شمعسان چشمی کز اشکِ آتشین تر میکنم
گردن مینا به دستم مِی به ساغر میکنم
شعلهها را سِیر خاکستر عروجی دیگر است
جمله پروازم اگر سر در تهِ پر میکنم
گر بخوانم قصهٔ عیشِ تهی از خود شدن
عالمی را بهر این کشتی قلندر میکنم
دستگاه قطع امید دو عالم سرکشی است
چون دم شمشیر پهلویی که لاغر میکنم
مرگ میخندد به فهم غافل من تا ابد
بی تو گر یک لحظه خود را زنده باور میکنم
گر همه تنهایی اقبال است ننگ اختری است
گریه بر حال یتیمیهای گوهر میکنم
صدنیستان نالهٔ بیمار دارد در بغل
آن نمی کز بوریایش فکر بستر میکنم
پُر تبهکارم مپرس از معبد توفیق من
بیشتر غسل از فشار دامن تر میکنم
چون خط پرگار میباید زمینگیرم گذشت
زیر پا میآیدم سر گر رهی سر میکنم
چشم یعقوبم که در راه نسیم پیرهن
بوی گل پرورده بادامی مُقَشّر میکنم
دامن مقصود صبحم پُر بلند افتاده است
دست بر خود میفشانم گرد دیگر میکنم
هیچکس بیدل رهین منت راحت مباد
کوه میگردد همه گر سایه بر سر میکنم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی از نیستی و فنا به منزلهٔ بلندی سخن میگوید. شاعر سوختن، خاکستر شدن، بریدن امید از دو جهان و از خود تهی شدن را عروج و آزادی میداند. او زندگیِ بی محبوب را مرگ میشمارد و ناتوانی، گنهکاری و انتظار یعقوبوار خود را به تصویر میکشد. در پایان میگوید حتی آسایش و سایه نیز بار منت است و چون کوه بر انسان سنگینی میکند.
هوش مصنوعی: مانند شمع که با اشک سوزانش چشم خود را تر میکند، من هم با اشک آتشین چشمم را تر میکنم؛ و این گریه برای من همچون آن است که شیشهٔ شراب را به دست گیرم و می در جام بریزم. یعنی اشک سوزان، شراب و عیش من است.
هوش مصنوعی: خاکستر شدن برای شعلهها گونهای دیگر از بالا رفتن و عروج است. من نیز اگر سر به زیر بال فرو برم و فروتن و خاموش شوم، سراسر پرواز شدهام.
هوش مصنوعی: اگر داستان خوشیِ از خود رها شدن و خالی شدن از خودی را بازگویم، همهٔ مردم جهان را به شوق این کشتی، قلندر و وارسته میکنم.
هوش مصنوعی: بریدن امید از هر دو جهان، سرمایهٔ سربلندی و بینیازی است. پهلویی که از ریاضت لاغر میکنم، مانند لبهٔ شمشیر تیز و برّنده میشود.
هوش مصنوعی: ای محبوب، اگر بی تو یک لحظه خود را زنده بپندارم، مرگ تا همیشه به نادانی و غفلت من میخندد؛ زیرا زندگیِ بی تو مرگ است.
هوش مصنوعی: تنهایی هرچند اقبال و بزرگی به نظر آید، نشانهٔ بدبختی است. از همین رو بر یتیمی و تنهاییِ گوهرِ یکتا میگریم؛ یکتایی گوهر را سعادت نمیدانم.
هوش مصنوعی: اندک نمی که از حصیر خود برای ساختن بستری در نظر دارم، صدها نیستان نالهٔ بیمار در خود نهفته است. یعنی بستر حصیری من سراسر درد و ناله است، چون حصیر از نی بافته میشود.
هوش مصنوعی: بسیار گنهکارم؛ از عبادتگاه و توفیق طاعتم مپرس. بیشتر غسلم با آبی است که از فشردن دامن آلوده و گنهآلودم بیرون میآید. یعنی طهارتم نیز از آلودگی است.
هوش مصنوعی: مانند خط پرگار باید زمینگیر و افتاده از راه بگذرم. اگر بخواهم راهی را بپیمایم، سر خودم زیر پایم میآید؛ یعنی سفرم چرخیدن به دور خود است.
هوش مصنوعی: چشم من مانند چشم یعقوب است که در انتظار نسیم پیراهن یوسف، بادامی پوستکنده و بوی گل پرورده شده است. چشم من نیز از انتظار بوی محبوب، سراپا بو و اشتیاق شده است.
هوش مصنوعی: دامن آرزوی صبح من بسیار بلند است و دستم به آن نمیرسد. پس دست بر خود میافشانم و گردی دیگر برمیانگیزم، مانند صبح که با گرد و غبار پراکنده میشود.
هوش مصنوعی: ای بیدل، هیچکس وامدار منت آسایش نباشد. اگر سایهای بر سرم بگیرم، آن سایه چون کوه بر من سنگینی میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بس که یاد آن لب و دندان چون دُر میکنم
دامن از اشک چو مروارید تر پُر میکنم
سالها سودای ابروی تو در سر داشتم
بار دیگر آن خیال کج تصور میکنم
از وجودم تا عدم مویی نماند در میان
[...]
بس که شبها دور ازان گل خاک بر سر میکنم
همچو سبزه صبحدم از خاک سر بر میکنم
در چمن میافتم از شوق رخش در پای گل
دامن گل را ز خوناب جگر تر میکنم
چون نمیبینم قدش را در چمن بر یاد او
[...]
چون دف تر ناله از بیداد کمتر میکنم
میکشم جور و تغافل در برابر میکنم
سرنوشتم گر شهادت نیست در کویت چرا
بوی خون میآید از خاکی که بر سر میکنم
بس که هردم میرسد فوج بلایی بر سرم
[...]
در ریاضِ آفرینش صد دل بیبرگ را
با تهیدستی رعایت چون صنوبر میکنم
بر دل من کلفتی از درد و داغ عشق نیست
بستر و بالین ز آتش چون سمندر میکنم
خوار میگردند دنیا دوستان در چشم من
[...]
در وفا، انکار آن شوخ ستمگر می کنم
آنچه از بی رحمی اش گویند، باور می کنم
چرخ می خندد ز روی شادمانی تا سحر
شام غم چون گریه از بیداد اختر می کنم
دل تسلی نیست در ماتمسرای فوت وقت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.