ز تاج مَلِکزادهای در مناخ
شبی لعلی افتاد در سنگلاخ
پدر گفتش اندر شب تیرهرنگ
چه دانی که گوهر کدام است و سنگ؟
همه سنگها پاس دار ای پسر
که لعل از میانش نباشد به در
در اوباش، پاکان شوریده رنگ
همان جای تاریک و لعلند و سنگ
چو پاکیزهنفسان و صاحبدلان
بر آمیختهستند با جاهلان
به رغبت بکش بار هر جاهلی
که افتی بهسر وقت صاحبدلی
کسی را که با دوستی سرخوش است
نبینی که چون بار دشمن کش است؟
بدرّد چو گل جامه از دست خار
که خون در دل افتاده خندد چو نار
غم جمله خور در هوای یکی
مراعات صد کن برای یکی
گرت خاکپایانِ شوریدهسر
حقیر و فقیر آید اندر نظر
به مردی کز ایشان به در نیست آن
به خدمت کمر بندشان بر میان
تو هرگز مبینشان به چشم پسند
که ایشان پسندیده حق بسند
کسی را که نزدیک ظنت بد اوست
چه دانی که صاحبولایت خود اوست؟
در معرفت بر کسانی است باز
که درهاست بر روی ایشان فراز
بسا تلخ عیشان تلخی چشان
که آیند در حله دامنکشان
ببوسی گرت عقل و تدبیر هست
ملکزاده را در نواخانه دست
که روزی برون آید از شهربند
بلندیت بخشد چو گردد بلند
مسوزان درخت گل اندر خریف
که در نوبهارت نماید ظریف



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت سعدی، پدر یک ملکزاده به او توصیه میکند که از میان سنگها و لعلها، تنها به دنبال گوهر واقعی باشد. او به پسرش میآموزد که در میان افراد مختلف، پاکان و صاحبدلان را بشناسد و از همراهی با جاهلان پرهیز کند. همچنین اشاره میکند که گاهی ظاهر شخص میتواند فریبدهنده باشد و نیکان ممکن است در لباس جاهلان قرار بگیرند. در نهایت، بر اهمیت تدبیر و عقل در شناخت انسانها تأکید میشود و گفته میشود که نباید به ظواهر بسنده کرد، زیرا در باطن افراد ارزشهای واقعی نهفته است.
مناخ: جای خواب شترها.
هوش مصنوعی: پدر به فرزندش میگوید در این شب تاریک چه میدانی که کدام چیز ارزشمند (گوهر) است و کدام چیز بیارزش (سنگ)؟
ای پسر مراقب همه ی سنگ ها باش و هیچکدام را کم اهمیت نشمار. زیرا گوهری را که به دنبالش هستی، در میان همین سنگ ها جای دارد.
هوش مصنوعی: در میان افرادی که از ادبیات و فطرت پاک دور هستند، افرادی با دلهای پاک و عاقل نیز وجود دارند که در ظاهری ناپسند و رنگارنگ قرار گرفتهاند. این ابهام باعث میشود که آنها در مکانهای تاریک و بیتوجهی همچون لعل و سنگ به چشم بیایند.
هوش مصنوعی: پاکان و صاحبدلان در کنار جاهلان آمیختهاند و این نشان میدهد که هر دو گروه در یکجا قرار دارند.
هوش مصنوعی: به خاطر خوشرو بودن و پذیرش دوستداشتنی دیگران، باید بار مسئولیت جاهلان را هم به دوش بکشی، زیرا ممکن است در زمان مناسب با افراد نیکوخصال مواجه شوی.
بار دشمن کش: کسی که جور و سختی از نااهلان میکشد.
هوش مصنوعی: چنان که گل وقتی از خار آسیب میبیند، به سختی و درد دچار میشود، در حالی که نار (میوهی انار) با وجود این که خون در دلش است، باز هم میخندد. این اشاره به این دارد که برخی افراد با وجود رنج و درد درونیشان، ظاهری شاد و خندان دارند.
هوش مصنوعی: غم همه را در نظر بگیر و به خاطر یک نفر خودت را به زحمت بینداز و دیگران را فراموش نکن.
خاکپا: آدم پا برهنه و بیکفش، کنایه است از آدم بیاهمیت.
هوش مصنوعی: کسی که از آن گروه متواضع و فقیر فاصله دارد، بهتر است که کمر خدمت به آنها را به خود ببندد و در خدمت آنان باشد.
هوش مصنوعی: هرگز آنها را با چشم دلخواه خود نبین که فقط خداوند است که آنها را پسندیده است.
هوش مصنوعی: اگر تو به کسی که نزد تو بدنام است بدبینی، چگونه میتوانی بدانی که او خود، دارای مقام و ارزش بالایی است؟
هوش مصنوعی: در شناخت و آگاهی، باز کسی است که به درک و فهم عمیق دست یافته و درهایی به روی او گشوده شده است.
هوش مصنوعی: بسیاری از افرادی که در زندگی خوشیهای تلخی را تجربه میکنند، وقتی که به مهمانی یا جمعی میآیند، لباسهای زیبا و تجملاتی به تن میکنند.
نواخانه: محبس، زندان.
هوش مصنوعی: وقتی که کسی از محبوس بودن در شهر آزاد شود و به بیرون برود، خداوند به او عزت و بزرگی خواهد داد و مقامش را بالا میبرد.
ظریف: زیبا و پسندیده.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.