ملیح مُغ بچه را در طعام خوان هجا
سزد که ملح زیارت کنم که هست سزا
ملیحتر شود آن زنفروش و گر نشود
همین که هست بس است آن گدا ابن گدا
دهد ملیح ز منکوحهٔ ملیحهٔ خویش
نشانِ ممحلهٔ خوانِ شهری و غُرَبا
پیِ تبرّک هر کس بدو زند انگشت
نداند این ز کجا آمد آن دگر ز کجا
ز زنبهمزدی منکر شود ملیحک و هست
هزار حمدان با دو هزار خایه گدا
شراب پر خورد و مست خسبد و خیزد
گهی رباب کسی را و گه کسی او را
جمال مستندان سر پل است باصل
به یک پدر نه مسلمان به صد پدر ترسا
تبار خود را آتشپرستی آموزد
بدان رسوم کز اجداد دید و از آبا
به حرمت می چونان که موبدش فرمود
دهان بسته گشاید سر خم صهبا
چو خم گشاد ز می خاک را نصیب دهد
که ما به خاک دهیم آنچه خاک داد به ما
مغی است برده سر از چنبر محرک و رند
ز بیم تیغ مسلمان شده به روی و ریا
کند به قبلهٔ تازی ز هر کدیهٔ غاز
به دل به قبلهٔ دهقان کند نماز روا
چو پیر مغ را بیند کلاه کج بر سر
کند در آرزوی آن کله قمیص قبا
کلاه مغ را دستار خود غلاف کند
چگوید این همه دستار من کلاه شما
بدان که گفت محمد حیا از ایمان است
ندارد ایمان آن . . . بی حیا و میا
به بیحیایی هنگام کدیه فخر کند
دلیل گوید مناع روزی است حیا
ملیحک سر پل ترکتاز و جلف زنی است
سر پلی است که یابد گناه کار جزا
به سیف محو شد از گناهکار گنه
گناهکار ملیح است و کار سیف محا
شه ائمهٔ اسلام سیف شمس حسام
حسام قسمت و سیف احترام و شمس لقا
لقای فرّخ او بر زمین چو نور افکند
ز شمس تیره شود بر سپهر شمس ضحی
صواب رای وی از وی به عمر نگذارد
که بر بسیط زمین خطوه زند به خطا
خطی کشید بر اهل خطا به عهد ملک
که پادشاه ختا نگذرد ز خط وفا
غریق منت خود کرد اهل دین را کل
چنین کند بزرگان دین درین دنیا
شوند اهل سمرقند شاد ز آمدنش
چو این خبر به بخارا برد نسیم صبا
بخاریان هواخواه به صدر و بدر جهان
روند مرده ور افزون ز ذرههای هوا
چو ذرههای بیش او به استقبال
رسند ناشده کم ذره ز مهر و هوا
دُرَرفشانم در مدحِ شاه سیف الدین
که طبع و خاطر دارم چو پر دُرَر دریا
چو سوزنی لقبم درکشم به رشتهٔ نظم
به نوک سوزن نظام طبع در ثنا
رضای صدر جهان باد و سیف دین پسرش
به نیک نامی کاندر وی است طول بقا
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این متن به توصیف و مدح شخصیتها و ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی میپردازد. شاعر به تأثیرات مختلف زنان، میگساری و باورهای مذهبی اشاره میکند و از رفتارهای متضاد و تناقضهای موجود در جامعه صحبت میکند. او به مناسبات دینی و برخوردها میان مسلمانان و غیرمسلمانان پرداخته و به تأثیرات اجتماعی و فرهنگی زندگی در جامعهای که تحت سلطه قدرت است، میپردازد. همچنین شاعر به مدح شاه سیفالدین، ویژگیهای خوب او، و تأثیرات مثبتش بر مردم و دین اشاره میکند. این متن همزمان انتقادهایی به وضعیت اجتماعی و درونی جامعه دارد و به تفاوتهای فرهنگی و درونی انسانها میپردازد.
هوش مصنوعی: زیباست که در سفرهی غذا کمی نمک وجود داشته باشد، زیرا من هم باید از نمک زیارت کنم چون شایسته است.
هوش مصنوعی: زنفروشی اگر زیباتر شود، یا حتی اگر همینطور بماند، برایش کافی است که آن گدا، فرزند گدا باشد.
هوش مصنوعی: او با ناز و زیبایی همسر دلربایش، نشانهای از مقام و منزلت اجتماعیاش را به دیگران نشان میدهد.
هوش مصنوعی: هر کسی که به کسی مراجعه کند تا از او برکت بگیرد، نمیداند که این شخص از کجا آمده و آن شخص از کجا است.
هوش مصنوعی: اگر زنی از مزایای خود بگذرد و منکر زیباییاش شود، در این دنیا هزاران مرد با هزاران نقص و عیب وجود دارند که به دنبال او هستند.
هوش مصنوعی: در میخانه، شراب مینوشد و مست میشود، گاهی در خواب است و گاهی برمیخیزد؛ گهگاه کسی با سازش نوازش میکند و گاه خود او به نواختن میپردازد.
هوش مصنوعی: زیبایی و دلربایی در دل عاشقان، بهگونهای است که انسان را به سمت خود جذب میکند، حتی اگر آن شخص در اصل مسلمان نباشد. این عشق و زیبایی بهگونهای است که فراتر از اصول دینی و خانوادگی میرود و با دلایل عاطفی و انسانی ارتباط برقرار میکند.
هوش مصنوعی: نسل خود را به آتشپرستی وادار میکند و آداب و رسوم اجدادش را به آنها میآموزد.
هوش مصنوعی: به خاطر احترام به شراب، همانگونه که موبد (روحانی) دستور داده است، فرد باید دهانش را بسته نگه دارد و فقط سر را به سمت کاروان شراب خم کند.
هوش مصنوعی: وقتی که خم شراب باز میشود، خاک به ما سهم میدهد؛ پس ما نیز باید آنچه را که خاک به ما داده، به خاک بدهیم.
هوش مصنوعی: یک شخص آزاد که از قید و بندها رها شده، به خاطر ترس از تهدیدات مسلمانان، به ظاهر خود را مسلمان نشان میدهد و به دورویی و فریب مشغول است.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی با دل و جان به سمت خداوند و آداب دینی خود توجه دارد، حتی اگر روشها و عبادات او به خاطر فرهنگ یا مذهب متفاوتی باشد. او با احترام به آداب خود، به خوبی به خداوند نماز میخواند و به معنای واقعی در تلاش است تا روحانیت و ایمانش را در نظر بگیرد.
هوش مصنوعی: وقتی که سالخوردهای پیرمغ را میبیند که کلاهی کج بر سر دارد، در دل آرزوی داشتن آن کلاه و پوشش مرتب و زیبا را میکند.
هوش مصنوعی: مغ در اینجا اشاره به فردی دارد که خود را بالاتر از دیگران میداند و به همین خاطر میخواهد دیگران را تحقیر کند. در این شعر، او کلاه خود را به عنوان دستار نشان میدهد و میگوید که این دستار متعلق به اوست و در حقیقت، کلاهش فقط زینتی برای دیگران است. این بیان نشاندهنده نوعی خودبزرگبینی و خودستایی است، به طوری که او تلاش میکند تا برتری خود را به رخ دیگران بکشد.
هوش مصنوعی: بدان که پیامبر محمد (ص) فرمود که حیا جزء ایمان است و کسی که حیا ندارد، در واقع ایمان ندارد.
هوش مصنوعی: در زمانی که فرد احساس کدورت و ناراحتی میکند، به بیحیایی و خودبزرگبینی میپردازد و سعی میکند خود را مهم و باارزش نشان دهد. اما در حقیقت این رفتار، دلیلی برای عزت نفس و احترام به خود نیست. در این لحظه، احساس حیا و شرم بر رفتار او غلبه کرده و او را از این کار بازمیدارد.
هوش مصنوعی: چهره زیبای تو همچون پلی است که هر کسی را که به آن نزدیک میشود، مجازات میکند. تو به گونهای هستی که با لحن و رفتار خود، دیگران را تحت تأثیر قرار میدهی و به نوعی باعث میشوی که خطاکاران عواقب کارهایشان را تجربه کنند.
