آمد بانگ خروس مؤذن میخوارگان
صبح نخستین نمود روی به نظارگان
که به کتف برفکند چادر بازارگان
روی به مشرق نهاد خسرو سیارگان
باده فراز آورید چارهٔ بیچارگان
قوموا شرب الصبوح، یا ایها النائمین
می‌زدگانیم ما، در دل ما غم بود
چارهٔ ما بامداد رطل دمادم بود
راحت گزدم زده، کشتهٔ گزدم بود
می زده را هم به می دارو و مرهم بود
هر که صبوحی کند با دل خرم بود
با دو لب مشکبوی، با دو رخ حور عین
ای پسر میگسار، نوش لب و نوش گوی
فتنه به چشم و به خشم فتنه به روی و به موی
ما سه‌یکی خوار نیک، تازه رخ و صلحجوی
تو سه‌یکی خوار بد، جنگ کن و ترشروی
پیش من آور نبید در قدح مشکبوی
تازه چو آب گلاب، پاک چو ماء معین
در همه وقتی صبوح خوش بودی ابتدی
بهتر و خوشتر بود وقت گل بسدی
خاسته از مرغزار غلغل تیم و عدی
در شده آب کبود در زره داودی
آمده در نعت باغ عنصری و عسجدی
و آمده اندر شراب آن صنم نازنین
بر کف من نه نبید، پیشتر از آفتاب
نیز مسوزم بخور، نیز مریزم گلاب
میزدگان را گلاب باشد قطرهٔ شراب
باشد بوی بخور، بوی بخار کباب
آخته چنگ و چلب، ساخته چنگ و رباب
دیده به شکر لبان، گوش به شکر توین
خوشا وقت صبوح، خوشا می خوردنا
روی نشسته هنوز، دست به می بردنا
مطرب سرمست را با رهش آوردنا
وز کدوی بربطی باده فرو کردنا
گردان در پیش روی بابزن و گردنا
ساغرت اندر یسار، شاهدت اندر یمین
کرده گلو پر ز باد قمری سنجابپوش
کبک فرو ریخته مشک به سوراخ گوش
بلبلکان با نشاط، قمریکان با خروش
در دهن لاله مشک، در دهن نحل نوش
سوسن کافور بوی، گلبن گوهر فروش
وز مه اردیبهشت کرده بهشت برین
شاخ سمن بر گلو بسته بود مخنقه
شاخ گل اندر میان بسته بود منطقه
ابر سیه را شمال کرده بود بدرقه
بدرقهٔ رایگان بی طمع و مخرقه
باد سحرگاهیان کرده بود تفرقه
خرمن در و عقیق بر همه روی زمین
چوک ز شاخ درخت خویشتن آویخته
زاغ سیه پر و بال غالیه آمیخته
ابر بهاری ز دور اسب برانگیخته
وز سم اسبش به راه لؤلؤ تر ریخته
در دهن لاله باد، ریخته و بیخته
بیخته مشک سیاه، ریخته در ثمین
سرو سماطی کشید بر دو لب جویبار
چون دو رده چتر سبز در دو صف کارزار
مرغ نهاد آشیان‌بر سر شاخ چنار
چون سپر خیزران بر سر مرد سوار
گشت نگارین تذرو پنهان در کشتزار
همچو عروسی غریق در بن دریای چین
وقت سحرگه کلنگ تعبیه‌ای ساخته‌ست
وز لب دریای هند تا خزران تاخته‌ست
میغ سیه بر قفاش تیغ برون آخته‌ست
طبل فرو کوفته‌ست، خشت بینداخته‌ست
ماه نو منخسف در گلوی فاخته‌ست
طوطیکان با نوا، قمریکان با انین
گویی بط سپید جامه به صابون زده‌ست
کبک دری ساقها در قدح خون زده‌ست
بر گل‌تر عندلیب گنج فریدون زده‌ست
لشکر چین در بهار بر که و هامون زده‌ست
لاله سوی جویبار لشکر بیرون زده‌ست
خیمهٔ او سبزگون، خرگه او آتشین
از دم طاووس نر ماهی سربر زده‌ست
دستگکی موردتر، گویی برپر زده‌ست
شانگکی ز آبنوس هدهد بر سرزده‌ست
بر دو بناگوش کبک غالیهٔ تر زده‌ست
قمریک طوقدار گویی سر در زده‌ست
در شبه گون خاتمی، حلقهٔ او بی‌نگین
باز مرا طبع شعر سخت به جوش آمده‌ست
کم سخن عندلیب دوش به گوش آمده‌ست
از شغب خردما لاله به هوش آمده‌ست
زیر به بانگ آمده‌ست بم به خروش آمده‌ست
نسترن مشکبوی مشکفروش آمده‌ست
سیمش در گردنست، مشکش در آستین
چون تو بگیری شراب مرغ سماعت کند
لاله سلامت کند، ژاله وداعت کند
از سمن و مشک و بید، باغ شراعت کند
وز گل سرخ و سپید شاخ صواعت کند
شاخ گل مشکبوی زیر ذراعت کند
