گنجور

 
طغرل احراری

ای خرام ناز تو چون جلوه طاووس نر

طائر نظاره را اندر هوایت بال و پر

گرچه شد محو از سرشکم نسخه‌های غم ولی

گشته بر لوح دلم خط تو نقش کالحجر

جز به فرمان تو نبود رنگ نافرمانیم

بشکفد گر از لب دریای اشکم نیلوفر

در کتاب غم ورق گردانی ایام نیست

کی رسد در خاطر مجنون غم شام و سحر؟!

عاشق آن باشد که هرسو دیده خود وا کند

صورت یارش بود چون مردمک مد نظر

نیست در جوش تلاطم ناخدا غیر از خدا

کشتی ما گر فتد صدبار در موج خطر

از عرق تمهید گوهر کرده‌ام تا کرده‌ام

آرزوی مهر او از شبنم این چشم تر

در پی شهد وصالش ز هر هجران توأم است

انگبینش بس که جای نوش دارد نیشتر

بس که دارد گوش او با ناله من الفتی

هر قدر کم باشد افغانم جفایش بیشتر

نیست از باغ تمنا حاصلی سامان من

عاقبت نخل مرادم داد نومیدی ثمر

فهم کن از شرح تمکین بس که درس خاموشی

معنی‌ای دارد که هرگز نشنود جز گوش کر

بید مجنون کی شود از تربیت چون نارون؟!

طبع موزون نیست اصلا با کس از ارث پدر

حبذا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

در گریبان تأمل قطره‌ها دارد گهر

 
 
 
جشنوارهٔ رزم‌آوا: نقالی و روایتگری شاهنامه
بیدل دهلوی

محو شوقم‌ ، تهمت‌آلود فسردن نیستم

در گریبان تأمل قطره‌ها دارد گهر

طغرل احراری

همین شعر » بیت ۱۳

حبذا از مصرع بیدل که طغرل گفته است

در گریبان تأمل قطره‌ها دارد گهر

عنصری

عارضش را جامه پوشیدست نیکویی و فر

جامه‌ای کش ابره از مشکت وز آتش آستر

طرفه باشد مشک پیوسته به آتش ماه و سال

و آتشی کو مشک را هرگز نسوزد طرفه‌تر

چون تواند دل برون آمد ز بند حلقه‌هاش

[...]

فرخی سیستانی

بر گرفت از روی دریا ابر فروردین سفر

ز آسمان بر بوستان بارید مروارید تر

گه بروی بوستان اندر کشد پیروزه لوح

گه به روی آسمان اندر کشد سیمین سپر

هر زمانی بوستان را خلعتی پوشد جدا

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از فرخی سیستانی
ناصرخسرو

اصل نفع و ضر و مایهٔ خوب و زشت و خیر و شر

نیست سوی مرد دانا در دو عالم جز بشر

اصل شر است این حشر کز بوالبشر زاد و فساد

جز فساد و شر هرگز کی بود کار حشر؟

خیر و شر آن جهان از بهر او شد ساخته

[...]

ازرقی هروی

ابر سیمابی اگر سیماب ریزد بر کمر

دود سیماب از کمر ناگاه بنماید اثر

ور ز سرما آبدان قارورۀ شامی شدست

باز بگدازد همی قاروره را قاروره گر

ور سیاه و خشک شد بادام تر ، بیباک نیست

[...]

ابوعلی عثمانی

مابَقی فی النّاسِ حُرٌّ

لاٰوَلاٰفی الْجِنّ حُرٌّ

قَدْمَضیٰحُرُّ الْفَریَقیْنِ

فُحُلْو اُلْعَیْشِ مُرٌّ

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه