دوش سرمست نگارین من آن طرفه پسر
با یکی پیرهن زورقئی طرفه به سر
از سر کوی فرود آمد متواری وار
کرده از غایت دلتنگی ازین گونه خطر
ماه غماز شده از دو لبش بوسه ربای
باد عطار شده بر دو رخش حلقه شمر
کوه از آن کله بگشاده و از غایت لطف
ماه بر چرخ شده بستهٔ آن سینه و بر
چست بنشسته بر اندام لطیف چو خورش
از لطیفی و تری پیرهن توزی تر
خط مشکین بر آن عارض کافور نهاد
چون بدیدم جگرم خون شد و خونم چو جگر
گرچه بس نادره کاریست که خون گردد مشک
لیک مشکی که جگر خون کند این نادرهتر
سرگران از می و چون باد همی رفت و جز او
من سبک پای ندیدم که گران دارد سر
جعد ژولیده و پرورده ز سهیکی لاله
زلف شوریده و پژمرده ز مستی عبهر
می نمود از سر مستی و طرب هر ساعت
سی و دو تابش پروین ز سهیل و ز قمر
خواست کز پیش درم بگذرد از بی خبری
چون چنان دید ز غم شد دل من زیر و زبر
بانگ برداشتم از غایت نومیدی و عشق
گفتم: ای عشوه فروشندهٔ انگارده خر
از خداوند نترسی که بدین حال مرا
بگذاری و کنی از در من بنده گذر
چون شنید این ز نکو عهدی و از گوهر پاک
آمد و کرد درین چهرهٔ من نیک نظر
پشت خم داد و نهاد از قبل خدمت و عذر
روی افروخته از شرم بر آستانهٔ در
گفت: معذور همی دار که گر نیستی
از پی بیم ولی نعمت و تهدید پدر
همچنان چون پدر از زر کمری بست مرا
کردمی گرد تو از دست خود از سیم کمر
شادمان گشتم از آن عذر و گرفتمش کنار
همچو تنگ شکر و خرمن گل تنگ به بر
جان و دل زیر قدمهاش نشاندم زین شکر
خود بر آن چهره هزاران دل و جان را چه خطر
اندرین بود که از نازکی و مستی و شرم
خواب مستانه در آن لحظه در آورد حشر
سر بر آنجای نهاد آن سمن تازه که بود
صد شب اندر غمش از اشک دو چشمم چو شمر
او چو تنگ شکر و گشته سراسیمه ز خواب
من چون طوطی شده بی خواب در اندیشهٔ خور
او شده طاق به آرام و من از بوسه زدن
بر دو چشم و دو لبش تا به سحر جفت سهر
خواب زاید اگر از شکر و بادام چرا
خوابم از دیده ببرد از در بادام و شکر
خود که داند که در آن نیمشب از مستی او
تا چه برداشتم از بوسه و هر چیزی بر
نرم نرم از سمن آن نرگس پر خواب گشاد
ژاله ژاله عرق از لالهٔ او کرد اثر
رویش از خاک چو برداشتم از خوی شده بود
لاله برگش چو گل نم زده در وقت سحر
بوسه بر دو لب من داد همی از پی عذر
آنت شرمنده نگار آنت شکر بوسه پسر
آنت خوش خرمی و عیش که من دیدم دوش
چه حدیثیست که امروزم از آن خرمتر
دوش از یار بدم خرم و امروز شدم
از رخ خواجه محمد پسر خواجه عمر
آنکه تا دست سخا بر همه عالم بگشاد
به بدی بسته شدست ساحت ما پای قدر
آن سخن سنج شهی کو چو دو بسد بگشاد
خانهٔ عقل دو صد کله ببندد ز درر
مایهور گشته ز اسباب دلش خرد و بزرگ
سودها کرده ز تاثیر کفش ماده و نر
پایهٔ مرتبتش را چو ملک نیست قیاس
عرصهٔ مکرمتش را چو فلک نیست عبر
خاطرش سر ملک در فلک آینهگون
همچنان بیند چون دیده در آیینه صور
جنیان زان همه از شرم نهانند که هیچ
به ز خود روی ندیدند چنو ز اهل بشر
جزوی از خشم وی ار بر فلک افتد به خطا
نار کلی شود از هیبت او خاکستر
آتش عزمش اگر قصد کند سوی هوا
چنبر چرخ بسوزد به یک آسیب شرر
شمت حزمش اگر باد برد تحفه به ابر
در شود در شکم ابر هوا قطره مطر
ای بهی روی ز سعی تو گه بزم سخا
وی قوی پشت ز عون تو گه رزم ظفر