عنبرهای لطیف، گوهرهای گزین
باد عبیر افکند در قدح و جام تو
ابر گهر گسترد در قدم و گام تو
یار سمنبر دهد بوسه بر اندام تو
مرغ روایت کند شعری بر نام تو
خوبان نعره زنند بر دهن و کام تو
در لبشان سلسبیل در کفشان یاسمین
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در وصف صبوحی به توصیف زیبایی‌های صبح و تاثیر شرب باده بر روح انسان می‌پردازد. آغاز روز با آواز خروس و حضور میگساران همراه است که باده را در دست دارند و غم‌های دلشان را با صبوحی می‌زدایند. شاعر با اشاره به طراوت و شادابی صبح، تصاویری زیبا از طبیعت و زندگی می‌آفریند و از لحظات خوش باده‌نوشی و محافل شاد بهره می‌برد. در این حال و هوا، عشق و زیبایی و تجلی نعمت‌های خداوند به وضوح نمایان است و شاعر به شادی در جمع دوستان و خوش‌گذرانی در کنار محبوب دعوت می‌کند. در نهایت، نوید روزی سرشار از زیبایی و نشاط را می‌دهد و اشعارش را در وصف عشق و لذت‌های زندگی فصاحت می‌بخشد.
هوش مصنوعی: بانگ خروس، صدای مؤذن را به یاد می‌آورد و به میخوارگان (نوشیدنی‌نوشیده‌ها) خبر می‌دهد که صبح فرا رسیده و زمان آن است که به تماشای زیبایی‌ها برگردند.
هوش مصنوعی: خسرو سیارگان، که به معنی پادشاهی است که در حال حرکت و سفر است، چادری را که بر روی دوش خود انداخته، به سمت مشرق یعنی شرق می‌برد. این تصویر نشان‌دهنده‌ی سفر و زندگی پرماجرای اوست، به گونه‌ای که او به سوی صبح و روز جدید در حرکت است.
هوش مصنوعی: باده را به بلندای سر بیاورید، زیرا این تنها راه نجات بیچارگان است. ای خواب‌آلودگان، برخیزید و بادهٔ صبحگاهی بنوشید.
هوش مصنوعی: ما کسانی هستیم که در باغ می‌نوشیم و شاد هستیم، اما در درون‌مان غم و اندوه وجود دارد. تنها راه نجات ما در صبحگاهی که به‌طور مداوم خوش می‌گذرانیم، در نوشیدن شراب است.
هوش مصنوعی: با نوشیدن شراب، غم و درد را فراموش کرده‌ام و در حقیقت، من خود کشتهٔ این شربت هستم. شرابی که هم دارو و هم درمان برای من بود.
هوش مصنوعی: هر کسی که صبح را با دل شاد و سرزنده بگذراند و لب‌هایی خوشبو و چهره‌ای زیبا مانند حوریان داشته باشد، خوشبخت و خوشحال است.
هوش مصنوعی: ای پسر میگسار، که به معنای فردی شراب‌نوش است، لب و سخن تو نوشین و دلپذیر است، اما در عین حال، فتنه و آشوب در چهره و موهایت وجود دارد که می‌تواند دیگران را به خشم بیاورد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به تضاد بین دو نوع آدمی اشاره می‌کند. او می‌گوید که ما سه نفر که نیکوکار و صلح‌جو هستیم، با افرادی که بدخواه و جنگجو هستند، متفاوتیم. در اینجا، «سه‌یکی» به سه نفر از دوستان شاعر اشاره دارد که با هم به خوشی و صلح زندگی می‌کنند، در مقابل «سه‌یکی خوار بد» که به افرادی با خلق و خوی بد اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: برای من شراب در ظرف خوشبو بیاور که تازه و خوشبو مثل آب گلاب و خالص و پاک مثل آب زلال است.
هوش مصنوعی: در هر زمانی نوشیدن شراب (صبوح) خوشایند است، اما بهترین و خوشمزه‌ترین حالت آن، زمانی است که گل‌ها شکفته می‌شوند.
هوش مصنوعی: صوت زیبا و دلنشینی از چمنزار و باغ به گوش می‌رسد، گویی آب فیروزه‌ای در زره و دلبر داود، یعنی در وجود و زیبایی او، جاری شده است.
هوش مصنوعی: در وصف باغی زیبا که به رنگ عنبر و طلایی است، و همچنین در مورد شرابی که از آن معشوق دلبرانگیز به دست آمده، صحبت می‌کند.
