگذارد بر صدر مجلس بنشیند، یا چنان است که گویی از نشستن بر صدر ننگ دارد.
هوش مصنوعی: این همه شکوه و جاه و با این همه فروتنی؛ آری، شاخهای که بار بیشتر دارد خمیدهتر است.
هوش مصنوعی: ای کسی که بهارِ خرد از اندیشهٔ تو درخشان و باشکوه است، و ای کسی که سخن از کلام تو پرنقش و نگار و تازه است.
هوش مصنوعی: چون یاریرسانِ تندرستی از اندیشهٔ توست، اگر کشور از رنج گمراهی بیمار شود، کار آسانی است و درمان مییابد.
هوش مصنوعی: عمر کسی را که از تو جدا شد نمیپذیرد، و بخت کسی را که نزد تو خوار شد گرامی نمیدارد.
هوش مصنوعی: اگر دشمنانت از آب آینهای بسازند، مخالفت با تو بر همان آبِ زلال، زنگار برمیآورد؛ یعنی دشمنی با تو هر پاکی را تیره میکند.
هوش مصنوعی: نیزهات که تشنهٔ خون است، از خون سیراب شده، و نیزهٔ کارگرت گویی زهرآب خورده و زهرآلود است.
هوش مصنوعی: شاعر شمشیرت را به پرند تشبیه کرده است، و همچون پرند، از آغاز دستی آغشته به خون دارد.
هوش مصنوعی: چون اسب تو در جنگ گرد برانگیزد، دست دلاوران با سلاحشان در نبرد فرو کوفته و درمانده میشود.
هوش مصنوعی: این چه گرزی است که کوه از آن گرد و غبار میشود، و این چه شمشیری است که غار از آن برکهٔ خون میگردد؟
هوش مصنوعی: آن گرز و شمشیر در یک لحظه دلیرانه در جهان میگردند و در زمانی کوتاه از مردم جهانی نابودی برمیآورند.
هوش مصنوعی: روز نبرد را بر دل دشمن تاریک میکنی، زیرا تن او بیجان میماند و پیکرش بار جانش میشود.
هوش مصنوعی: کارِ نیرومند و سامانیافته، آموزگار کار تو شده و دستِ توانا کارگزار تو بوده است.
هوش مصنوعی: رنج نبرد در تو اثری نکرده و با شادابیِ عزم، چنان از پیکار فارغ میشوی که مردی از بزم و سرگرمی فارغ شود.
هوش مصنوعی: با شکوه و ناز بر دشمنان چیره شدهای، دلشان را از جرئت تهی کردهای و از آنان کسی باقی نگذاشتهای.
هوش مصنوعی: این مردم اندوهگین از جنگاوری تو بهرهمند و آسوده شدهاند و گروهی بسیار نیز از بخشش تو بهره بردهاند.
هوش مصنوعی: تو چه گوهری داری که هنر بی تو نیرو نمیگیرد؟ و چه کسی هستی که بخشش بی تو رونق و بازاری ندارد؟
هوش مصنوعی: تو هم لشکرشکنی و هم لشکرداری؛ شگفت نیست، چون شمشیرت لشکر را درهم میشکند و قلمت لشکر را سامان میدهد و نگه میدارد.
هوش مصنوعی: خوشا چشمی که تو را در جامهٔ خلعتِ سلطان دید؛ خلعتی که پودش از دولت و تارش از اقبال بافته شده است.
هوش مصنوعی: بخت در رنگ و نقش آن خلعت، اصالت و شرف را با هم آمیخته و طبیعت در حاشیه و طرازِ آن، سعادتِ ستارگان را به کار برده است.
هوش مصنوعی: رضوان، نگهبان بهشت، در آن خلعت سرشت بهشت را دیده و آسمان گردان شکوه خورشید را به آن بخشیده است.
هوش مصنوعی: آن خلعت از تو شکوه و ارزش یافته، همانگونه که روز از خورشید روشن است؛ و از تو نور و جایگاه گرفته، چنانکه چشم از دیدن ارزش مییابد.
هوش مصنوعی: تو بر اسبی چون براق بازگشتی، همچون پیامبر که از معراج بازگشت، و دیار از زیبایی تو مانند بهشت برین شد.
هوش مصنوعی: بر اسبی که خرد چهار لقب به او داده است: کوهپیکر، دریاپیما، رهنورد و کوهگذر.
هوش مصنوعی: آن اسب را زمانی شاد میبینی که منزل دور باشد و زمانی اندوهگین که باید در جایی آرام بگیرد.
هوش مصنوعی: خشکی و دریا را یکسره میپیماید و از شتاب دویدنش چشم سوار از دیدن جهان پیرامون بیبهره میماند.
هوش مصنوعی: هنگام ایستادن مانند نقطهٔ مرکز پرگار بیحرکت میماند و هنگام جولان مانند نوک پرگار بر خاک دایره میکشد.
هوش مصنوعی: زائران و خدمتگزاران پیش درگاه تو چنان بسیارند که مانند شمردن با انگشتان حسابگر، پیاپی شمرده میشوند.
هوش مصنوعی: شاعر برای ستایش تو یک لحظه از اندیشیدن آسوده نبوده و راوی نیز هرگز از خواندن شعرهای مدح تو خاموش نشده است.
هوش مصنوعی: هر کس دهانش از ستایش تو پر از گوهر سخن بود، آستینش از پاداش تو پر از دینار شده است.
هوش مصنوعی: هزار هنرمند با پاداش از نزد تو رفتهاند؛ آرزو دارم که همینگونه دو هزار سال در دولت و کامیابی بمانی.
هوش مصنوعی: تا زمانی که دولت با یاریاش مایهٔ پیروزی است و تا زمانی که گردش آسمان ناگزیر بر محوری کامل استوار است،
هوش مصنوعی: یاریِ مایهٔ پیروزی از پرچم تو باشد و آسمانِ دین و آیین بر قلم تو بچرخد.
هوش مصنوعی: تا هنگامی که اصل و نظام جهان بر چهار عنصر استوار است، چهار چیزِ تو همیشه از چهار آفت دور باد.
هوش مصنوعی: نعمتت از کاستی، طبعت از اندوه، دولتت از آفتِ زوال و جانت از غم و رنج دور باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.