پسری چون تو نزادند درین شش روزن
هفت سیاره و نه دایره و چار گهر
هرگز از جود تو نگرفت کس اندازهٔ آز
هرگز از خیر تو نشنید کس آوازهٔ شر
کلک و گفتار تو پیرایهٔ فضلست و محل
لفظ و دیدار تو سرمایهٔ سمعست و بصر
شبهی دارد کلک تو به شحنهٔ تقدیر
که چنو عنصر نفع آمد و ارکان ضرر
عرض او چون عرض جوهر صفرا گه رنگ
فرق او چون عرض جوهر سودا به فکر
گر نه سالار هنرمندی بودی هرگز
نزد سالار شهنشاه نبودیش خطر
خاطری داری و فهمی که به یک لحظه کنند
تختهٔ قسمت تقدیر خداوند از بر
ای جوان بخت نبینی که برین فضل مرا
به چسان این فلک پیر گرفتهست به حر
مدح گوییم که در تربیت خاطر و طبع
در همه عالم امروز چو من نیست دگر
طوق دارند عدو پیش درم فاختهوار
تام دیدند ز خاطر شجر پر ز ثمر
غوک را جامه بهری جوی و من از شرم عدو
روزها گشته چو خفاش مرا خانه ستر
لیک بیبرگ و نوا ماندهام از گردش چرخ
همچو طوق گلوی فاخته و شاخ شجر
روی من شد چو زر و دیده چو سیم از پی اشک
گر بخواهی شود از سیم توام کار چو زر
پیش خورشید سخای تو به تعجیل کرم
کوه کوه انده من بنده هبا باد و هدر
بادی از بخت تو تا از اثر جوهر طبع
در جهان آدمی از پای رود مرغ به پر
مرغ بر شاخ تو از مدح تو بگشاد گلو
آدمی پیش تو از مهر تو بربسته کمر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح و ستایش خواجه محمد بن خواجه عمر میپردازد و او را جوانی نیکوخصال، سخاوتمند و برجسته توصیف میکند. او وصف زیباییهای ظاهری و باطنی این شخص را با تصاویری از طبیعت و احساسات عاشقانه گره میزند. شاعر از دلمشغولیهای خود و احساسی که نسبت به خواجه دارد سخن میگوید و لحظاتی از دوستی و مهربانی را به تصویر میکشد. همچنین به قدرت و بزرگی خواجه در میان افراد و نسبتش با گردونه تقدیر و تفوق بر حوادث دوران اشاره دارد. در نهایت، شاعر از نیکیها و سخاوت خواجه به عنوان ویژگیهای بینظیر او یاد میکند و پیوند خود با او را عمیق و استوار توصیف میکند.
هوش مصنوعی: دیشب آن پسر زیبا و شگفتانگیزِ من، مست و سرخوش، با پیراهنی بر تن و کلاهی شگفت و زورقمانند بر سر پیدا شد.
هوش مصنوعی: از سر کوچه پنهانی و دزدانه پایین آمد. از شدت دلتنگی چنین خطری را به جان خریده بود.
هوش مصنوعی: ماه، چون سخنچینی، از دو لبش بوسه میربود و باد، چون عطاری، حلقههای زلفِ روی گونههایش را میشمرد؛ یعنی ماه و باد هم شیفتهٔ او بودند.
هوش مصنوعی: کلاهش را گشوده بود و از فرط زیبایی، ماهِ آسمان اسیر سینه و برِ او شده بود.
هوش مصنوعی: پیراهن نازک و لطیفِ توزی، از نرمی و نمداری، تنگ و چسبان بر اندام لطیفِ او که چون خورشید بود نشسته بود.
هوش مصنوعی: خط سبز و مشکینِ تازهدمیده بر گونهٔ سپیدِ کافوریاش نشسته بود. چون آن را دیدم، جگرم خون شد و خونم چون جگر لخته و تیره گشت.
هوش مصنوعی: اینکه خون به مشک بدل شود (چنانکه در نافهٔ آهو میشود) کاری شگفت است، اما مشکی که جگر را خون کند، یعنی خط مشکین او، شگفتتر است.
هوش مصنوعی: از باده سرش سنگین بود و چون باد تند و سبک میرفت. جز او کسی را ندیدهام که هم سبکپا باشد و هم سرگران.
هوش مصنوعی: موی مجعدش آشفته بود و لالهٔ گونهاش از شراب سهیکی سرخ و پرورده؛ زلفش پریشان بود و نرگسِ چشمش از مستی خمار و پژمرده.