پیش از این که آفتاب طلوع کند جام شراب را به دستم بده، برایم بخور مسوزان و در دستم گلاب هم مریز!
گلابِ مستان قطرهٔ شراب است و بخورشان بوی کباب.
هوش مصنوعی: نوازندگان سازهای مختلف مانند چنگ و رباب آماده‌به‌کار هستند و به صدای شیرین لب‌هایت گوش می‌دهند، در حالی که نظرشان به زیبایی لب‌های توست.
خوشا زمان مستی و خوشا می خوردن! خوشا صبح زود و هنوز دست و رو نشسته، می‌خواری را شروع کردن!
خوشا مطرب مست را با سازش آوردن، و خوشا باده خوردن از کاسهٔ ساز بربط!
هوش مصنوعی: در مقابل خود، ساز بزن و چرخ بزن، ساغری در دست چپ داری و معشوقی در دست راست.
هوش مصنوعی: گلو را پر از هوای نرم و خوش کرده و صدای آواز قمری را می‌ماند که مانند سنجابی با پوشش زیبا آواز می‌خواند، در حالی که عطر مشک از سر و گوش او به بیرون می‌ریزد.
هوش مصنوعی: پرندگان، با نشاط و شاداب، و قمری‌ها (مرغ‌های عاشق) با صدای بلند و نغمه‌سرایی در حال آواز خواندن هستند. در گل‌های لاله، عطر مشک را می‌توان حس کرد و در دهان زنبور عسل هم می‌توان شهد شیرین را چشید.
هوش مصنوعی: بوی سوسن و کافور، در عطر گلستان مانند بویی از گوهرهای ارزشمند فروخته شده است، و به واسطهٔ ماه اردیبهشت، بهشتی زیبا و دل‌انگیز به وجود آمده است.
هوش مصنوعی: شاخ سمن (درختی معطر) به گردن (گلو) دیوی که در آن جاست، زنجیری بسته بود و شاخ گل نیز در میان آن محاصره شده بود. این تصویر نشان‌دهندهٔ زیبایی و جاذبهٔ طبیعی است که در این مکان وجود دارد.
هوش مصنوعی: ابر سیاه را باد شمالی به صورت رایگان و بدون توقع همراهی می‌کرد و این همراهی به گونه‌ای رخ می‌داد که ابر مانند یک دعوت‌نامه به سمت پایین می‌آمد.
هوش مصنوعی: باد صبحگاهی خرمن شعله‌ور را پراکنده کرده و گرد و غبار عقیق، تمام سطح زمین را پوشانده بود.
هوش مصنوعی: زاغی سیاه با پر و بالی که از شاخ درخت خود آویزان شده، به نظر می‌رسد که با زینت‌هایی از قبیل غالیه (پارچه یا پوشش زیبا) آراسته شده است.
هوش مصنوعی: ابر بهاری که از دور به خاطر حرکت اسب به جنبش درآمده، قطرات درخشان بارانش را به شکل لؤلؤ (مروارید) بر زمین می‌ریزد.
هوش مصنوعی: باد در دهن لاله‌ها جریان دارد و به آنها شکل و زیبایی می‌بخشد، و بوی خوش مشک سیاه در میان گل‌ها پراکنده شده است.
هوش مصنوعی: سرو، به‌عنوان نوعی درخت مخروطی، مانند یک سفرهٔ بزرگ بر لب جویبار کشیده شده است. مانند دو ردیف چتر سبز که در کنار هم قرار گرفته‌اند و در میدان جنگ صف کشیده‌اند.
هوش مصنوعی: پرنده‌ای بر سر شاخه چنار آشیانه‌اش را ساخته است، مانند سپر چوبی که بر سر سوارکار قرار دارد.
هوش مصنوعی: تصویر زیبایی از زنی زیبا و دلربا است که در میان کشتزار پنهان شده، مانند عروسی که در زیر آب‌های عمیق دریای چین غرق شده است. این توصیف به زیبایی و لطافت او اشاره دارد که در بین طبیعت و زمین پنهان است.
هوش مصنوعی: در صبح زود، کلنگی آماده شده است که از کنار دریای هند تا خزران (شمال ایران) حرکت کرده است.
هوش مصنوعی: ابر سیاه مانند تیغی بر گردن مرغابی (قفاش) تیز و آماده است و به نظر می‌رسد صدای طبل در دور دست به گوش می‌رسد و با شدت بر زمین می‌کوبد، به‌گونه‌ای که خشت (کلوخ) را پراکنده می‌کند.
هوش مصنوعی: ماه نو در دهان بلبل به‌طور خاص و واضحی دیده می‌شود، به‌طوری که طوطی‌ها با آوازهای شاد و قمری‌ها با ناله‌های حزین به آن اشاره می‌کنند.
