بخش ۱۹۷ - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندی
گفت ای یاران از آن دیوان نیم
که ز لا حولی ضعیف آید پیم
کودکی کو حارس کشتی بدی
طبلکی در دفع مرغان می‌زدی
تا رمیدی مرغ زان طبلک ز کشت
کشت از مرغان بد بی خوف گشت
چونک سلطان شاه محمود کریم
برگذر زد آن طرف خیمهٔ عظیم
با سپاهی همچو استارهٔ اثیر
انبه و پیروز و صفدر ملک‌گیر
اشتری بد کو بدی حمال کوس
بختیی بد پیش‌رو همچون خروس
بانگ کوس و طبل بر وی روز و شب
می‌زدی اندر رجوع و در طلب
اندر آن مزرع در آمد آن شتر
کودک آن طبلک بزد در حفظ بر
عاقلی گفتش مزن طبلک که او
پختهٔ طبلست با آنشست خو
پیش او چه بود تبوراک تو طفل
که کشد او طبل سلطان بیست کفل
عاشقم من کشتهٔ قربان لا
جان من نوبتگه طبل بلا
خود تبوراکست این تهدیدها
پیش آنچ دیده است این دیدها
ای حریفان من از آنها نیستم
کز خیالاتی درین ره بیستم
من چو اسماعیلیانم بی‌حذر
بل چو اسمعیل آزادم ز سر
فارغم از طمطراق و از ریا
قل تعالوا گفت جانم را بیا
گفت پیغامبر که جاد فی السلف
بالعطیه من تیقن بالخلف
هر که بیند مر عطا را صد عوض
زود دربازد عطا را زین غرض
جمله در بازار از آن گشتند بند
تا چو سود افتاد مال خود دهند
زر در انبانها نشسته منتظر
تا که سود آید ببذل آید مصر
چون ببیند کاله‌ای در ربح بیش
سرد گردد عشقش از کالای خویش
گرم زان ماندست با آن کو ندید
کاله‌های خویش را ربح و مزید
همچنین علم و هنرها و حرف
چون بدید افزون از آنها در شرف
تا به از جان نیست جان باشد عزیز
چون به آمد نام جان شد چیز لیز
لعبت مرده بود جان طفل را
تا نگشت او در بزرگی طفل‌زا
این تصور وین تخیل لعبتست
تا تو طفلی پس بدانت حاجتست
چون ز طفلی رست جان شد در وصال
فارغ از حس است و تصویر و خیال
نیست محرم تا بگویم بی‌نفاق
تن زدم والله اعلم بالوفاق
مال و تن برف‌اند ریزان فنا
حق خریدارش که الله اشتری
برفها زان از ثمن اولیستت
که هیی در شک یقینی نیستت
وین عجب ظنست در تو ای مهین
که نمی‌پرد به بستان یقین
هر گمان تشنهٔ یقینست ای پسر
می‌زند اندر تزاید بال و پر
چون رسد در علم پس پر پا شود
مر یقین را علم او بویا شود
زانک هست اندر طریق مفتتن
علم کمتر از یقین و فوق ظن
علم جویای یقین باشد بدان
و آن یقین جویای دیدست و عیان
اندر الهیکم بجو این را کنون
از پس کلا پس لو تعلمون
می‌کشد دانش ببینش ای علیم
گر یقین گشتی ببینندی جحیم
دید زاید از یقین بی امتهال
آنچنانک از ظن می‌زاید خیال
اندر الهیکم بیان این ببین
که شود علم الیقین عین الیقین
از گمان و از یقین بالاترم
وز ملامت بر نمی‌گردد سرم
چون دهانم خورد از حلوای او
چشم‌روشن گشتم و بینای او
پا نهم گستاخ چون خانه روم
پا نلرزانم نه کورانه روم
آنچ گل را گفت حق خندانش کرد
با دل من گفت و صد چندانش کرد
آنچ زد بر سرو و قدش راست کرد
و آنچ از وی نرگس و نسرین بخورد
آنچ نی را کرد شیرین جان و دل
و آنچ خاکی یافت ازو نقش چگل
آنچ ابرو را چنان طرار ساخت
چهره را گلگونه و گلنار ساخت
مر زبان را داد صد افسون‌گری
وانک کان را داد زر جعفری
چون در زرادخانه باز شد
غمزه‌های چشم تیرانداز شد
بر دلم زد تیر و سوداییم کرد
عاشق شکر و شکرخاییم کرد
عاشق آنم که هر آن آن اوست
عقل و جان جاندار یک مرجان اوست
