هست بازیهای آن شیر علم
مخبری از بادهای مکتتم
گر نبودی جنبش آن بادها
شیر مرده کی بجستی در هوا
زان شناسی باد را گر آن صباست
یا دبورست این بیان آن خفاست
این بدن مانند آن شیر علم
فکر میجنباند او را دم به دم
فکر کان از مشرق آید آن صباست
وآنک از مغرب دبور با وباست
مشرق این باد فکرت دیگرست
مغرب این باد فکرت زان سرست
مه جمادست و بود شرقش جماد
جان جان جان بود شرق فؤاد
شرق خورشیدی که شد باطنفروز
قشر و عکس آن بود خورشید روز
زآنک چون مرده بود تن بیلهب
پیش او نه روز بنماید نه شب
ور نباشد آن چو این باشد تمام
بیشب و بی روز دارد انتظام
همچنانک چشم میبیند به خواب
بیمه و خورشید ماه و آفتاب
نوم ما چون شد اخ الموت ای فلان
زین برادر آن برادر را بدان
ور بگویندت که هست آن فرع این
مشنو آن را ای مقلد بییقین
میبیند خواب جانت وصف حال
که به بیداری نبینی بیست سال
در پی تعبیر آن تو عمرها
میدوی سوی شهان با دها
که بگو آن خواب را تعبیر چیست
فرع گفتن این چنین سر را سگیست
خواب عامست این و خود خواب خواص
باشد اصل اجتبا و اختصاص
پیل باید تا چو خسپد او ستان
خواب بیند خطهٔ هندوستان
خر نبیند هیچ هندستان به خواب
خر ز هندستان نکردست اغتراب
جان همچون پیل باید نیک زفت
تا به خواب او هند داند رفت تفت
ذکر هندستان کند پیل از طلب
پس مصور گردد آن ذکرش به شب
اذکروا الله کار هر اوباش نیست
ارجعی بر پای هر قلاش نیست
لیک تو آیس مشو هم پیل باش
ور نه پیلی در پی تبدیل باش
کیمیاسازان گردون را ببین
بشنو از میناگران هر دم طنین
نقشبندانند در جو فلک
کارسازانند بهر لی و لک
گر نبینی خلق مشکین جیب را
بنگر ای شبکور این آسیب را
هر دم آسیبست بر ادراک تو
نبت نو نو رسته بین از خاک تو
زین بد ابراهیم ادهم دیده خواب
بسط هندستان دل را بیحجاب
لاجرم زنجیرها را بر درید
مملکت بر هم زد و شد ناپدید
آن نشان دید هندستان بود
که جهد از خواب و دیوانه شود
میفشاند خاک بر تدبیرها
میدراند حلقهٔ زنجیرها
آنچنان که گفت پیغامبر ز نور
که نشانش آن بود اندر صدور
که تجافی آرد از دار الغرور
هم انابت آرد از دار السرور
بهر شرح این حدیث مصطفی
داستانی بشنو ای یار صفا



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا با مثال شیر نقش پرچم که با باد پنهان میجنبد، میگوید تن را اندیشه میجنباند و اندیشه یا از مشرق نور حق است یا از مغرب تباهی. سپس با استناد به دیدن در خواب، اصالت جان و بینیازی آن از تن را نشان میدهد و با تمثیل فیلی که هندوستان را به خواب میبیند، میگوید تنها جان بزرگ یاد وطن اصلی خود میکند. نمونهٔ آن ابراهیم ادهم است که با دیدن هندوستان دل، پادشاهی را رها کرد؛ و این نشانه را با حدیث پیامبر دربارهٔ دوری از دنیا و روی آوردن به آخرت پیوند میدهد و به داستان بعدی راه میبرد.
هوش مصنوعی: جنبشها و بازیهای شیری که بر پرچم نقش شده، خبر از بادهای پنهانی میدهد که دیده نمیشوند.
هوش مصنوعی: اگر وزش آن بادها نبود، آن شیر بیجان نقش پرچم هرگز در هوا نمیجهید و تکان نمیخورد.
هوش مصنوعی: از روی جنبش پرچم میفهمی که باد، باد صبا (خاوری) است یا باد دبور (باختری)؛ این توضیح آن نکتهٔ پنهان است.
هوش مصنوعی: تن آدمی مانند همان شیر نقش پرچم است و اندیشه، پیوسته آن را به حرکت درمیآورد.
هوش مصنوعی: اندیشهای که از مشرق (عالم نور و حق) بیاید، مانند باد صباست و اندیشهای که از مغرب بیاید، باد دبور است که با خود بیماری و تباهی دارد.