هوش مصنوعی: گویی که بط‌های سفید را با صابون شسته‌اند و کبک دری، پرهایش را در قدحی پر از خون آغشته کرده است.
هوش مصنوعی: عندلیب (پرنده‌ای خوش‌صدا) بر روی گل‌های تازه، گنجی از فریدون (شخصیتی اساطیری) را گذاشته است. در بهار، لشکر چین (نشانه‌ای از زیبایی و فراوانی) بر روی «که» (دریا یا مکان‌های آب‌دار) و هامون (دریاچه‌ای در ایران) قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: لاله به سمت جویبار روییده است و غوغایی برپا کرده، خیمه‌گاه او سبز و زیباست و محل استراحتش آتشین و پرجنب‌وجوش به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: از دم طاووس نر، سر ماهی بیرون زده و دستگکی لطیف و دلربا، به نظر می‌رسد که بر این پرها نشسته است.
هوش مصنوعی: صدای هدهدی که بر سر کبکی نشسته، مانند یک شاخک از چوب آبنوس (چوبی معطر و تیره‌رنگ) است که روی دو گوش کبک، عطر و بویی خوش می‌پراکند.
هوش مصنوعی: گویی طوقی قرمز برگردن قمری (پرنده‌ای) قرار دارد که در میانهٔ زنگوله‌مانند و قشنگی مشخص می‌شود، اما هیچ جواهر و نگینی در آن حلقه نیست.
هوش مصنوعی: حال من دوباره به حالت شاعری بازگشته و عواطف و احساسات درونم به شدت فعال شده است. دیروز صدای خوش پرنده‌ای به گوشم رسیده که آن را به یاد می‌آورم.
هوش مصنوعی: از هیاهوی ناگوار و اضطراب خرد ما، لاله‌زار به هوش و بیدار شده است و زیر سایه، در حال سرودن و خوشحالی با صدای بلند به جشن و شادی آمده است.
هوش مصنوعی: گل نسترن خوشبو و عطرآگین، به نزد ما آمده است. گردنبند او از سیم است و عطرش در آستینش قرار دارد.
هوش مصنوعی: وقتی تو شراب را بنوشی، لاله (گل) برای سلامتی‌ات دعا خواهد کرد و اشک شبنم نیز بر تو نازل خواهد شد.
هوش مصنوعی: عطر سمن و مشک و بید، فضای باغ را خوشبو می‌کند و ازگل‌های سرخ و سفید، شاخه‌های زیبا، زینت‌بخش می‌شود.
هوش مصنوعی: شاخ گل خوشبو، مانند عطر مشک، در زیر پای تو (عزیز مورد نظر) می‌روید و عطر عنبرهای خوشبو و جواهرات گرانبها به دور تو پراکنده می‌شود.
هوش مصنوعی: ریحان خوشبو در لیوان و جام تو پخش می‌شود و ابر گرمی که در آن جواهرات باریده، زیر پا و در هر قدم تو گسترده است.
هوش مصنوعی: یار نازنین با لبانی نرم و معطر، بر بدن تو بوسه می‌زند و پرنده‌ای از عشق تو داستانی زیبا می‌سراید و نام تو را در آن می‌آورد.
هوش مصنوعی: زیبایان با صدای بلند و مستانه بر سر و گلوی تو نعره می‌زنند، در لب‌های آنها شیرینی و لذتی همچون آب سرد (سلسبیل) و در دست‌های‌شان گل‌های یاسمین وجود دارد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
باده فراز آورید چارهٔ بیچارگان
قوموا شرب الصبوح، یا ایها النائمین
هر که صبوحی کند با دل خرم بود
با دو لب مشکبوی، با دو رخ حور عین
پیش من آور نبید در قدح مشکبوی
[...]
عالم جان خاص توست نوبه فرو کوب هین
گوهر دل خاک توست رد مکن ای نازنین
منتظران تواند مانده ترنجی به کف
رخش برون تاز هان، پرده برانداز، هین
کیست ز مردان که نیست تیغ تو را هم نیام؟
[...]
مرد که فردوس دید، کی نگرد خاکدان
و آنک بدریا رسید ، کی طلبد پارگین
مهره نگر، گو مباش افعیِ مردم‌گزای
نافه طلب، گومباش آهویِ صحرانشین
دوش مرا گفت عقل از سر رای زرین
کای پسر احباب را بر دو جهان بر گزین
جز دم ایشان مزن جز درِ ایشان مرو
جز دل ایشان مجوی جز رخِ ایشان مبین
بس ز وجود و عدم تا به کی از کیف و کم
[...]
ای مه رخسار تو مطلع صبح یقین
غاشیه کبریات شهپر روح الامین
آینه دار رخت عارض ماه تمام
تکیه گه منبرت پایه چرخ برین
سایه قد تو دید در چمن دلبری
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.