گنجور

غزل شمارهٔ ۲۲۶

 
فروغی بسطامی
فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات
 

مردان خدا پردهٔ پندار دریدند

یعنی همه جا غیر خدا یار ندیدند

هر دست که دادند از آن دست گرفتند

هر نکته که گفتند همان نکته شنیدند

یک طایفه را بهر مکافات سرشتند

یک سلسله را بهر ملاقات گزیدند

یک فرقه به عشرت در کاشانه گشادند

یک زمره به حسرت سر انگشت گزیدند

جمعی به در پیر خرابات خرابند

قومی به بر شیخ مناجات مریدند

یک جمع نکوشیده رسیدند به مقصد

یک قوم دویدند و به مقصد نرسیدند

فریاد که در رهگذر آدم خاکی

بس دانه فشاندند و بسی دام تنیدند

همت طلب از باطن پیران سحرخیز

زیرا که یکی را ز دو عالم طلبیدند

زنهار مزن دست به دامان گروهی

کز حق ببریدند و به باطل گرویدند

چون خلق درآیند به بازار حقیقت

ترسم نفروشند متاعی که خریدند

کوتاه نظر غافل از آن سرو بلند است

کاین جامه به اندازهٔ هر کس نبریدند

مرغان نظرباز سبک‌سیر فروغی

از دام گه خاک بر افلاک پریدند

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

سید جلال الدین محمدیان » مردان خدا » مردا خدا

شهرام ناظری » صدای سخن عشق » مردان خدا

غلامحسین بنان » ترانه های بنان: پیام دل » ساز و آواز ۱ (دستگاه ماهور)

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

سید علی نوشته:

شهرام ناظری، اجرای زیبایی از این شعر در آلبوم صدای سخن عشق دارد.

سید میلاد حسینی نوشته:

من دیوان کامل فروغی بسطامی را به تازگی تهیه کرده ام و واقعا تحت تاثیر شعر های ایشان قرار گرفته ام-در مورد آلبوم صدای سخن عشق هم قابل ذکر است نوازندگی بی نظیر استاد سید خلیل عالی نژاد نباید نادیده گرفته شود-پیشنهاد میدهم حتما آلبوم را تهیه کنید و لذت ببرید

بهرام مشهور نوشته:

در کتاب های قدیمی مثلاً در کتابی که مرحوم درویش با ویراستاری مرحوم سعید نفیسی در سال ۱۳۴۲ منتشر کرده ، یعنی همه جا غیرخداهیچ ندیدند آمده که منطقاً بیان محتوی را غنی تر و قوی تر می گرداند

علی ماندگار نوشته:

دیشب توی خواب دبدم که این شعرو میخونم.نکاتی درش هست که بی نظیره___بچه بودم کامل حفظ بودمش امان از روزگار فراموشی امروز___اصالت خودمونو فروختیم به هیچ وپوچ

کورش ایرانی اصل نوشته:

————————————————————-
با اجازه ی اساتید

معنی شعر ( بنظر حقیر) :
———

مردان خدا پردهٔ پندار دریدند
یعنی همه جا غیر خدا یار ندیدند

یعنی اینکه :

کسایی که حقیقت خداوند و خداوند حقیقی رو درک کردن، روی تمام توهمات خداشناسی که هر کس و ناکس از ظن خودش تعریف کرده بود، ولی هیچ وقت با خود خالق ملاقات نداشته، خط بطلان کشیدن و گوشزد میکردن که برای رسیدن به خدا به یاری هیچ کس دیگری نیازی نیست. (مانند بایزید بسطامی و منصور حلاج)….

کورش ایرانی اصل نوشته:

———————————————–

هر دست که دادند از آن دست گرفتند

هر نکته که گفتند همان نکته شنیدند

یعنی :

بیت فوق اشاره به قانون بی بدیل کارما، یا تسویه بدهی کارمیک، توی همین دنیا رو داره… شاعر میخواد بگه که منتظر بهشت و جهنم اون دنیا نشید.. که بهشت و جهنم، هر دو، توی همین دنیا مستقر هستن… و ما خودمون انتخاب کننده هستیم..