هوش مصنوعی: مشرق این باد اندیشه، مشرقی دیگر و غیر از مشرق ظاهری است و مغرب آن نیز از عالم دیگری است.
هوش مصنوعی: ماه جسمی بیجان است و مشرقش هم جسمی بیجان؛ اما مشرق دل، جانِ جانِ جان است.
هوش مصنوعی: مشرقِ خورشیدی که درون را روشن میکند حقیقت است و خورشید روز تنها پوسته و بازتابی از آن است.
هوش مصنوعی: زیرا وقتی تن بیشعلهٔ جان مانند مرده باشد، نه روز برایش پیداست و نه شب؛ پس روشنی حقیقی از جان است.
هوش مصنوعی: و اگر آن نور جان، همچون این تن کامل باشد، بینیاز از شب و روز نظام و سامان خود را دارد.
هوش مصنوعی: چنانکه چشم در خواب، بیآنکه ماه و خورشید بیرونی باشد، ماه و آفتاب را میبیند.
هوش مصنوعی: ای فلانی، چون خواب ما برادر مرگ است، از این برادر (خواب) حال آن برادر (مرگ) را دریاب؛ یعنی جان پس از مرگ نیز بیتن میبیند.
هوش مصنوعی: و اگر به تو بگویند که آن دیدن در خواب، فرع و شاخهای از دیدن در بیداری است، ای مقلد بییقین، آن را نپذیر.
هوش مصنوعی: جان تو در خواب وصف حالی را میبیند که در بیداری بیست سال هم آن را نمیبینی.
هوش مصنوعی: تو سالها برای یافتن تعبیر آن خواب، با زیرکی به سوی بزرگان و دانایان میدوی.
هوش مصنوعی: و میپرسی که تعبیر این خواب چیست؛ پس فرع دانستن چنین راز بزرگی، کاری پست و ناروا است.
هوش مصنوعی: این خواب مردم عادی است؛ خواب برگزیدگان خود سرچشمهٔ برگزیدگی و ویژگی آنان نزد خداست.
هوش مصنوعی: فیل باید باشد تا وقتی به پشت میخوابد، سرزمین هندوستان را در خواب ببیند.
هوش مصنوعی: خر هرگز هندوستان را به خواب نمیبیند، چون هیچگاه از هندوستان دور و غریب نشده است.
هوش مصنوعی: جان باید مانند فیل بسیار تنومند و بزرگ باشد تا بتواند در خواب شتابان به هندوستان (عالم اصلی خود) برود.
هوش مصنوعی: فیل از روی شوق و طلب، یاد هندوستان میکند و آن یاد شبانگاه در خوابش به صورت درمیآید.
هوش مصنوعی: عمل به «خدا را یاد کنید» کار هر فرومایهای نیست و ندای «بازگرد» بر قامت هر بیسروپایی دوخته نشده است.
هوش مصنوعی: اما ناامید مشو؛ تو هم فیل باش، و اگر فیل نیستی در پی دگرگون شدن و فیل شدن باش.
هوش مصنوعی: کیمیاگران آسمان را بنگر و پیوسته طنین صدای این میناکاران را بشنو.
هوش مصنوعی: آنان در فضای آسمان نقش میزنند و کارگزارانیاند که برای سود و زیان تو و من کار میسازند.
هوش مصنوعی: اگر آن آفریدگان معطر و پنهان را نمیبینی، ای شبکور، دستکم این اثر و تماس آنان را ببین.
هوش مصنوعی: هر لحظه اثری بر ادراک تو وارد میشود؛ گیاهان تازهای را ببین که پیوسته از خاک وجودت میرویند.
هوش مصنوعی: از همین روی ابراهیم ادهم در خواب گستردگی هندوستان دل را بیپرده دید.
هوش مصنوعی: ناگزیر زنجیرها را پاره کرد، پادشاهی را رها و برهم زد و ناپدید شد.
هوش مصنوعی: نشانهٔ کسی که هندوستان را دیده این است که از خواب بجهد و شیدا و دیوانه شود.
هوش مصنوعی: او بر همهٔ تدبیرها و نقشههای دنیایی خاک میپاشد و حلقههای زنجیر را میدرد.
هوش مصنوعی: چنانکه پیامبر دربارهٔ نوری که در دل افتد فرمود که نشانهاش در سینهها چنین است:
هوش مصنوعی: که از سرای فریب (دنیا) دوری میگزیند و به سرای شادی (آخرت) روی میآورد.
هوش مصنوعی: ای یار صافیدل، برای شرح این سخن پیامبر، داستانی بشنو.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.