شمارهٔ ۸۳ - صفت شب سیاه هجران، که خضرخان را در کوشک جهان نمای جهان غم نمود، و دولرانی در قصر لعل غرق خوناب بود، و افروخته شدن شمع مراد آن دو محترق هم از آتش دل ایشان، و روشنائی در کار ایشان پدید گشتن
شبی چون سینهٔ عشاق پر دود
ز تاریکی چو جانهای غم اندود
فلک دودی ز دوزخ وام کرده
سرشته زاب غم شب نام کرده
اگر چه رهبر خلقند انجم
در آن ظلمات هائل کرده ره گم
سیاهی بس که بسته ذیل جاوید
گریزان شب پرک هم سوی خورشید
رسیده ابری از دریای اندوه
شده پیش دل درماندگان کوه
شده چون پر زاغ این نیلگون باغ
شبیخون برده هر سو بوم بر زاغ
همان ابر سیه در گرد آفاق
چکان همچون سواد چشم عشاق
شبی زینسان به غمناکی سیه پوش
دول رانی به خاک افتاده بیهوش
فرو مانده به سودا مبتلائی
چو موری در دهان اژدهائی
پرستاران به گردش خفته جمعی
وی اندر سوختن تنها چو شمعی
رخ از خونابهٔ دل ریش میکرد
ز بخت خود گله با خویش میکرد
نه در دل صبر کارد تاب دوری
نه در تن دل که سازد با صبوری
گه از بیجاده مروارید میرفت
گه از لولوی تر یاقوت میسفت
گهی سقف از خدنگ ناله میدخت
گهی مفنع ز آه سینه میسوخت
گهی بر چهره میکرد از مژه خوی
به جای غازه خون میراند بر روی
چو شد نالیدنش ز اندازه بیرون
ز کنج حجره جست آوازه بیرون
ز نالشهای آن مرغ گرفتار
ز عین خواب نرگس گشت بیدار
صبوری پیشه کن تیمار بگزار
به تقدیر خدا این کار بگذار
پریوش زین نصیحت زار بگریست
به پاسخ گفت چون بسیرا بگریست
که من بسیار میخواهم درین درد
که یابد صبر جان درد پرورد
ولی در سینهام هجر آتش افروز
صبوری چون توان کردن درین سوز
چو شادی نیست بهر من به عالم
مرا بگزار هم در خوردن غم
صنم در تیره شب زینگونه نالان
پرستاران به حسرت دست مالان
به عرض آورد با صد جان گدازی
نیاز خود به ملک بی نیازی
به دامان شفیعان در زده چنگ
همی گفت ای انیس هر دل تنگ
به روز تیرهٔ دلهای سوزان
به شبهای سیاه تیره روزان
به جان بیگناه خردسالان
به شام بی چراغ تنگ حالان
به محبوسی که عمرش رفت در بند
به غمناکی که با غم گشت خرسند
به بیماری که بیکس مرد و بدحال
بدان موری که در ره گشت پامال
بدان بیرانهای محنت آباد
بدان دلها که از محنت شود شاد
به محتاجی که زد در نیستی چنگ
به درویشی که از هستی کند ننگ
بنان خشک پیش بی نوائی
به دلق ژنده بر پشت گدائی
که رحمت کن برین جان گرفتار
ز زاری وارهان این سینهٔ زار
درین نومیدیم امید نو کن
امیدم را به کام دل گرو کن
خلاصم ده ز شبهای جدایی
ببخش از صبح بختم روشنایی
کلیدی بخشم از سر رشته راز
که درهای مرا دم را کند باز
چو لختی کرد زینسان دردمندی
دعا را داد با یارب بلندی
به گریه خواست تا بربایدش آب
که در گریه ربودش ناگهان خواب
خضر را دید کاوردش نهانی
یکی ساغر پر آب زندگانی
بگفت ای کز خضر خان دشنه خوردی
بنوش آب خضر تا زنده گردی
نویدت میدهم زین آب دلکش
که خوش با خضر خان آبی خوری خوش
بت بیدار دل ز آن خواب مقصود
چو بخت خویشتن بیدار شد زود
بجست از خوابگهٔ بی صبر و آرام
چو مرده کاب حیوان یابد از جام
پرستاران محرم را طلب کرد
بگفت این خواب و دلها پر طرب کرد
دلش را تازه گشت امیدواری
زمانی باز رست از بیقراری
از آن پس زان نمایش یاد میداشت
بدان امید دل را شاد میداشت