من نلافم ور بلافم همچو آب
نیست در آتش‌کشی‌ام اضطراب
چون بدزدم چون حفیظ مخزن اوست
چون نباشم سخت‌رو پشت من اوست
هر که از خورشید باشد پشت گرم
سخت رو باشد نه بیم او را نه شرم
همچو روی آفتاب بی‌حذر
گشت رویش خصم‌سوز و پرده‌در
هر پیمبر سخت‌رو بد در جهان
یکسواره کوفت بر جیش شهان
رو نگردانید از ترس و غمی
یک‌تنه تنها بزد بر عالمی
سنگ باشد سخت‌رو و چشم‌شوخ
او نترسد از جهان پر کلوخ
کان کلوخ از خشت‌زن یک‌لخت شد
سنگ از صنع خدایی سخت شد
گوسفندان گر برونند از حساب
ز انبهیشان کی بترسد آن قصاب
کلکم راع نبی چون راعیست
خلق مانند رمه او ساعیست
از رمه چوپان نترسد در نبرد
لیکشان حافظ بود از گرم و سرد
گر زند بانگی ز قهر او بر رمه
دان ز مهرست آن که دارد بر همه
هر زمان گوید به گوشم بخت نو
که ترا غمگین کنم غمگین مشو
من ترا غمگین و گریان زان کنم
تا کت از چشم بدان پنهان کنم
تلخ گردانم ز غمها خوی تو
تا بگردد چشم بد از روی تو
نه تو صیادی و جویای منی
بنده و افکندهٔ رای منی
حیله اندیشی که در من در رسی
در فراق و جستن من بی‌کسی
چاره می‌جوید پی من درد تو
می‌شنودم دوش آه سرد تو
من توانم هم که بی این انتظار
ره دهم بنمایمت راه گذار
تا ازین گرداب دوران وا رهی
بر سر گنج وصالم پا نهی
لیک شیرینی و لذات مقر
هست بر اندازهٔ رنج سفر
آنگه از شهر و ز خویشان بر خوری
کز غریبی رنج و محنتها بری
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف مثالی می‌پردازد که در آن کودکی با طبل خود سعی دارد مرغان را از کشت دور کند، اما او با بی‌تجربگی خود نمی‌داند که فیل‌ها و شترانی که در حال عبورند، به سادگی از او می‌گذرند. در ادامه، مولانا به مقایسه‌ای می‌پردازد که نشان میدهد علم و یقین از ظن و خیال برترند و تأکید میکند که دستیابی به یقین در عمل و تجربه است. او به ارتباط عمیق میان عشق و حقیقت می‌رسد و می‌گوید که عاشق واقعی باید از خود بگذرد و به حقیقت پی ببرد. در نهایت، شاعر با استفاده از استعاره‌ها به تجلی عشق و زندگی و چگونگی رویارویی با چالش‌ها و غمها اشاره میکند.
هوش مصنوعی: مولانا به دوستانش می‌گوید که از آن دیوان (دیوانگی، جنون یا خردی که در حالت ضعف مشاهده می‌شود) نیست که به واسطه‌ی ناتوانی و ضعیفی که دارد، پیم (عهد و پیمان) ببندد. به عبارت دیگر، او در وضعیت ضعف و ناتوانی قرار ندارد که بر اساس آن عمل کند.
هوش مصنوعی: کودکی که نگهبان کشتزار بود، طبلکی برای ترساندن پرندگان می‌زد تا آنها را از کشت دور کند.
هوش مصنوعی: مرغ به خاطر صدای طبلک از کشت فراری شد و بدون ترس از مرغ‌ها، در کشت باقی ماند.
هوش مصنوعی: سلطان شاه محمود کریم با مهربانی و شکوه، بر روی گذر و در طرف دیگر خیمهٔ بزرگ ایستاده بود.
هوش مصنوعی: با سپاهی که مانند چوب‌های محکم و قوی است، که پیروزی و قدرت را به دست می‌آورند.
هوش مصنوعی: او مغز و ذات اشتری را که بارکش است و بخت خوبی ندارد، به بدی توصیف میکند و او را به خروسی تشبیه میکند که در جلو می‌نشیند. این اشاره به کسی است که در موقعیتی نامناسب و ضعیف قرار دارد و در عین حال به زور خود را جلو می‌اندازد.
هوش مصنوعی: هر روز و شب صدای کوس و طبل را بر او می‌زدی تا به راه بازگردد و به دنبال چیزی بگردد.
