گر دل و دست بحر و کان باشد
دل و دست خدایگان باشد
شاه سنجر که کمترین خَدَمَش
در جهان پادشه نشان باشد
پادشاه جهان که فرمانش
بر جهان چون قضا روان باشد
آنکه با داغ طاعتش زاید
هرکه ز ابنای انس و جان باشد
وانکه با مهر خازنش روید
هرچه ز اجناس بحر و کان باشد
دستهٔ خنجرش جهانگیرست
گرچه یک مشت استخوان باشد
عدلش ار با زمین به خشم شود
امن بیرون آسمان باشد
قهرش ار سایه بر جهان فکند
زندگانی در آن جهان باشد
مرگ را دایم از سیاست او
تب لرز اندر استخوان باشد
هرکجا سکه شد به نام و نشانش
بخل بینام و بینشان باشد
هرکجا خطبه شد به نام و بیانش
نطق را دست بر دهان باشد
ای قضا قدرتی که با حزمت
کوه بیتاب و بیتوان باشد
رایتت آیتی که در حرفش
فتح تفسیر و ترجمان باشد
مینگویم که جز خدای کسی
حال گردان و غیبدان باشد
گویم از رای و رایتت شب و روز
دو اثر در جهان عیان باشد
رای تو رازها کند پیدا
که ز تقدیر در نهان باشد
رایتت فتنها کند پنهان
که چو اندیشه بیکران باشد
لطفت ار مایهٔ وجود شود
جسم را صورت روان باشد
باست ار بانگ بر زمانه زند
گرگ را سیرت شبان باشد
نبود خط روزیی مجری
که نه دست تو در ضمان باشد
نشود کار عالمی به نظام
که نه پای تو در میان باشد
در جهانی و از جهان پیشی
همچو معنی که در بیان باشد
آفرین بر تو کافرینش را
هرچه گویی چنین چنان باشد
روز هیجا که از درخشش سنان
گرد راکسوت دخان باشد
در تن اژدهای رایتهات
باد را اعتدال جان باشد
شیر گردون چو عکس شیر در آب
پیش شیر علمستان باشد
هم عنان امل سبک گردد
هم رکاب اجل گران باشد
هر سبو کز اجل شکسته شود
بر لب چشمهٔ سنان باشد
هر کمین کز قضا گشاده شود
از پس قبضهٔ کمان باشد
اشک بر درعهای سیمابی
نسخت راه کهکشان باشد
چون بجنبد رکاب منصورت
آن قیامت که آن زمان باشد
هر که راشد یقین که حملهٔ تست
پای هستیش بر گمان باشد
روح روح الامین در آن ساعت
نه همانا که در امان باشد
نبود هیچکس به جز نصرت
که دمی با تو همعنان باشد
هر مصافی که اندرو دو نفس
تیغ را با کفت قران باشد
صد قران طیر و وحش را پس از آن
فلک از کشته میزبان باشد
خسروا بنده را چو ده سالست
که همی آرزوی آن باشد
کز ندیمان مجلس ار نشود
از مقیمان آستان باشد
بخرش پیش از آنکه بشناسیش
وانگهت رایگان گران باشد
چه شود گر ترا در این یک بیع
دست بوسیدنی زیان باشد
یا چه باشد که در ممالک تو
شاعری خام قلتبان باشد
لیکن اندر بیان مدح وغزل
موی مویش همه زبان باشد
تا شود پیر همچو بخت عدوت
هم درین دولت جوان باشد
تا هوای خزان به بهمن و دی
زرگر باغ و بوستان باشد
باغ ملک ترا بهاری باد
نه چنان کز پیش خزان باشد
خطبها را زبان به ذکر تو تر
تا ممر سخن دهان باشد
سکها را دهان به نام تو باز
تا ز زر در جهان نشان باشد
مدتت لازم زمان و مکان
تا زمان لازم مکان باشد
همتت ملکبخش و ملک ستان
تا به گیتی ده و ستان باشد
در جهان ملک جاودانت باد
خود چنین ملک جاودان باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، انوری به ستایش سلطان سنجر میپردازد و او را پادشاهی بینظیر و قدرتمند معرفی میکند. شعر بر ویژگیهای شجاعت، قدرت و عدل او تأکید دارد، بهطوریکه فرمانش بر زمین و آسمان حاکم است و امنیت و آرامش در سایهی قدرت او برقرار میشود. انوری میگوید که سایهی قهر او بر جهان گسترده است و برکات وجودش، زندگی و رونق را در جامعه افزایش میدهد. او همچنین به نقش مثبت سنجر در ادارهی جهان و قدرت او در تأثیرگذاری بر سرنوشتها اشاره میکند و از او میخواهد که همچنان در این مقام باقی بماند. شاعر با نگاهی ستایشآمیز و عزتمند، آرزو میکند که پادشاهی سنجر همیشگی و جاودان باشد.
هوش مصنوعی: اگر دل و دست (توانایی) دریا و معدن باشد، دل و دستِ (توانایی) فرمانروایان و بزرگان هم همینقدر ارزشمند خواهد بود.
هوش مصنوعی: شاه سنجر به قدری بزرگ و مهم است که حتی کوچکترین خادمش نیز در دنیا مانند پادشاه به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: پادشاهی که فرمان او در جهان مانند سرنوشت جاری است و بر همه چیز تسلط دارد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به فرمان و اطاعت این پادشاه (سلطان سنجر) درمیآید، به نوعی تحت تأثیر او و داغ (نشانه) طاعت او متولد میشود. این جمله به نقش و تاثیر پادشاه بر انسانها و سرنوشت آنها اشاره دارد.
هوش مصنوعی: آن کسی که با محبت و دوستی خازن (نگهدار) او میشود، هر چیزی که از جنسهای دریا و زمین باشد را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: سر خنجر او به قدری قوی و نافذ است که زمین را در تسلط خود دارد، حتی اگر خود خنجر از مواد بیارزش ساخته شده باشد.
هوش مصنوعی: اگر عدالت سلطان سنجر (که در این بیت به او اشاره شده) بر زمین خشمگین شود، امنیت و آرامش در آسمان برقرار خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر خشم او سایهای بر جهان بیفکند، زندگی در آن جهان نیز خواهد بود.
هوش مصنوعی: سیاست او به قدری قوی و تأثیرگذار است که مرگ نمیتواند به راحتی بر آن تسلط یابد و در واقع به آن تن خواهد داد و اهالی سیاسی در ترس از آن خواهند بود.
هوش مصنوعی: هرجا سکهای به نام و نشانی از سلطان سنجر زده شود، دیگر بخل و حرص و طمع وجود نخواهد داشت و معلوم نیست که این ویژگیها از آن کیست.
هوش مصنوعی: هر جا که خطبهای به نام و بیان سلطان سنجر خوانده میشود، صدای سخن گویندگان باید قطع شود و در احترام به او سکوت کنند.
هوش مصنوعی: ای قضا (سرنوشت یا تقدیر) تو قدرتی هستی که حتی کوههای محکم و استوار نیز در برابر تو بیتاب و ناتوان میشوند.
هوش مصنوعی: پرچم تو نشانهای است که در آن، پیروزی و برجستگی واضحی وجود دارد و تفسیر و معناهای عمیقی میتوان از آن استخراج کرد.
هوش مصنوعی: من نمیگویم که غیر از خدا هیچکس میتواند حال پادشاه (سلطان سنجر) را بفهمد یا از آینده باخبر باشد.
هوش مصنوعی: من میگویم که تدبیر و فرمان تو هر شب و روز دو نشانه و تأثیر در جهان باشد.
هوش مصنوعی: اندیشه و نظر تو موجب میشود که رازها آشکار گردند، حتی اگر این رازها در تقدیر و سرنوشت پنهان باشند.
هوش مصنوعی: رای تو موجب پیدایش فتنهها و آشوبهایی میشود که مانند اندیشهای بیپایان و بیکران، مخفی و پنهان است.
هوش مصنوعی: اگر لطف و نیکی تو باعث وجود پیدا کند، آن جسم نیز مثل روح زنده و پویاتر خواهد بود.
هوش مصنوعی: اگر گرگی با نفس خود بر زمانه فریاد کند، باید همانند شبانی حقطلب باشد.
هوش مصنوعی: هیچ روزی وجود ندارد که کسی بدون وجود تو در آن کار بتواند به درستی عمل کند و مسئولیت را بر عهده بگیرد.
هوش مصنوعی: هیچ عالم یا دانشمندی بدون حضور و نقش تو نمیتواند کارش به سامان برسد.
هوش مصنوعی: تو در این دنیا هستی و بر دیگر موجودات برتری داری، مانند معنایی که در سخن وجود دارد و از آن جلوتر است.
هوش مصنوعی: به تو درود باد، ای کسی که هر چه دربارهات بگویند، همین طور درست و صحیح خواهد بود.
هوش مصنوعی: روزی خواهد آمد که درخشش تیرها (سلاحها) در میدان نبرد، خاک را تحت تأثیر دود قرار خواهد داد.
هوش مصنوعی: در بدن اژدهای بزرگی که رایتهات (ریاستها و قدرتها) را میسازد، آرامش و اعتدال وجود دارد.
هوش مصنوعی: شیر گردون (الههٔ شجاعت و قدرت) مانند تصویر شیر در آب، باید در برابر شیر علمستان (نماد علم و دانش) قرار گیرد. این بیان به مقایسهٔ قدرت و شجاعت با علم و معرفت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: اگر امید و آرزو سبک شود، اطراف مرگ و اجل سنگین و دشوار خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر سبویی که در اثر مرگ شکسته شود، بر لب چشمهٔ سنان (به معنی نشانهٔ نابودی و تمام شدن عمر) خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر دام یا کمینی که به خاطر تقدیر و قضا آزاد میشود، از سوی تیر کمان است. در اینجا به اهمیت تقدیر و نفوذ آن بر وقایع طبیعی اشاره شده است.
هوش مصنوعی: اشکها بر زرههای نقرهای چون راه کهکشان میباشد، نشان از زیبایی و درخشش دارد.
هوش مصنوعی: زمانی که رکاب منصوری به حرکت درآید، آن روز قیامت خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر کسی که در یقین درست است و میداند که حملهٔ تو (سلطان سنجر) بر پایهٔ واقعیت و استحکام است، از اهل شک نیست و در نتیجه پایگاهش بر آزمایش و گمان نخواهد بود.
هوش مصنوعی: در آن لحظه، روح «روحالامین» (جابرییل) نیز در امان نیست، یعنی هیچکس نمیتواند به طور قطع و کامل در امنیت باشد.
هوش مصنوعی: هیچکس جز نصرت، که در آن لحظه به کمک تو بیاید و در کنار تو باشد، وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در هر جنگ و نبردی، اگر دو نفر با هم درگیر شوند و در حالتی شجاعانه با یکدیگر بجنگند، همانند دو نفری هستند که شمشیر را به دست گرفته و با قدرت و استقامت میجنگند.
هوش مصنوعی: بعد از آنکه فلک (آسمان) به خاطر کشتن طیر و وحش (پرندهها و جانوران) میزبان و پذیرای صد بار (قران) شده است، نشان از فراوانی و قوی بودن شکار است.
هوش مصنوعی: ای سلطان، بندهٔ شما به مدت ده سال است که همواره آرزوی خدمت به شما را دارد.
هوش مصنوعی: اگر در مجلسی که نشستهای، از دوستان و همراهان خبری نباشد، از کسانی که در دربار یا آستان سلطان سنجر حضور دارند، خبر میشود.
هوش مصنوعی: قبل از اینکه کسی را بشناسی و ارزش او را بفهمی، باید او را بهدست بیاوری؛ وگرنه بعداً فهمیدن ارزش او برای تو بسیار پرهزینه خواهد بود.
هوش مصنوعی: آیا اشکالی دارد اگر در این یک معامله (خرید) دست کسی را ببوسم، حتی اگر چنین کاری برای من ضرر داشته باشد؟
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است در سرزمینهای تو شاعری تازهکار و کمتجربه وجود داشته باشد؟
هوش مصنوعی: اما در وصف ستایش و شعر، همهٔ موهای او (موی مویش) مانند زبان درگیر است و به بیان او میپردازد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که بخت دشمن هم به سن پیری برسد، در این حکومت، خوشبختی و جوانی برای ما برقرار خواهد بود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که هوا در فصل پاییز و زمستان مانند زرگر به باغ و بوستان زینت ببخشد و پر از زیبایی باشد.
هوش مصنوعی: باغ تو باید همیشه بهاری باشد و نه به گونهای که از قبل دچار خزانی شده باشد.
هوش مصنوعی: زبان خطبخوانان (گویندگان) باید در ذکر تو شسته و پاک باشد، تا گفتار آنها در مورد تو شیرین و رو به مصلحت باشد.
هوش مصنوعی: سخن را به یاد تو آغاز کن تا نام تو در دنیا به گونهای درخشان و زیبا جلوهگر شود.
هوش مصنوعی: مدت حیات تو، به گونهای است که باید در زمان و مکان وجود داشته باشد تا آن زمان و مکان به ارزش برسد.
هوش مصنوعی: سختکوشی و تلاش تو موجب میشود که ملک و حاکمیت به تو داده شود، تا در جهان برتری و قدرت تو برقراریابد.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر برای سلطان سنجر دعا میکند که سلطنت او در دنیا همیشگی و پایدار باشد و این گونه سلطنتش را جاودانه میداند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
مجلس شاه را چنان باشد
که بدن را لطیف جان باشد
سگ به خواب اندرون عوان باشد
لیک بیدار پاسبان باشد
رنگ عاشق چو زعفران باشد
هرکه عاشق بود چنان باشد
روی فارغدلان به رنگ بود
رنگ غافل چو ارغوان باشد
قاصد عشق او ز ره چو رسید
[...]
دلبرم تا ز من نهان باشد
جوی خون بر رخم روان باشد
ور نهان باشد او زمن چه عجب
کوچوجانست و جان نهان باشد
یار بی خوی خوش نکو ناید
[...]
غم چو می راحتِ روان باشد
چون رضای تو در میان باشد
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.