گنجور

غزل ۵۷

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

هر صبحدم نسیم گل از بوستان توست

الحان بلبل از نفس دوستان توست

چون خضر دید آن لب جان بخش دلفریب

گفتا که آب چشمهٔ حیوان دهان توست

یوسف به بندگیت کمر بسته بر میان

بودش یقین که ملک ملاحت از آن توست

هر شاهدی که در نظر آمد به دلبری

در دل نیافت راه که آنجا مکان توست

هرگز نشان ز چشمهٔ کوثر شنیده‌ای

کاو را نشانی از دهن بی‌نشان توست

از رشک آفتاب جمالت بر آسمان

هر ماه ماه دیدم چون ابروان توست

این باد روح پرور از انفاس صبحدم

گویی مگر ز طرهٔ عنبرفشان توست

صد پیرهن قبا کنم از خرمی اگر

بینم که دست من چو کمر در میان توست

گفتند میهمانی عشاق می‌کنی

سعدی به بوسه‌ای ز لبت میهمان توست

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

گلهای تازه » شمارهٔ ۱۱۶ » (ماهور) (۱۳:۵۳ - ۱۴:۴۰) نوازندگان: حبیب‌الله بدیعی (‎ویولن) خواننده آواز: ‏ایرج سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: هر صبحدم نسیم گل از بوستان توست

یک شاخه گل » شمارهٔ ۴۰۰ » (بیات زند) (۱۷:۳۷ - ۱۹:۲۶) نوازندگان: نجاحی، مجید (‎سنتور) خواننده آواز: عبدالوهاب شهیدی سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: هر صبحدم نسیم گل از بوستان توست

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

رضا سعدی نوشته:

۱/ واژه «گل» صرفا به گیاهی که امروز آن را «گل محمدی» می نامیم گفته می شده است( و در شیراز در بسیاری از بوستان ها به صورت گسترده ای کاشته می شده است)
۳/ «کمر» همان چیزی است که امروز به آن «کمربند» گفته می شود(کمر را بر میان (کمر امروزی) می بسته اند)
۵/ از محاسن معشوق داشتن دهانی کوچک بوده است و مصراع دوم به همین موضوع اشاره دارد.
۷/ طره، موی پیشانی، زلف موی بنا گوش و گیسو موی پشت سر است.
۸/ پیراهن، جامه ای یکسره و جلو بسته بوده است، بر خلاف قبا که نیم تنه ای جلو باز بوده است، در خوشحالی و اندوه بسیار جامه ها را می دریدند و به اصطلاح جامه(یا پیرهن) قبا می کردند.

شمس الحق نوشته:

جناب سعدی باعرض سلام و ابراز خرسندی از حضور چون شما فرزانه ای اجازه می خواهد منباب مزاح عرض کنم که بنظرمیرسد مولوی را از [ میان ] مقصود ومعنی دیگریست ازاعضای بدن بنی آدم به
غیر از کمر که نظرحضرتعالی کاملاً قرین به صحت است .
بگمانم دردفتراول مثنوی باشد که میفرماید :
گفتمش پوشیده خوشتر سرّ یار
خود تو درضمن حکایت گوش دار
گفت مکشوف وبرهنه گو که من
می نخوابم با صنم با پیرهن
گفتم ار عریان شود او در عیان
نی تو مانی نی کنارت نی میان
بنظرحضرتعالی مقصود مولوی از [ میان ] دراین بیت چه باشد .
حمید رضا گوهری

رضا سعدی نوشته:

درود بر دوست فاضل، جناب گوهری عزیز و سپاس از لطفتون
در ابیاتی که شما ذکر کردید به نظر می رسد حسام الدین از مولانا می خواهد حقیقت را بی پرده بیان کند، و مولانای عزیز هم در جواب می گوید این سر،سر مگو است، اگر آشکار شود چیزی از تو باقی نخواهد ماند…
بیت یاد آور آیه زیر است:
((وَلَمَّا جَاء مُوسَی لِمِیقَاتِنَا وَکَلَّمَهُ رَبُّهُ قَالَ رَبِّ أَرِنِی أَنظُرْ إِلَیْکَ قَالَ لَن تَرَانِی وَلَـکِنِ انظُرْ إِلَی الْجَبَلِ فَإِنِ اسْتَقَرَّ مَکَانَهُ فَسَوْفَ تَرَانِی)(اعراف ۱۴۳)
نیز از حافظ است:
گفت آن یار کزو گشت سر دار بلند
جرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد

و اما میان، به نظر بنده میان و کنار در این مصراع (ضمن این که همان بر و کمر هستند) مجازا در معنای کل وجود به کار رفته است.(مجاز مرسل، جز به کل)

سید مجید عصری نوشته:

با عرض سلام
بنده از شما خواهشمندم چند مثال در بارهٔ تشبیه زمزم به دهان محبوب از شعر فارسی بنویسید. لطفا به من در این مسئله کمک کنید. در حالی که در باره تشبیه زمزم به لب ابیاتی خوانده ام ولی در باره تشبیه به دهان چیزی پیدا نکردم . قبلا تشکر عرض می کنم

شایق نوشته:

با سلام در این غزل سعدی تمام انچه ما زیبایی و کمال میدانیم را به خداوند نسبت داده است و جناب رضا سعدی چه خوب شعر مولوی را معنا کرده اندو چه خوب لغات را موشکافی کرده اند ای کاش ایشان حضور فعالتری داشتند تا از نظراتشان استفاده می کردیم با سباس از ایشان و تمامی دوستان