هوش مصنوعی: در آن زمین، شتری که هنوز جوان و ناتوان بود، به صدای طبل به احتیاط نزدیک شد و از خود محافظت می‌کرد.
هوش مصنوعی: عاقلی به آن شخص می‌گوید که طبل را نزن، زیرا او (شتر) پخته و دارای تجربه است و با صدای طبل نمی‌توان او را ترساند یا از کار بازداشت.
هوش مصنوعی: چه چیزی به او می‌گوید که تو مانند کودکی هستی که قادر نیست طبل پادشاهی را بر دوش خود بگذارد.
هوش مصنوعی: من عاشق کسی هستم که قربانی عشق شده و جان من در این لحظهٔ سخت، نواختن طبل بلا را می‌زند.
هوش مصنوعی: این تهدیدها برای تو به خاطر آن چیزهایی است که دیده‌ای و تجربیاتت را نشان میدهد. در واقع، تو اهل تحمل و بروز این تهدیدها هستی.
هوش مصنوعی: ای دوستان، من از گروهی نیستم که به خاطر آرزوها و خیالات در این مسیر وقفه ایجاد کنم.
هوش مصنوعی: من مانند اسماعیلیان هستم که بی‌پروا و بی‌خطرند، اما همانند اسماعیل، آزاد هستم و از خودم جدا نمی‌شوم.
هوش مصنوعی: از بزرگی و تظاهر دست بردارید و بیایید به من بپیوندید.
هوش مصنوعی: پیامبر گفت که هرکس در گذشته با هدیه‌ای به دیگران کمک کرده باشد، به طور یقین در آینده هم از جبران آن برخوردار خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر کس که به عطایی نگاه کند، به سرعت از زبان خود بیدل و بی‌دریغ عطا میکند، چرا که او به هدفی از بخشش می‌اندیشد.
هوش مصنوعی: همه در بازار به هم پیوستند و به صف شدند تا وقتی که سودی به دست آید، اموال خود را تقدیم کنند.
هوش مصنوعی: طلاها در انبارها نشسته‌اند و منتظر هستند تا زمانی که سودی حاصل شود، بعد خود را به بازار عرضه کنند.
هوش مصنوعی: وقتی که شخصی ببیند کالایی که دارد، نسبت به دیگر کالاها ارزش بیشتری دارد، عشق و علاقه‌اش به آن کالا کاهش می‌یابد.
هوش مصنوعی: کسی که در عشق و محبت به چیزی یا کسی مداومت دارد، از آنجا که از کالای خود را که به روان‌شناسی و عواطف او بستگی دارد، دور است و نمی‌تواند بر آنچه از دست داده است، بی‌تفاوت بماند.
هوش مصنوعی: وقتی کسی علم و هنرها و حرفه‌ها را می‌بیند که به اندازه‌ای بیشتر از آنها در حال پیشرفت است، احساس میکند که همه چیز در حال ترقی و گسترش است.
هوش مصنوعی: چون جان انسان ارزشمندتر از آن است که تنها وجود داشته باشد، وقتی که نام و خاطره‌ای از آن می‌ماند، آن وجود به شکل چیزی لغزنده و بی‌ثبات درمی‌آید.
هوش مصنوعی: روح و وجود کودک در ابتدا بی‌خبر و مرده بود؛ اما پس از آنکه او بزرگ شد و به سن بچه‌دار شدن رسید، جان و زندگی به او داده شد.
هوش مصنوعی: این تصور و تخیّل که اکنون داری، مانند خیال بازیگوشی است؛ چون هنوز در مرحله کودکی و ناتوانی، به آن نیاز داری.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان از دوران کودکی فارغ می‌شود و به مرحله‌ای از وصال می‌رسد، روح او از احساسات، تصورات و خیالات آزاد می‌شود.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در اینجا نیست که بتوانم بی‌پرده در مورد خودم بگویم. من از نفاق و دورویی فاصله گرفته‌ام و تنها خداوند داند که من در صمیمیت و وفاداری هستم.
هوش مصنوعی: مال و بدن همچون برف‌هایی هستند که به سرعت در حال ذوب شدن و فنا هستند. خریدار این مال و بدن، تنها کسی است که خداوند است، چون او می‌فهمد که در نهایت همه چیز گذراست.
هوش مصنوعی: برفها از آن است که قیمت اولی تو را مشخص کرده است، زیرا در حال حاضر هیچ شکی در حقیقت تو وجود ندارد.
هوش مصنوعی: ای انسان بزرگ، این شگفتی است که در وجود تو وجود دارد، چرا که تو به باغ یقین پرواز نمی‌کنی و به آن نمی‌رسی.