از مکافات اعمال خودمون نباید غافل بشیم چونکه از بذر اعمالمون نتیجه ای مساوی و در جهت مخالف ( خوشایند یا ناخوشایند) درو میکنیم…

کورش ایرانی اصل نوشته:

—————————————————–
یک طایفه را بهر مکافات سرشتند

یعنی :
یه عده از آدما، در مقابل مقوله خداشناسی، انگار که مادر زاد، کور و کر هستن یا خودشونو زدن به خواب… و به هر روشی که بیدار شدگان از خواب، میخوان نجاتشون بدن، زیر بار نمیرن و انگار که آفریده شدن که سختی بی دلیلی رو تجربه کنن..

——–
یک سلسله را بهر ملاقات گزیدند

یعنی :

اما در عوض، یه عده دیگه هم، چنان شیفته درک حقیقت ( از نوع عرفان ایرانی نه عربی) و غرق در معمای حقیقت هستن که آدمو شگفت زده میکنن… انگار که معما واسشون حل شده و برای این آفریده شده اند، که معنی درک حقیقی رو بما بگن و بعدش به منبع حقیقت وصل بشن..

هست نوشته:

یکیست ترکی و تازی در این معامله کورش

جمعی به در پیر خرابات خرابند قومی به بر شیخ مناجات مریدند

…کای بی خبران راه نه آنست و نه این

در ادامه نکات دوست عزیزمون، به نظر میاد شاعر هم به عرفانهای شرق نظری داشته و هم تا حدی با جبریون یک نظر بوده

امین نوشته:

راه عرفان پیچ و خم زیاد دارد یا به قول معروف زندگی بالا و پایین داره. مثلا حقیر بعد از پانزده سال درس خواندن و هشت سال کار ۹ ماه حقوق نگرفتم مجبور شدم کارم را عوض کنم و در یک کارخانه بعنوان کارگر ساده کار کنم . چند وقت در افکارم غوته ور بودم تا یاد مطلع این غزل افتادم .

امین کیخا نوشته:

درود امین جان درود به شما .چه فرهنگور و ادیب به نظر می رسید هر کسی پروا نمی کند که غوته را مانند شما بنویسد .درود به شما

بهروز نوشته:

تا جایی که می دونم این مصرع به این صورت هست:

زیرا که یکی «راز» دو عالم طلبیدند.

یکی یعنی به تنهایی. یعنی به تنهایی راز دو عالم را طلبیدند.

یاسمن نوشته:

شعر زیبای استاد بسطامی و تصنیف زیبا و دل انگیز استاد شهرام ناظری زیبایی شعر را دو چندان میکند.
موقعی گوش میدی اصلا روحت رو ار تنت جدا میکنه.که معنای واقعی عرفان نشون میده.
ممنون استاد.

شمس الحق نوشته:

امین جان درود بر شرف و عزت تو که با خواجگی غلامی میکنی ، خصوص که دکتر کیخا مدح تو می گوید و این خیلی است ، هر کاری که بخواهی برایت میکنم ، تلفن یا ادرس ایمیلت را مرحمت کن .

مجتبی آموزگار نوشته:

همان گونه که جناب آقای بهرام مشهور فرموده‌اند در نسخه‌ی قدیمی جناب آقای درویش و به تصحیح حضرت استاد، سعید نفیسی آورده شده “یعنی همه جا غیر خدا هیچ ندیدند”. به نظر این حقیر در نحوه‌ی خواندن این غزل نکات ریزی وجود دارد که به آن توجه کافی نشده. در آنجا که ایشان می‌فرمانید، “همت طلب از باطن پیران سحرخیز / زیرا که یکی را ز دو عالم طلبیدند” در اینجا منظور از یکی آن نیست که پیر سحرخیز از بین دو عالم ماده و معنی یکی را طلب کرده، چه عارف نه طالب عالم ماده است و نه عالم معنی، چرا که غیر از خدا هیچ نمی‌بیند. در روایتی آمده است که حضرت علی در پاسخ به کمیل که از او پرسیده بود “حقیقت چیست؟” در یکی از پاسخ‌ها به وی فرمودند: “جذب احدیت است با صفت توحید”. به نظر این حقیر مراد از “یکی” به همین امر باز می‌گردد و کلمه‌ی “یکی” که در اینجا زیرکانه به جای “خدا” قرار گرفته است باید با تأکید ادا شود.