در آن شب کان صنم را حالت این بود
خضرخان نیز همچون او غمین بود
در آن بود از دل صبر و آرام
که ایوان بشکند یا بر درد بام
چو درمانده شود مرد از دل تنگ
ز دلتنگی کند با بام و در جنگ
عجب داغیست داغ عشقبازی
که باشد سوزش جان دلنوازی
گرفتاری که رنج عاشقی برد
هم از دل زنده گشت و هم ز دل مرد
نهاد از سر غرور پادشاهی
در آمد چون گدایان در گدائی
که ای دانندهٔ راز درونم
درین حسرت، تو میدانی که چونم؟
به سر عارفان حضرت پاک
به درد عاشقان در سینهٔ چاک
به خوناب دو چشم مستمندان
بتا پاک درون دردمندان
به پرهیز جوانان در جوانی
به عیش کودکان در پاک جانی
به جانهای که هست از سوزشان ذوق
به دلهائی که خاکستر شد از شوق
بدان عاشق که مرد از وصل محروم
به مشتاقی که هجرش گشت مظلوم
به فرهادی که زیر کوه غم مرد
به مجنونی که با خود کوه غم برد
بدان حالی که سامانش نباشد
بدان دردی که درمانش نباشد
که بخشایش کنی بر مستمندی
ز دردی وا رهانی دردمندی
ز حد بگذشت شبهای جدائی
چراغم را تو بخشی روشنائی
اگر کامم ته دریاست نایاب
به کام من رسان چون شربت آب
به کام دل رسان دل دادهای را
برآور کار کار افتادهای را
دل غمناک شه بود اندرین راز
که ناگه هاتفی در دادش آواز
که خوش باش ای ز هجر آزار دیده
خرابیهای دل بسیار دیده
بشارت میرسانم ز آسمانت
که گشت ایمن ز هر اندیشه جانت
چو بشنید این بشارت عاشق مست
هم از پا اوفتاد و هم شد از دست
بماند افتاده چون گنجشک بی بال
چه از شادی، چه از حیرت، چه از حال



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف حالت عاطفی یک عاشق غمگین میپردازد که در شب پر از هجران و غم به سر میبرد. خضرخان در کاخ خود به غم و اندوه دچار است و دولرانی نیز در قصر خود به شدت غمگین و بیهوش شده است. تصویرهایی از تاریکی و اندوه، صدای ناله دلها و اشکهایی که میریزد، فضای شعر را پر کرده است. دولرانی در دل خود آتش هجران را میسوزاند و امیدش را از دست داده، اما در همین حال، پیامی به او میرسد که نوید امید و شادی را میدهد. در نهایت، بشارت خوشیای به عاشق میرسد که او را از غم نجات میدهد و این نوید باعث حیرت و شادی او میشود.
هوش مصنوعی: شبی بود که مانند سینهٔ عاشقان پر از دود بود و از تاریکی به جانهای غمزده میمانست.
هوش مصنوعی: گویی آسمان دودی از دوزخ به وام گرفته، آن را با آب غم سرشته و نامش را شب گذاشته بود.
هوش مصنوعی: ستارگان که راهنمای مردماناند، در آن تاریکی هولناک خود راه را گم کرده بودند.
هوش مصنوعی: سیاهی چنان دامن ابدیت را گرفته بود و پایان نمییافت که حتی خفاش، که از روشنی میگریزد، به سوی خورشید میگریخت.
هوش مصنوعی: ابری از دریای اندوه برخاسته و بر دل درماندگان مانند کوهی سنگینی میکرد.
هوش مصنوعی: این آسمان نیلگون مانند پر کلاغ سیاه شده بود و جغد از هر سو بر کلاغ شبیخون زده بود؛ یعنی تاریکی شب بر سیاهی روز چیره شده بود.
هوش مصنوعی: همان ابر سیاه گرداگرد جهان را گرفته بود و مانند سیاهی چشم عاشقان اشک میبارید.
هوش مصنوعی: در چنین شبی که از غم سیاهپوش بود، دولرانی بیهوش بر خاک افتاده بود.
هوش مصنوعی: او گرفتار سودای عشق و درمانده بود، مانند موری در دهان اژدها.