هوش مصنوعی: از مستی و شادی هر لحظه میخندید و سیودو دندانِ پروینوارش از میان لب سرخ چون سهیل و چهرهٔ ماهمانندش میدرخشید.
هوش مصنوعی: بیخبر میخواست از جلوی در خانهٔ من بگذرد. چون این را دیدم، دلم از غم زیر و رو شد.
هوش مصنوعی: از شدت ناامیدی و عشق فریاد برآوردم و گفتم: ای که عشوه میفروشی و بیاعتنایی!
هوش مصنوعی: از خدا نمیترسی که مرا در این حال رها میکنی و از درِ منِ بندهات بیاعتنا میگذری؟
هوش مصنوعی: چون این را شنید، از وفاداری و پاکیِ سرشت پیش آمد و به چهرهٔ من خوب نگریست.
هوش مصنوعی: به نشانهٔ خدمت و عذرخواهی خم شد و روی برافروخته از شرمش را بر آستانهٔ در نهاد.
هوش مصنوعی: گفت: مرا معذور بدار؛ اگر از ترس ولینعمت و تهدید پدرم نبود...
هوش مصنوعی: ...همانگونه که پدرم کمربندی زرین بر میانم بسته است، من نیز بازوان سیمینم را چون کمری به گرد تو حلقه میکردم و در آغوشت میگرفتم.
هوش مصنوعی: از این عذرخواهی شاد شدم و او را که چون بستهٔ شکر و خرمنی از گل بود، تنگ در آغوش گرفتم.
هوش مصنوعی: به شکرانهٔ این، جان و دل را زیر پایش نثار کردم. در برابر آن چهره، هزاران دل و جان چه ارزشی دارد؟
هوش مصنوعی: در همین حال، از نازکی و مستی و شرم، خوابِ مستانه با لشکرش بر او تاخت و او را در ربود.
هوش مصنوعی: آن یاسمنِ تازه سرش را بر جایی (دامن من) گذاشت که صد شب در غم او از اشک چشمانم چون آبگیری شده بود.
هوش مصنوعی: او چون بستهٔ شکر، گیج و آشفته از خواب بود و من چون طوطی بیخواب، در فکر خوردن آن شکر بودم.
هوش مصنوعی: او در آرامش تنها و فارغ ماند و من تا سحر با بوسیدن چشمان و لبانش جفتِ بیخوابی شدم. میان «طاق» و «جفت» بازی لفظی هست.
هوش مصنوعی: اگر از شکر و بادام خواب میزاید، چرا بادامِ چشم و شکرِ لب او خواب را از چشم من برد؟
هوش مصنوعی: چه کسی میداند که آن نیمهشب، از مستیِ او، چه بهرههایی از بوسه و دیگر کامیابیها برگرفتم؟
هوش مصنوعی: آهسته آهسته نرگسِ پرخوابِ چشمش را در چهرهٔ یاسمنگونش گشود و قطرهقطره عرق بر لالهٔ گونهاش نشست.
هوش مصنوعی: چون رویش را از خاک برداشتم، برگ لالهٔ گونهاش از عرق چون گلِ نمزده در سحرگاه شده بود.
هوش مصنوعی: به نشانهٔ عذرخواهی بر دو لبم بوسه میداد. زهی آن نگار شرمگین و زهی آن پسر شیرینبوسه!
هوش مصنوعی: شادی و خوشیای که دیشب دیدم بسیار دلپذیر بود؛ اما شگفتا که امروز از آن هم شادترم.
هوش مصنوعی: دیشب شادیام از دیدار یار بود و امروز از دیدن روی خواجه محمد، پسر خواجه عمر، شاد شدهام.
هوش مصنوعی: از هنگامی که او دست بخشش را بر همهٔ جهان گشود، پای تقدیر از بدی کردن در سرزمین ما بسته شده است.
هوش مصنوعی: او شاهی سخنسنج است که چون دو لب مرجانیاش را به سخن بگشاید، خانهٔ خرد را از صدها بستهٔ مروارید سخن پر میکند.
هوش مصنوعی: کوچک و بزرگ از بخشش دل او توانگر شدهاند و همهٔ مردم، از زن و مرد، از اثر دست بخشندهاش سود بردهاند.
هوش مصنوعی: پایهٔ مقام او مانند فرشته اندازهناپذیر است و میدان جوانمردیاش مانند آسمان گذرناپذیر و بیپایان.
هوش مصنوعی: ذهن او راز فرشتگان را در آسمان آینهمانند چنان روشن میبیند که چشم صورتها را در آینه میبیند.
هوش مصنوعی: پریان از شرم پنهان شدهاند، زیرا در میان آدمیان کسی را چون او ندیدند که از خودشان زیباتر باشد.