هوش مصنوعی: در اینجا به قدرت و تأثیر سلاح یا ابزار خاصی اشاره شده که میتواند افراد گناهکار را تحت تأثیر قرار دهد. به نوعی نشاندهنده این است که این ابزار یا سلاح میتواند به طور قاطع و سریع با گناه و مشکل برخورد کند. در این متن، به زیبایی و کارآمدی این سلاح هم اشاره شده است، به طوری که از دیگران متمایز و جذاب به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: امامان اسلام مانند شمشیری تیز و برنده هستند که در کنار شمعی از محبت و احترام میدرخشند و ارتباطی نزدیک و احترامآمیز با مخلوقات دارند.
هوش مصنوعی: ملاقات با چهرهی شاداب او بر روی زمین مانند نوری است که بر افکند و از این رو، خورشید سیاه در آسمان را تحتالشعاع قرار میدهد.
هوش مصنوعی: عمر در گذران زندگی اگر اشتباهی مرتکب شود، این اشتباه او بر روی زمین تاثیر منفی نخواهد گذاشت، چون او از درستی و درایت خود خارج نشده است.
هوش مصنوعی: در عهد پادشاهی ختا، کسی برای اهل خطا خطی مشخص کشید، به این معنا که پادشاه به هیچ وجه خطای آنان را نادیده نخواهد گرفت و خطاهایشان مورد بخشش قرار نخواهد گرفت.
هوش مصنوعی: اهل دین به خاطر نعمتهایی که از وجود بزرگترها و معلمهای خود دریافت کردهاند، خود را در معرض خطر قرار میدهند، زیرا بزرگان دین در این دنیا همین گونه عمل میکنند.
هوش مصنوعی: اهالی سمرقند به خاطر آمدن او شاد میشوند، چون نسیم صبح این خبر را به بخارا میبرد.
هوش مصنوعی: موجی از احساسات و اشتیاق به برتری و مقامهای عالی در دنیا وجود دارد، اما در نهایت، انسانها مانند گرد و غباری هستند که به راحتی از بین میروند.
هوش مصنوعی: زمانی که ذرههای بیشتری به استقبال او میآیند، هیچ ذرهای از عشق و محبت کاسته نمیشود.
هوش مصنوعی: من در ستایش شاه سیفالدین سخن میگویم و احساس و اندیشهام مانند درهایی از مروارید دریا پر از زیبایی و ارزش است.
هوش مصنوعی: وقتی که من به عنوان سوزنی در نظم شعر به کار میروم، با دقت و ظرافت خاصی به ستایش میپردازم، همانطور که نوک سوزن بر روی بافت نظم اثر میگذارد.
هوش مصنوعی: آرزو میشود که پسری که در نسل پاک و نیکوست، باعث خوشحالی و رضایت جهانیان شود و نام نیکوی او سبب ماندگاریاش در تاریخ باشد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به جمله خواهم یک ماهه بوسه از تو، بتا
به کیچ کیچ نخواهم که فام من توزی
دل مرا عجب آید همی ز کار هوا
که مشکبوی سلب شد ز مشکبوی صبا
ز رنگ و بوی همی دانم و ندانم از آنک
چنین هوا ز صبا گشت یا صبا ز هوا
درخت اگر عَلَم پرنیان گشاد رواست
[...]
بتی بروی چو لاله شکفته بر دیبا
تنم اسیر بلا کرد و دل اسیر هوا
دلم بصحبت او همچو پشت او شده راست
تنم ز فرقت او همچو زلف اوست دو تا
بدست دارد تیر و بغمزه دارد تیر
[...]
شب آمد و غم من گشت یک دو تا فردا
چگونه ده صد خواهد شد این عنا و بلا
چرا خورم غم فردا وزآن چه اندیشم
که نیست یک شب جان مرا امید بقا
چو شمع زارم و سوزان و هر شبی گویم
[...]
ایا ستارهٔ خوبان خَلُّخ و یغما
به دلبری دل ما را همی زنی یغما
چو تو نگار دل افروز نیست در خَلُّخ
چو تو سوار سرافراز نیست در یغما
غنوده همچو دل تنگ ماست دیدهٔ تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.