ایزدجو نوشته:

شایق خان
حالت خوبه
هرچیزی که به هر چیزی ربط نداره
سعدی کجا زیبایی را به خدا نسبت داده
داره از نگارش تعریف میکنه، به خدا ربطی نداره

شایق نوشته:

با سلام و سلام ویژه خدمت دوست گرام جناب ایزد خواه سعدی نگاری جز خدا ندارد در دید عرفا معشوق فقط خداوند است

ایزدجو نوشته:

شایق خان
درین بیت: از رشک آفتاب جمالت بر آسمان
هر ماه ماه دیدم چون ابروان توست
پس سعدی ابروی خداوند را به هلال ماه تشبیه کرده
یا خدا داشته از دست من و تو گریه میکرده
یا اگه هلال ماه سر بالا بوده ، خداوند را با مادر فولادزره اشتباه گرفته

یکی از ناشناسان نوشته:

جناب شمس الحق
باور نکردنی است این همه عفت کلام که جناب بلخی در این شواهد بر کمر و میان و دیگر بخشها ی تن آدمی آورده است.

محسن نوشته:

این شعر تقدیم به کسی که فرمود ‘انا املح من اخی یوسف’

ناشناس نوشته:

شعر زیباست اما خوانش خیر متاسفانه
و این مشکلیه که گریبانگیر اشعار کهن ما شده
حتی از جانب برخی گویندگان
ببینید شعر داره خوانده میشه اما معنا چندان در ذهن نقش نمیبنده،در صورتی که شعر از لحاظ معنایی کامله…
شنونده فقط میشنوه که یک نفر داره یک شعر میخونه
و شاید بدون توجه بسیار هرگز متوجه نشه چه خوانده شد
سرعت خوانش زیاد هست در بخشهایی از شعر هم معنارسانی واژه ها به خوبی رعایت شد
اما نظر شخصی من چیزی بود که عرض کردم

حمیدرضا نوشته:

@ناشناس گرامی:
با تشکر از دقت نظرتان: خوانشی که در حال حاضر به این اشعار اضافه شده (من شخصا قرائت کرده ام) با منظور درستخوانی اضافه شده و نه زیباخوانی که اگر منظور زیباخوانی باشد مسلما هم گوینده دیگری باید این کار را بکند و هم شرایط ضبط و … می بایستی متفاوت باشد و هم از لحاظ حجم فایل و زمان ممکن است نگهداری و در دسترس گذاری فایلهای با کیفیت بالا در مقدورات گنجور نباشد. از این جهت مخاطبان آن بیشتر مبتدیان ادبیات فارسی هستند.
جا برای حضور در این عرصه باز است و دوستانی که علاقمند باشند می توانند با ارسال آثارشان به گنجور (ganjoor@ganjoor.net) شاهد در دسترس قرار گرفتن آثارشان در گنجور باشند.
ضمنا به عنوان یک نکته جانبی در صورتی که علاقمندید نظرتان به طور مستقیم در سایت در دسترس قرار گیرد از عنوان «ناشناس» در ارسال حاشیه استفاده نکنید.

روفیا نوشته:

این نخستین بار است که من این امکانات را در گنجور می یابم!
نیکوست!
آیا در صفحات دیگر نیز این امکانات وجود دارد؟
دنبالک دیگر چیست؟
برایتان آرزوی بهروزی دارم جناب حمید رضای عزیز!

پاسخ: متشکر از لطف شما، این کار با همکاری گروهی از دوستان داوطلب که منطق الطیر را قرائت می کنند آغاز شد:
http://blog.ganjoor.net/1394/10/11/chame-khan-mantegh1
یکی دیگر از دوستان بخشهایی از ترجیع بند زیبای سعدی را قرائت کردند که قرار بود تصحیحاتی روی آن انجام دهند و کاملش کنند که دیگر خبری از ایشان نشده:
http://ganjoor.net/saadi/divan/tarjee-band
من، خودم قرائت غزلیات سعدی را از ابتدا شروع کرده ام.
غزلیات ابن حسام نیز به همت چند تن از دوستان دیگر در حال قرائت است:
http://ganjoor.net/ebnehesam/ghazalebn
زمانی به همت یکی از سایتهای فعال در زمینه گویندگی و دکلمه فراخوانی داده شد که در گنجور هم تبلیغ شد منتهی خروجی چندانی از آن به گنجور نرسید:
http://honarava.com/farakhan
بعضا تک شعرهایی از شاعران با قرائتهای معروف در دسترس قرار گرفته مثلا این قرائت شعر ترکی شهریار توسط خود ایشان:
http://ganjoor.net/shahriar/torki/sh29
من پیش از این مترصد گرفتن اجازه در دسترس گذاری قرائت استاد موسوی گرمارودی از دیوان حافظ به همین شیوه (همگام با شعر) بودم که مذاکراتم با ناشر و صاحب امتیاز اثر تا کنون به نتیجه مثبت نرسیده است.

دوستدار نوشته:

جناب حمید رضا
به گمانم در آخرین مصراع سعدی مورد خطاب نیست
سعدی به بوسه ای زلبت ، میهمان توست.
با پوزش

پاسخ: با تشکر، تصحیح و خوانش جدید جایگزین شد.

کانال رسمی گنجور در تلگرام