هوش مصنوعی: اگر ذرهای از خشم او به خطا بر آسمان بیفتد، کرهٔ آتش از هیبتش خاکستر میشود.
هوش مصنوعی: اگر آتش عزم او آهنگ آسمان کند، چنبر فلک با یک برخورد شرارهاش میسوزد.
هوش مصنوعی: اگر باد بویی از دوراندیشی او را به ابر هدیه برد، قطرهٔ باران در دل ابر به مروارید بدل میشود.
هوش مصنوعی: ای کسی که در بزم، بخشش از کوشش تو روسپید است و در جنگ، پیروزی از یاری تو پشتگرم و نیرومند.
هوش مصنوعی: شش جهت و هفت سیاره و نه فلک و چهار عنصر هرگز فرزندی چون تو نزادهاند.
هوش مصنوعی: بخشش تو چنان است که آز هیچکس به اندازهٔ آن نمیرسد، و از نیکی تو هرگز آوازهٔ بدی شنیده نشده است.
هوش مصنوعی: قلم و گفتار تو زیور فضل و مقام است، و سخن و دیدار تو سرمایهٔ گوش و چشم.
هوش مصنوعی: قلم تو به داروغهٔ تقدیر میماند، چون مانند او هم مایهٔ سود است و هم مایهٔ زیان.
هوش مصنوعی: تن قلم در رنگ مانند صفرا زرد است و شکاف سر آن، که سیاهی مینویسد، مانند سودا که مایهٔ اندیشه است.
هوش مصنوعی: اگر او سرآمد هنرمندان نبود، هرگز نزد سالار پادشاه بزرگ چنین ارج و مقامی نداشت.
هوش مصنوعی: چنان ذهن و فهمی داری که در یک لحظه لوح تقدیر خداوند را از بر میکند.
هوش مصنوعی: ای جوانبخت، نمیبینی که این آسمان پیر با همهٔ فضلی که دارم چگونه مرا در رنج و سختی گرفتار کرده است؟
هوش مصنوعی: من مدیحهسرایی هستم که امروز در پرورش ذهن و طبع، در همهٔ جهان کسی مانند من نیست.
هوش مصنوعی: دشمنان چون فاخته طوق بندگی بر گردن پیش در من دارند، زیرا ذهن مرا درختی پرمیوه دیدند.
هوش مصنوعی: قورباغه جامهاش را از جوی دارد، و من از شرم دشمنان مانند خفاش روزها در خانه پنهان ماندهام.
هوش مصنوعی: اما از گردش روزگار بیبرگ و نوا ماندهام، همچون شاخهٔ بیبرگ درخت و فاختهای که جز طوقی بر گلو ندارد.
هوش مصنوعی: رویم از اندوه چون زر زرد و چشمم از اشک چون سیم شده است؛ اگر بخواهی، با سیم تو کارم چون زر رونق میگیرد.
هوش مصنوعی: امید است که در برابر خورشید بخشش تو، با شتاب کرم تو، کوههای اندوه من بنده نابود و بر باد شود.
هوش مصنوعی: دعا میکند که ممدوح با بخت خود پایدار بماند تا زمانی که در جهان، به حکم طبیعت، آدمی با پا راه میرود و پرنده با بال میپرد.
هوش مصنوعی: پرنده بر شاخسار تو به ستایش تو آواز سر داده و آدمی از مهر تو پیش تو کمر خدمت بسته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
از خضاب من و از موی سیه کردن من
گر همی رنج خوری، بیش مخور، رنج مبر!
غرضم زو نه جوانی است؛ بترسم که زِ من
خردِ پیران جویند و نیابند مگر!
رمضان رفت و رهی دور گرفت اندر بر
خنک آن کو رمضان را بسزا برد بسر
بس گرامی بود این ماه ولیکن چکنم
رفتنی رفته به و روی نهاده بسفر
سبکی کرد و بهنگام سفر کرد و برفت
[...]
عید شاداب درختیست که تا سال دگر
از گل و میوۀ او بوی همی یابی و بر
بوی آن گل بترازد چو خرد کار دماغ
بر آن میوه بتازد چو خرد سوی جگر
زین گل و میوه همان به که یکی گیرد بار
[...]
دستهها بسته به شادی بر ما آمدهای؟
تا نشان آری ما را ز دل افروز بهار؟
ای دلارام و دل آشوب و دلاویز پسر
عهد کرده بوفا با من و نابرده بسر
غم عشق تو روانم بلب آورده بلب
درد هجر تو توانم بسر آورده بسر
شمنان چون تو ندیدند و نبینند صنم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.