دل شکسته که مرهم نهد دگربارش؟
یتیم خسته که از پای برکند خارش؟
خدنگ درد فراق اندرون سینهٔ خلق
چنان نشست که در جان نشست سوفارش
چو مرغ کشته قلم سر بریده میگردد
چنانکه خون سیه میرود ز منقارش
دهان مرده به معنی سخن همی گوید
اگرچه نیست به صورت زبان گفتارش
که زینهار به دنیا و مال غره مباش
بخواهدت به ضرورت گذاشت یکبارش
چه سود کاسهٔ زرین و شربت مسموم
دریغ گنج بقا گر نبودی این مارش
بس اعتماد مکن بر دوام دولت دهر
که آزمودهٔ خلق است خوی غدارش
نظر به حال خداوند دین و دولت کن
که فیض رحمت حق بر روان هشیارش
سپهر تاج کیانی ز تارکش برداشت
نهاد بر سر تربت کلاه و دستارش
گرت به شهد و شکر پرورد زمانهٔ دون
وفای عهد ندارد به دوست مشمارش
دگر شکوفه نخندد به باغ فیروزی
که خون همی رود از دیدههای اشجارش
چگونه غم نخورد در فراق او درویش
که غم فزون شد و از سر برفت غمخوارش
امیدوار وجودی که از جهان برود
میان خلق بماند به نیکی آثارش
از آب چشم عزیزان که بر بساط بریخت
به روز باران مانست صفهٔ بارش
نظر به حال چنین روز بود در همه عمر
نماز نیمشبان و دعای اسحارش
گمان مبر که به تنهاست در حظیرهٔ خاک
قرین گور و قیامت بسست کردارش
گرش ولایت و فرمان و گنج و مال نماند
بماند رحمت پروردگار غفارش
قضای حکم ازل بود روز ختم عمل
دگر چه فایده تعداد ذکر و کردارش
ولیک دوست بگرید به زاری از پی دوست
اگرچه باز نگردد به گریهٔ زارش
غمی رسید به روی زمانه از تقدیر
که پشت طاقت گردون دو تا کند بارش
همین جراحت و غم بود کز فراق رسول
به روزگار مهاجر رسید و انصارش
برفت سایهٔ درویش و سترپوش غریب
بپوش بار خدایا به عفو ستارش
به خیل خانهٔ کروبیان عالم قدس
به گرد خیمهٔ روحانیون فرود آرش
عدو که گفت به غوغا که درگذشتن دوست
جهان خراب شود سهو بود پندارش
هم آن درخت نبود اندرین حدیقهٔ ملک
که بعد از این متفرق شوند اطیارش
نمرد نام ابوبکر سعد بن زنگی
که ماند سعد ابوبکر نامبردارش
چراغ را که چراغی ازو فرا گیرند
فرو نشیند و باقی بماند انوارش
خدایگان زمان و زمین مظفر دین
که قائمست به اعلاء دین و اظهارش
بزرگوار خدایا به فر و دولت و کام
دوام عمر بده سالهای بسیارش
به نیک مردان کز چشم بد بپرهیزش
به راستان که ز ناراستان نگه دارش
که نقطه تا متمکن نباشد اندر اصل
درست باز نیامد حساب پرگارش


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر مرثیه ابوبکر سعد بن زنگی به بیان غم و اندوه ناشی از فقدان او میپردازد. شاعر با توصیف دلگداز یتیمان و داغ دیدگان، عمق درد فراق را به تصویر میکشد. او به دنیا و مال دنیا هشدار میدهد که فریبنده و ناپایدار است و تنها آثار نیک از انسانها باقی میماند. شاعر بر اهمیت رحمت الهی و دوام نیکی در این دنیا تأکید کرده و از کسی که فقدان عزیز را تجربه کرده، میخواهد که گمنخورده و در فراق او درستی و صداقت را فراموش نکند. در پایان، شاعر امید به زندگی و نیکیهای سعد بن زنگی را داشته و او را ماندگار در یادها میداند.