هوش مصنوعی: هر گمانی که انسان دارد، حاکی از عطش او برای رسیدن به یقین و حقیقت است، و این گمان‌ها باعث می‌شود که آرزوهای او رشد و پرواز کنند.
هوش مصنوعی: وقتی علم به جایی برسد، پایه‌گذار یقین می‌شود و در این حالت، یقین درک می‌شود و به وضوح آشکار می‌گردد.
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده که در مسیر رشد و شناخت، علم کمتر از یقین و بالاتر از گمان است؛ به این معنا که علم به تنهایی نمی‌تواند به اندازه یقین معتبر و محکم باشد.
هوش مصنوعی: علم به دنبال یقین است و یقین نیز خواهان مشاهده و درک واقعی است.
هوش مصنوعی: شما اکنون درگیر امور دنیوی هستید، اما باید به فکر آنچه در پس پرده‌ها و اسرار هستید باشید؛ اگر می‌دانستید چه چیزی بر شما نازل خواهد شد، به طور قطع به این امور دنیوی توجه نمی‌کردید.
هوش مصنوعی: اگر از علم و دانش درست استفاده کنی، می‌توانی عاقبت کار را ببینی؛ پس ای عالم، اگر به یقین برسی، عذاب جهنم را خواهی دید.
هوش مصنوعی: یقین بدون هیچ تردیدی به وجود می‌آید و به سرعت شکل میگیرد، مانند آنچه از ظن و گمان به وجود می‌آید که فقط خیالی است.
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده است که اگر واقعیت‌ها به روشنی بیان شوند، آن‌گاه علم درست و یقین به واقعیت، برابر با دیدن عینی آن واقعیت خواهد بود. یعنی دانایی و شناختی که بر اساس شواهد قوی شکل میگیرد، به همان اندازه معتبر و قابل اعتماد است که تجربه مستقیم.
هوش مصنوعی: من بالاتر از حد گمان و یقین هستم و به خاطر ملامت دیگران، سرم پایین نمی‌آید و دلسرد نمی‌شوم.
هوش مصنوعی: پس از خوردن حلوای آن مهمان، چشمانم روشن شد و بینایی‌ام افزون گردید.
هوش مصنوعی: من وقتی به خانه می‌روم، با اعتماد به نفس و بدون تردید وارد می‌شوم و مانند کسی که نمی‌داند کجا می‌رود، عمل نمی‌کنم.
هوش مصنوعی: گل به من گفت که خداوند او را خندان کرده است و این گفت و گوی دلنشین و زیبا بر دل من تأثیر بیشتری گذاشت.
هوش مصنوعی: خداوند با لطافت و مهربانی، قامت او را راست و زیبا کرد و از او گل‌های نرگس و نسرین را به وجود آورد.
هوش مصنوعی: آنچه نی را به صوت شیرین تبدیل کرد، جان و دل را به وجد می‌آورد و آنچه از خاک به دست آمده، نقش زیبا و دلربا را پدید می‌آورد.
هوش مصنوعی: آن ابرو را به‌گونه‌ای زیبا و هوس‌انگیز آرایش کرد که چهره را شبیه گل و رنگارنگ مانند انار ساخت.
هوش مصنوعی: زبان را قدرت و توانایی بخشید تا به زیبایی و فریبندگی صحبت کند، زیرا که کان (گنجینه) را همچنین طلا و زیورآلاتی مثل زر جعفری (طلا با رنگ زرد متمایز) عطا کرده است.
هوش مصنوعی: زمانی که در زرادخانه (محل نگهداری سلاح) در باز شد، غمزه‌های (نگاه‌های فریبنده) چشم تیرانداز (کسی که تیر می‌اندازد) به هدف قرار گرفت.
هوش مصنوعی: محبوب به دل من تیر زد و مرا دلباخته خود کرد و من هم به عشق او و زیبایی‌هایش دلبسته شدم.
هوش مصنوعی: عاشق کسی هستم که در هر لحظه وجودش را حس می‌کنم؛ عقل و جان او به‌سان جانی در دل یک مرجان (که خود جاندار است) برای من زنده و پویاست.
هوش مصنوعی: من نگران نیستم، حتی اگر در تنش و کشمکش باشم، زیرا مانند آب در آتش که آرام است، من هم در این شرایط مضطرب نیستم.