مرتضی نوشته:

به نام خدا
با درود و سپاس فراوان از همه استادان و دوستان.
بنده فایل اسکن شده دیوان فروغی به تصحیح حسین نخعی در سال ۱۳۳۶ را دیدم و به نسخه دیگری از دیوان فروغی دسترسی ندارم.
این غزل، یافت نشد. میشه راهنمایی بفرمایید یا لیک دانلود یه نسخه دیگه رو بذاارید؟
یه دنیا ممنون.

امیرعلی یا حق نوشته:

با سلام
این غزل زیبا از حضرت فروغی بسطامی چند مطلع و چند پیام عالی برای اهل معرفت دارد که ایشان را به مقام پیامبری اهل معرفت میرساند اول در این بیت که میفرماید ترسم نفروشند متاعی که خریدند به این معناست که از جانب غیب متاعی مانند نبوت و پادشاهی به اهل عرفان داده میشود که این در قامت این مردم ممکن است اندازه نباشد، مثلا به کسی بفرمایند ما ارسلناک الا رحمه للعالمین و این رسول رحمه للعالمین نباشد یا وعده پادشاهی یهود بدهند و صلیبش سازند، اما مقام عبد بدهند و پادشاه جاهلانش سازند. لذا مردان خدا از هر دست که بدهند از همان دست ممکن است نگیرند و این فایده از نوع دیگری باشد ، پس

اهرمن وعده دهد بی فایده
ایزدت رحمت کند بی زایده
هرکسی باشد بلند اینجا کج است
نزد ما دلدادگان این مخرج است
کی کند مهدی ظهورش فاش فاش
عجِّله گفتی چو مانده در معاش
نزد ما یکصد هزاران بُد رسول
نزد تو یک بد پیمبر ای کسول
ما همه یک گوهریم از نزد رب
تو روی نزد نشسته آن عرب
حاصلش خاک است و آتش در جهان
چون گرفت او مایه بد از نهان

امیرعلی(یاحق)

علی نوشته:

سلام
جمعی که “نکوشیده رسیدند به مقصد” همان جمعیند که “به در پیر خرابات خرابند”.

علی نوشته:

بر خلاف دوستمون من اعتقاد دارم که مردان خدا همون شاه منصور حلاج و حضرت سلطان العاشقین جناب بایزید بسطانی هستند که فقط خدا بودند ، خدا دیدند، و خدا شنیدند و تماما” خدا بودند و هستند.

سلام نوشته:

با سلام و تشکر از نوشنه هایتان
حاشیه های نوشته شده برای اشعار موجود در گنجور بسیار با ارزشن. مخصوصا برای افرادی که در زمینه شعر و ادب پارسی دانش چندانی ندارند.
لطفا در صورت امکان ، کل ابیات اشعار را بررسی کنید. نه فقط بعضی از آنها را.
این کار به افراذی مانند من کمک میکند تا بهتر کل شعر را درک کنند.

محمد امین نوشته:

مردان خدا پردهٔ پندار دریدند
یعنی همه جا غیر خدا یار ندیدمصرع دوم به این معنی است مرد خدا برای رسیدن به معنویات و مادیات کسی غیر از خدا را یاری دهنده نمی داند و بقیه افراد هم می توانند وسیله خدا برای رسیدنش به اهداف می باشند

کانال رسمی گنجور در تلگرام