به درویشان فسون جاه و دولت درنمیگیرد
کلاه پادشاهی گر دهندم، سر نمیگیرد
به ملک و مال، نتواند کسی از مرگ جان بردن
اجل تا میرسد، جان میستاند، زر نمیگیرد
کسی کز بار منت پشت غیرت خم نمیسازد
گر اندازند در پایش جهان را، برنمیگیرد
کدورت نیست هرگز از جهان روشننهادان را
چو اخگر، شعله هرگز گرد خاکستر نمیگیرد
بود بر نیک و بد لازم رعایت راستگویان را
توانگر بیسبب آیینه را در زر نمیگیرد
تف خورشید دولت میگدازد استخوانم را
همای فقرم ار چون سایه زیر پر نمیگیرد
نیاید راست هرگز الفت درویش با منعم
که با هم اختلاط آب و روغن درنمیگیرد
گر از ننگ گرفتن کس شود واقف، دگر هرگز
به گاه رزم، از دست عدو خنجر نمیگیرد
به اخلاق نکو، تسخیر دلها میتوان کردن
که تا لشکر نگیرد پادشه، کشور نمیگیرد
به وقت سوختن، از هیزم تر میشود روشن
که غیری در میان تا هست، صحبت در نمیگیرد
مزن در کار دنیا طعنه بیجوهری بر وی
که از آزادگی واعظ به خود جوهر نمیگیرد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، سخن از اهمیت بینیازی و آزادگی در برابر دنیای فانی است. درویش واقعی به جاه و مقام یا ثروتها وابسته نیست و مرگ را به عنوان حقیقت اجتنابناپذیری میپذیرد. افتخار به راستگویی و اخلاق نیک و دوری از مادیات مورد تأکید است؛ زیرا این صفات میتوانند دلها را تسخیر کنند. ارتباط درویش با ثروتمندان به دلیل تفاوت ذاتی مانند آب و روغن ممکن نیست. شاعر به ما یادآوری میکند که درنگ و غفلت در مواجهه با مشکلات و ناپایداری دنیا بیفاید است و تنها راستگویی و سیرت نیک میتواند راهگشا باشد.
هوش مصنوعی: درویشان و اهل بی نیازی، تحت تأثیر قدرت و ثروت قرار نمیگیرند. حتی اگر تاج و تخت پادشاهی را به آنها بدهند، باز هم سر تسلیم و اطاعت فرود نمیآورند.
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند با داشت و مال خود از مرگ فرار کند؛ زمانی که اجل فرا میرسد، جان را میگیرد و چیزی مثل پول را نمیپسندد.
هوش مصنوعی: کسی که به خاطر تحمل سختیها و فشارهای دیگران، شخصیت و غیرت خود را تحت تأثیر قرار نمیدهد، حتی اگر تمام دنیا را هم زیر پا بگذارد، آن را فراموش نمیکند و تسلیم نمیشود.
هوش مصنوعی: افرادی که درخشان و آگاه هستند، هرگز دچار یأس و ناامیدی نمیشوند. مانند شعلهای که هرگز به خاکستر نمینشیند و همچنان روشن است.
هوش مصنوعی: در زندگی، رعایت انصاف و صداقت برای همه ضروری است. ثروتمندان نباید تنها به دنبال ثروت باشند و ارزش صداقت را نادیده بگیرند، چرا که ثروت واقعی در صداقت و راستگویی است و نه در تجملات و زرق و برق.
هوش مصنوعی: نور خوشبختی به من رحم نمیکند و به جای اینکه من را حمایت کند، تنها درد و رنج را در زندگیام بیشتر میکند. در حالی که من همچنان در سایه فقر زندگی میکنم و هیچ کسی برای کمک به من نیست.
هوش مصنوعی: هرگز نمیتواند پیوند میان درویش و انسان مرفه برقرار شود، همانطور که آب و روغن هرگز با هم مخلوط نمیشوند.
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر ننگ نداشتهاش آگاه شود، دیگر هرگز در میدان جنگ، از دشمن شمشیر نخواهد گرفت.
هوش مصنوعی: با داشتن اخلاق خوب، میتوان دلها را به دست آورد و این در حالی است که بدون چنین اخلاقی، هرگز نمیتوان به قدرت و سلطه رسید.
هوش مصنوعی: در زمان ناراحتکننده یا سختی، وقتی که کمکی از طرف دیگران وجود داشته باشد، انسان بیشتر به احساسات و نیازهای خود پی میبرد و مشکلاتش را بهتر درک میکند. اما در غیاب دیگران، احساسات و مشکلات ممکن است به درستی بیان نشوند.
هوش مصنوعی: در مورد دنیا گله نکن و به آن بیاحترامی نکن، چرا که انسانها با آزادگی و آزادیخواهی خود، هیچگاه به چیزهای بیارزش وابسته نمیشوند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ز مهر روی خوب تو دلم دل بر نمیگیرد
به جز سودای زلف تو مرا در سر نمیگیرد
بیا جانا به بر گیرم که طاقت طاق شد ما را
که دل جز سرو آزادت کسی در بر نمیگیرد
به هر زاری که میگریم به هر سازی که میسوزم
[...]
دلم جز مِهرِ مَه رویان، طریقی بر نمیگیرد
ز هر در میدهم پندش، ولیکن در نمیگیرد
خدا را ای نصیحتگو، حدیثِ ساغر و مِی گو
که نقشی در خیالِ ما، از این خوشتر نمیگیرد
بیا ای ساقی گُلرُخ، بیاور بادهٔ رنگین
[...]
دل از عشق پریرویان دل من برنمیگیرد
مده پند من ای ناصح که با من درنمیگیرد
حدیث توبه و تقوی مکن پیش من ای واعظ
که با من هرچه میگویی به جز ساغر نمیگیرد
خیال دست رنگینش حمایل کردهام زان رو
[...]
فسون صبر در دلهای پرخون در نمیگیرد
چو دریا بیکران افتد به خود لنگر نمیگیرد
سیاهی بر سر داغ من آتش زیر پا دارد
ز شوخی اخگر من گرد خاکستر نمیگیرد
غرض از زندگی نام است، اگر آب خضر نبود
[...]
میان عشق و ننگ و نام، الفت درنمیگیرد
به ترک سر، کله را آشنایی سر نمیگیرد
نپوید، بیدلیل راسترو، راه طلب سالک
قلم، آری سراغ ره جز از مسطر نمیگیرد
بنه ای سرفرازی، پا ز سر ما خاکساران را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.