هوش مصنوعی: گروهی از کنیزان و خدمتکاران گرد او خفته بودند و او مانند شمع تنها میسوخت.
هوش مصنوعی: چهرهاش را با خونابهٔ دل زخمی و خونین میکرد و با خود از بخت بدش گله میکرد.
هوش مصنوعی: نه در دلش صبری بود که تاب دوری بیاورد و نه در تنش دلی مانده بود که با شکیبایی بسازد.
هوش مصنوعی: گاه از لبهای سرخش مروارید اشک فرو میریخت و گاه با اشکهای تر خود اشکهای خونین چون یاقوت را میسفت؛ یعنی اشک سپید و خونین میبارید.
هوش مصنوعی: گاه با تیر ناله سقف را سوراخ میکرد و گاه روسریاش از آه سوزان سینهاش میسوخت.
هوش مصنوعی: گاه از اشک مژگان چهره را نمناک میکرد و به جای سرخاب، خون بر رویش روان میساخت.
هوش مصنوعی: چون نالهاش از اندازه گذشت، صدایش از گوشهٔ حجره بیرون رفت.
هوش مصنوعی: از نالههای آن پرندهٔ گرفتار، نرگس (یکی از ندیمگان، با ایهام به گل نرگسِ خوابآلود) از خواب عمیق بیدار شد.
هوش مصنوعی: ندیمه به او گفت: شکیبایی پیشه کن، غم و اندوه را رها کن و این کار را به تقدیر خدا واگذار.
هوش مصنوعی: آن پریروی از این اندرز به زاری گریست و پس از گریستن بسیار در پاسخ چنین گفت.
هوش مصنوعی: من بسیار آرزو دارم که جان دردپروردهام در این درد صبری پیدا کند.
هوش مصنوعی: اما هجران در سینهام آتش افروخته است؛ در این سوز چگونه میتوان شکیبایی کرد؟
هوش مصنوعی: چون در جهان شادیای برای من نیست، مرا به حال خود بگذار تا غم بخورم.
هوش مصنوعی: آن معشوق زیبا در شب تیره اینگونه مینالید و خدمتکاران از حسرت دست بر دست میسودند.
هوش مصنوعی: دولرانی با سوز و گداز فراوان، نیاز و درخواست خود را به درگاه خداوند بینیاز عرضه کرد.
هوش مصنوعی: دست به دامان شفیعان زد و میگفت: ای همدم هر دلتنگ و غمگین.
هوش مصنوعی: تو را سوگند میدهم به روز تیرهٔ دلهای سوخته و به شبهای سیاه بدبختان.
هوش مصنوعی: به جان بیگناه کودکان و به شام بیچراغ تنگدستان و درماندگان.
هوش مصنوعی: به زندانیای که عمرش در بند گذشت و به غمگینی که به غم خود راضی شد.
هوش مصنوعی: به بیماری که تنها و پریشانحال مُرد و به آن مورچهای که در راه زیر پا له شد.
هوش مصنوعی: به آن ویرانههای پر از رنج و به آن دلهایی که از رنج و سختی شاد میشوند.
هوش مصنوعی: به نیازمندی که در نداری و فقر چنگ زد و به درویشی که از دارایی و هستی دنیا عار دارد.
هوش مصنوعی: به نان خشکی که پیش بینوایی است و به خرقهٔ پارهای که بر دوش گدایی است.
هوش مصنوعی: که بر این جان گرفتار رحم کن و این سینهٔ نالان را از زاری رها ساز.
هوش مصنوعی: در این ناامیدی، امیدم را تازه کن و امیدم را به رسیدن به آرزوی دلم پیوند بده.
هوش مصنوعی: مرا از شبهای جدایی رهایی ده و به صبح بختم روشنی ببخش.
هوش مصنوعی: از سررشتهٔ اسرار خود کلیدی به من ببخش که درهای مراد و آرزویم را بگشاید.
هوش مصنوعی: چون مدتی اینگونه درد دل کرد، دعایش را با گفتن «یارب» بلند کرد و به اوج رساند.
هوش مصنوعی: میخواست که با گریه، آب اشک او را با خود ببرد و غرق کند، اما در میان گریه ناگهان خواب او را ربود.
هوش مصنوعی: در خواب خضر را دید که پنهانی جامی پر از آب حیات برایش آورد.
هوش مصنوعی: خضر گفت: ای کسی که از عشق خضرخان زخم خوردهای، آب خضر را بنوش تا زنده شوی.
هوش مصنوعی: با این آب دلپذیر به تو مژده میدهم که بهزودی با خضرخان به خوشی همنشین میشوی و کام دل مییابی.
هوش مصنوعی: آن معشوق بیداردل از آن خواب امیدبخش، مانند بخت خود که بیدار شده بود، زود بیدار شد.
هوش مصنوعی: بیقرار و ناآرام از بستر برخاست، مانند مردهای که از جامی آب حیات یافته و زنده شده باشد.
هوش مصنوعی: خدمتکاران رازدار را فراخواند، خوابش را برایشان گفت و دلهایشان را شاد کرد.
هوش مصنوعی: امیدواری در دلش تازه شد و مدتی از بیقراری رهایی یافت.
هوش مصنوعی: از آن پس آن خواب را به یاد داشت و با امید آن، دلش را شاد نگه میداشت.
هوش مصنوعی: در همان شبی که آن معشوق زیبا (دولرانی) چنین حالی داشت، خضرخان نیز مانند او غمگین و اندوهناک بود.
هوش مصنوعی: خضرخان از بیصبری و بیقراری دل به حالی رسیده بود که میخواست ایوان را بشکند یا بام را از هم بدرد.
هوش مصنوعی: وقتی مرد از تنگی دل درمانده شود، از شدت دلتنگی با بام و در به ستیز برمیخیزد.
هوش مصنوعی: داغ عشق داغ شگفتی است، زیرا سوزش جان در آن مایهٔ نوازش و آرامش دل است.
هوش مصنوعی: گرفتاری که رنج عاشقی را کشیده باشد، هم به سبب دل زنده میشود و هم به سبب دل میمیرد.
هوش مصنوعی: خضرخان غرور پادشاهی را کنار گذاشت و مانند گدایان به التماس و دعا روی آورد.
هوش مصنوعی: گفت: ای خدایی که راز درونم را میدانی، تو خود میدانی که در این حسرت چه حالی دارم.
هوش مصنوعی: تو را سوگند میدهم به راز عارفان درگاه پاکت و به درد عاشقانی که سینهشان چاک است.
هوش مصنوعی: و به اشک خونین چشمان بینوایان و به دل پاک دردمندان سوگندت میدهم.
هوش مصنوعی: به پرهیزگاری جوانانی که در جوانی پارسا ماندند و به شادی کودکان با جان پاک و بیگناهشان سوگند.
هوش مصنوعی: به جانهایی که از سوز عشق لذت میبرند و به دلهایی که از شوق سوخته و خاکستر شدهاند سوگند.
هوش مصنوعی: به آن عاشقی که محروم از وصال مرد و به مشتاقی که از هجران ستم دید سوگند.
هوش مصنوعی: به فرهاد که زیر بار کوه غم جان داد و به مجنون که کوه غم را با خود همهجا برد سوگند.
هوش مصنوعی: به حالی که سامان و چارهای ندارد و به دردی که درمانی برایش نیست سوگند.
هوش مصنوعی: که بر این بینوا رحم کنی و این دردمند را از دردش رهایی بخشی.
هوش مصنوعی: شبهای جدایی از اندازه گذشته است؛ تو چراغ مرا روشن کن و به کارم روشنی ببخش.
هوش مصنوعی: اگر مراد من مانند گوهری در ته دریا نایاب است، آن را مثل شربت آبی آسان به کام من برسان.
هوش مصنوعی: این دلباخته را به مراد دلش برسان و کار این درمانده را سامان بده.
هوش مصنوعی: دل غمگین شاهزاده در این راز و نیاز بود که ناگهان سروشی غیبی او را ندا داد.
هوش مصنوعی: گفت: شاد باش ای کسی که از هجران آزار دیدهای و ویرانیهای بسیار در دل تحمل کردهای.
هوش مصنوعی: از آسمان به تو مژده میرسانم که جانت از هر نگرانی در امان شد.
هوش مصنوعی: عاشق شیدا چون این مژده را شنید، هم از پا افتاد و هم از خود بیخود شد.
هوش مصنوعی: مانند گنجشکی بیبال بر زمین افتاده ماند، هم از شادی، هم از حیرت و هم از حال و وجد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.