گنجور

غزل ۲۹۶

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

دولت جان پرورست صحبت آمیزگار

خلوت بی مدعی سفره بی انتظار

آخر عهد شبست اول صبح ای ندیم

صبح دوم بایدت سر ز گریبان برآر

دور نباشد که خلق روز تصور کنند

گر بنمایی به شب طلعت خورشیدوار

مشعله‌ای برفروز مشغله‌ای پیش گیر

تا ببرم از سرم زحمت خواب و خمار

خیز و غنیمت شمار جنبش باد ربیع

ناله موزون مرغ بوی خوش لاله زار

برگ درختان سبز پیش خداوند هوش

هر ورقی دفتریست معرفت کردگار

روز بهارست خیز تا به تماشا رویم

تکیه بر ایام نیست تا دگر آید بهار

وعده که گفتی شبی با تو به روز آورم

شب بگذشت از حساب روز برفت از شمار

دور جوانی گذشت موی سیه پیسه گشت

برق یمانی بجست گرد بماند از سوار

دفتر فکرت بشوی گفته سعدی بگوی

دامن گوهر بیار بر سر مجلس ببار

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن (منسرح مطوی مکشوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ناشناس نوشته:

سلام خسته نباشید.
در بیت “برگ درختان سبز پیش خداوند هوش هر ورقش دفتریست معرفت کردگار”
در شعر اصلی “پیش خداوند هوش” “در نظر هوشیار ” نوشته شده.

لطفا تصحیح شود.
منبع: کتاب فارسی اول راهنمایی(شعر اول)

پاسخ: با تشکر، متن مطابق تصحیح فروغی است، منبع کتاب درسی احتمالآً تصحیح دیگری است.

ناشناس نوشته:

برگ درختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتریست معرفت کردگار

ناشناس نوشته:

با سلام و تشکر از اینهمه تلاش وکار خوبی که به ارمغان آورده اید. در بیت اول، به نظر این حقیر بجای کلمه آموزگار، کلمه آمیزگار صحیح میباشد، به این دلیل که محتوای این شعر اصلا ربطی به آموزگار ندارد. عبارت “خلوت بی مدعی سفره بی انتظار” لزوما اشاره به همدلی با یار دارد.
با احترام

پاسخ: با تشکر، مطابق پیشنهاد شما و تصحیح فروغی «آموزگار» با «آمیزگار» جایگزین کرد. در تصحیح فروغی در حاشیه ذکر شده که در اکثر نسخ «آموزگار» آمده، اما انتخاب ایشان هم برای متن همان «آمیزگار» بوده است.

مهدی نوشته:

ایت الله بهجت روزی فردی را در خواب میبینند که میگوید خداوند به خاطر همین منظور بیت: هر ورقش دفتریست ….. مرا امرزید . متن صوتی ان که به صدای شخص اقا است در بنده موجود است و از اینترنت دانلود کرده ام .

ناشناس نوشته:

همان پیش خداوند هوش درست است
منبع:غزلیات سعدی

شمس الحق نوشته:

درود برتوناشناس عزیز
اول که چرا ناشناس ، اما ازاین فضولی که بگذریم شما یک نفری یا دوتن ، چرا که یکبارفرمودی درنظرهوشیار ویک بار پیش خداوند هوش . اما آنچه حقیرمیداند ازنسخه تصحیح فروغی [ ذکاء الملک ] است که دارد : پیش خداوند هوش واینرا برای جوانانی عرض میکنم که مقصود ازخداوند را الله یا خدایتعالی فرض کرده اند که باید بدانند اینجا خداوند یعنی مالک وصاحب که خداوند هوش میشود همان هوشیار کتاب مدرسه که بدلیل احتمال همین سوء تفاهم تعویض شده است .

شمس الحق نوشته:

بعد التحریر: آنچه آقا مهدی فرموده را میگویند رویای صادقه .

مسعود نوشته:

از اینکه سوالم را اینجا مطرح میکنم، معذرت
لطفا اگر برای اشعار و نثر سعدی کتابی که معنی قسمتهای عربی و تفسیر اشعار را نوشته باشد معرفی کنید، با سپاس

سعید نوشته:

مسعود جان درود
کتابهای زیادی در این زمینه داریم ولی متاسفانه زیاد قابل اعتماد نیستند .بوستان سعدی یا سعدی نامه به تصحیح و توضیح غلام حسین یوسفی شاید بتواند یاری رسان باشد

ناشناس نوشته:

پیش خداوند هوش درسته…

موسوی نوشته:

علت اختلاف نسخ چیست تا این توجیهات لازم باشد.

شمس الحق نوشته:

جناب موسوی بقول اهالی جزیره : به باشگاه خوش آمدی !
و بقول اهالی ینگه دنیا : سؤال یک میلیون دلاری !
باری بقول خودمان در خاک پاک ایران یا بعبارت دیگرتنها اشخاص حسابی و صحیح این جهان بهم ریخته : سؤال خوبیست !

داود نوشته:

سلام سوالی داشتم. در بیت برگ درختان سبز پیش خداوند هوش/هر ورقی دفتری است معرفت کردگار نقش دستوری معرفت کردگار چیست؟ و اگر فرضاً متمم باشد آیا میتوان حرف اضافه را حذف کرد؟ آیا سلاست و شیوایی سخن سعدی چنین حذفی را ایجاب میکرده؟

روفیا نوشته:

داوود گرامی
درود
بلی، همانطور که فرمودید متمم است و منظور شاعر این بوده است:
هر ورقش دفتریست بهر معرفت کردگار
لیک بنا به ضرورت شعری شاعر واژه بهر را حذف نموده است.

کاظم نوشته:

مصرع اول از بیت اول گمان میکنم اشتباه چاپی باشد که آموزگار به غلط آمیزگار چاپ شده. منبع= کلیات سعدی با تصحیح شادروان محمدعلی فروغی

7 نوشته:

آخر عهد شبست اول صبح ای ندیم
صبح دوم بایدت سر ز گریبان برآر
اول صبح یا صبح کاذب،بام دروغین:روشنی بامداد که پیش از صبح دوم برآید و اندکی ببعد ناپدید شود
صبح دوم یا صبح صادق،بام راستین:سفیدی آفتاب که سیاهی شب را کنار میزند
ندیم همان آمیزگار در بیت نخست است.میگوید شب نشینی به پایان رسیده اکنون از فرورفتگی در خود بیرون آی و خود را بنمای همچون خورشید از پس شب.

reyhane نوشته:

با عرض سلام من دانش آموز هستم و درباره اشکال زبان شناسی این بیت
(برگ درختان سبز … )خیلی تحقیق کردم و متاسفانه به نتیجه نرسیدم لطفا راهنمایی کنید با تشکر

فرهاد نوشته:

ریجانه دربارۀ اشکال “برگ درختان سبز” بگویم که احتمالاً چون سعدی مدّتی در اسارت فرانسوی ها (فرنگ) بوده زبانش تحت تأثیر قرار گرفته. در انگلیسی میتوان گفت Green tree leaves که اگر گرته برداری کنیم میتوان گفت “برگ درختان سبز”. ولی جدا از شوخی، این عبارت هیچ اشکالی ندارد. اشکال درک ضعیف ما از زبان (خودمان) در عهد معاصر است، بعید میدانم سعدی در بیان این عبارت ذرّه ای شک در درستی اش داشته، که حق هم داشته است.

کانال رسمی گنجور در تلگرام