هوش مصنوعی: دل شکستهای که دیگر درمان نمیشود، چه کسی میتواند آن را التیام بخشد؟ یتیم خستهای که خارش آزارش را از پایش بکند، چه کسی میتواند او را نجات دهد؟
هوش مصنوعی: درد جدایی در دل مردم به قدری عمیق و جدی شده است که همچون دملی در وجودشان جا گرفته و به جانشان آسیب میزند.
هوش مصنوعی: چون پرندهای که در اثر مرگ بیحرکت شده و سرش بریده شده به دور خود میچرخد، بهطوری که خون سیاه از منقار او میریزد.
هوش مصنوعی: مردگان نیز در حالت بیزبانی و سکوت، سخنانی را با معانی عمیق بیان میکنند، حتی اگر نتوانند بهطور ظاهری زبان خود را به کار ببرند.
هوش مصنوعی: مراقب باش که فریب دنیا و مالها را نخور، زیرا دنیا یک بار به نیاز به تو خواهد پرداخت و این تنها یک فرصت است.
هوش مصنوعی: چه فایدهای دارد ظرف زرین و نوشیدنی سمّی، اگر این ماندگاری و جاودانگی را نداشته باشی، بهخاطر این مهلک که در آن نهفته است؟
هوش مصنوعی: به دوام و ثبات قدرت و سلطنت دنیا دل نبند، زیرا که مردم در آزمونها نشان دادهاند که همیشه خیانتکار و نامعتبرند.
هوش مصنوعی: به وضعیت خداوند توجه کن و به دین و حکومت او اهمیت بده، چون بر ذهن آگاه او رحمت و فیض پروردگار نازل میشود.
هوش مصنوعی: مفهوم این بیت این است که آسمان، تاج پادشاهی کیانی (پادشاهان باستانی ایران) را از آتش دوزخ برداشت و بر سر آرامگاه ابوبکر سعد بن زنگی، کلاهی و دستاری قرار داد. این تصویر نشاندهندهٔ عظمت و احترام به یاد اوست.
هوش مصنوعی: اگر زمانهٔ پست تو را با شیرینکاری و محبت نیز پرورش دهد، ولی به دوستی خود وفا نکند، آن را دوست ندان.
هوش مصنوعی: دیگر در باغ فیروزی، گلی نمیخندد و شادابی ندارد، زیرا اشجار آن به جای آب، اشک میریزند و از غم مینالند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر میگوید چگونه درویش میتواند در غم جدایی ابوبکر سعد بن زنگی غمگین نشود، در حالی که درد و غم او به حدی زیاد است که غمخوارش (کسی که همیشه همراه و پشتیبان او بوده) هم از سر غم میرود و تاب نمیآورد.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده است که کسی که از دنیا میرود، اگر از خود آثار نیکویی به جای بگذارد، امید است که یاد و نام خوب او در میان مردم باقی بماند.
هوش مصنوعی: آب چشم عزیزان مانند بارانی است که بر زمین میریزد و صحنهای شبیه بارش باران را ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: در این روز، همهٔ توجه و نگاهها به حال و وضعیت او بوده است و تمام عمرش را به نماز شب و دعا در سحرگاهان گذشته است.
هوش مصنوعی: مفکر نکن که او در درون خاک تنهاست، زیرا در کنار گور و قیامت، اعمالش او را همراهی میکند.
هوش مصنوعی: هرچند که مقام و ثروت و دارایی او باقی نماند، اما رحمت خداوندی که بسیار بخشنده است، همچنان پایدار خواهد ماند.