هوش مصنوعی: اگر من دزدی کنم، مانند «حفیظ» که حافظ و محافظ چیزی است، او که مخزن و منبع من است، در این حال پشت من خواهد بود و من را حمایت خواهد کرد. در واقع، این بیت به نوعی بر تکیه‌گاه و حمایتی اشاره دارد که در موقع دشواری وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر کسی که نور و روشنی را از خورشید دریافت کند، قوی و مقاوم می‌شود و نه از خطر می‌ترسد و نه از عیب و ننگ شرمندگی دارد.
هوش مصنوعی: چنان‌که روی آفتاب بی‌هیچ ترسی می‌تابد، چهره‌اش طوری است که دشمنان را سوزانده و پرده‌ها را می‌درد.
هوش مصنوعی: هر پیامبری که در برابر مشکلات و سختی‌ها ایستادگی کرده، به تنهایی با قدرت و جدیت بر حکومت‌های ظالم و ستمگر ضربه زده است.
هوش مصنوعی: او از ترس و اندوه، چهره‌اش را از دیگران برنگرداند و به تنهایی بر جهانی که پر از مشکلات و موانع است، ضربه زد.
هوش مصنوعی: سنگ یک چیزی است که خودش سخت و بی‌احساس است و به سختی تحت تأثیر قرار میگیرد. او نسبت به دنیا پر از مشکلات و دردسرها (کلوخ‌ها) ترسی ندارد.
هوش مصنوعی: اینجا اشاره به این دارد که کلوخ در اثر فعالیت خشت‌زن یک‌جا و سخت شده و مانند سنگ شده است. این تغییر نشان‌دهندهٔ قدرت خلق الهی است که می‌تواند مواد ساده را به چیزهای محکم و سخت تبدیل کند.
هوش مصنوعی: اگر گوسفندها از تعدادشان خارج شوند و حساب و کتابشان را نداشته باشند، قصاب از چه چیزی باید بترسد؟ در واقع، در این بیت به بی‌تفاوتی قصاب در برابر گوسفندهایی که به حساب نمی‌آیند، اشاره شده است.
هوش مصنوعی: همه شما نگهبانید، زیرا مانند چوپانی که از رمه محافظت میکند، انسان‌ها نیز در نگهداری و سرپرستی یکدیگر هستند و تلاش میکنند که به یکدیگر کمک کنند.
هوش مصنوعی: رمه، یعنی گلهٔ گوسفند، در نبرد به چوپان ترسی ندارد زیرا چوپانی که از آنها محافظت میکند، آنها را در برابر سرما و گرما و خطرات دیگر حفظ میکند.
هوش مصنوعی: اگر صدای خشم او به گله برسد، بدان که این محبت است که بر همه چیز تسلط دارد.
هوش مصنوعی: هر بار که بخت خوب به من خبر میدهد و می‌گوید که تو را غمگین می‌کنم، نگران نباش و غمگین نشو.
هوش مصنوعی: من تو را از روی غمگینی و اندوه می‌آورم تا اینکه از چشم بد و حسد دیگران دور بمانی.
هوش مصنوعی: برای اینکه چشم بد از روی تو دور شود، من غمها و سختی‌ها را به دل خود می‌گیرم و تو را تلخ و غمگین می‌کنم.
هوش مصنوعی: تو نه آن صیاد و جوینده‌ای که دنبال من می‌گردی، بلکه من هستم که تحت تأثیر افکار و خیال تو گرفتار شده‌ام.
هوش مصنوعی: کسی که در من نشسته و به فکر حیله است، در حسرت و دوری من، به بی‌کسی دچار شده است.
هوش مصنوعی: او (مهمان) در جستجوی چاره‌ای برای بی‌کسی من است و در شب گذشته درد و آه سرد تو را شنیدم.
هوش مصنوعی: من می‌توانم بدون اینکه منتظر کسی باشم، تو را به راه هدایت کنم و به تو نشان دهم که چگونه از این دشواری‌ها عبور کنی.
هوش مصنوعی: اگر از مشکلات و گرفتاری‌های زندگی رهایی یابی، به مقصد اتّصال و دسترسی به معشوق و عشق واقعی خواهی رسید.
هوش مصنوعی: اما از آنجا که شیرینی و لذت‌های مقصد به اندازهٔ زحمات و رنج‌هایی است که در راه سفر کشیده می‌شود، می‌توان گفت که هرچه زحمت بیشتر باشد، لذت نیز در پایان بیشتر خواهد بود.
هوش مصنوعی: پس از اتمام سفر و دوری از شهر و خانواده، باید به خاطر لذت‌ها و شیرینی‌هایی که در کنار نزدیکان به دست می‌آوری، از رنج و زحمات سفر فارغ شوی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌های دیگر
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.