هوش مصنوعی: سرانجام کار هر انسانی به تقدیر و قضا و قدر الهی بستگی دارد و در روز قیامت که اعمال انسان حسابرسی میشود، دیگر ذکر و عبادت او چه فایدهای خواهد داشت؟
هوش مصنوعی: ولی دوست (محبوب) باید به خاطر دوست (از دست رفته) گریه کند و به اندوه و زاری بپردازد، هرچند که او (دوست) هرگز با این گریهها به زندگی برنمیگردد.
هوش مصنوعی: اندوهی از تقدیر به دنیای ما فرود آمد که تحملش بر دوش کل آسمان سنگینی کند.
هوش مصنوعی: این جراحت و غمی است که به خاطر جدایی رسول خدا ایجاد شده و به روزگار مهاجران و انصار (یاران پیامبر) رسیده است.
هوش مصنوعی: سایهٔ درویش (ابوبکر سعد بن زنگی) رفت و غریب و سترپوش (شخصی روحانی یا عارف) هم به طرز غمانگیزی پنهان شد. بار خداوندا، به خاطر او، ستار (پوشندهٔ عیوب) باش و او را ببخش.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ، روح ابوبکر سعد بن زنگی را در کنار فرشتگان مقرب خود در عالم قدس و نزد اهل دین و علم قرار بده.
هوش مصنوعی: دشمن که در شلوغی گفت با مرگ دوستم، جهان به هم میریزد، اشتباه میکند که اینطور فکر میکند.
هوش مصنوعی: در این بیت، سعدی میگوید که دیگر هیچ درختی در این باغ پادشاهی وجود ندارد که بعد از مرگ ابوبکر سعد بن زنگی، پرندگانی که به آن پناه میآوردند، پراکنده شوند. این اشاره به فقدان و تاثیر نبود او بر زندگی دیگران دارد.
هوش مصنوعی: نام ابوبکر سعد بن زنگی هرگز نخواهد مرد و همچنان سعد بن زنگی معروف و شناخته شده باقی خواهد ماند.
هوش مصنوعی: اگر چراغی را که نوری از آن گرفتهاند خاموش کنند، نور آن برای دیگران باقی میماند.
هوش مصنوعی: خدایگان زمان و زمین، که دین را پیروز و نمایان میسازد، در حقیقت مؤثر و برقرار در اصول دین است.
هوش مصنوعی: ای خدای بزرگ، به خاطر مقام و بزرگیات، همواره بر نعمتهای او بیافزای و عمرش را طولانی کن تا سالهای زیادی زنده بماند.
هوش مصنوعی: برای نیکان و مردان درستکار که از چشمهای بد دور باشند، از کسانی که راستاند باید مراقبش بود تا از نارساییها در امان بماند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که نقطه در اصل خود قرار نگیرد، نمیتوان به درستی حساب پرگار را باز کرد. این به معنای این است که برای رسیدن به نتیجهٔ صحیح، باید پایه و اساس کار درست باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تمام اوست که فانی شدست آثارش
به دوستگانی اول تمام شد کارش
مرا دلیست خراب خراب در ره عشق
خراب کرده خراباتیی به یک بارش
بگو به عشق بیا گر فتاده میخواهی
[...]
اگر تو محرم عشقی مگوی اسرارش
چو جان خویش ز خلق جهان نگهدارش
ز سر عشق خبر دار نیست هر عاشق
حدیث عشق ز منصور پرس و از دارش
چو لاله تا ز غمش داغ بر جگر دارم
[...]
ازین که پشت به دشمن دهد چه آزارش
سپاهیی که تو باشی سپاهسالارش
به خون تپیدن خورشید پر مکرر شد
به یک کرشمه دیگر تمام کن کارش !
مرید مولوی روم تانشد صائب
نکرد در کمر عرش دست گفتارش
گهر ز شرم عرق می کند به بازارش
[...]
بهار صنع چو دیدیم در سر و کارش
به رنگ رفته نوشتم براتگلزارش
به آسمان مژهٔ من فرو نمیآید
بلند ساختهٔ حیرتیست دیوارش
رهایی ازکف صیاد عشق ممکن نیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.