ای اصل تو ز خاک سیاه و تن از منی
در سر منی مکن که به ترکیب چون منی
آنکو ز خاک باشد آخر رود به خاک
او را کجا رسد سخن مایی و منی
از آهن مذهب معمور کرده باش
تا بر محک صرف زند زر معدنی
ظاهر چو بایزیدی و باطن چو بولهب
گندم نمای ز اصل و چه پوسیده ارزنی
ای آژده به سوزن حسرت هزار دل
سودت چه دارد آنکه مرقع بیاژنی
همسایهٔ تو گرسنه در روز یا سه روز
تو بسته سر ز تخمه و حلوا و روغنی
دل از گنه بشوی و چنان دان که روز حشر
پاکی دل بهست که پاکیزه دامنی
ای آمده ز خاک به خاکست رفتنت
ور صد هزار گنج به خاک اندر آگنی
طمع بقا چه داری معجون شخص تو
با دست و آتشست و گل تیره و منی
پنداری ای اخی که بمانی تو جاودان
گر رود نگسلد ره دلگیر می زنی
غافل مباش دان که ز اندام تو به گور
سازند مار و مور رفیقی و برزنی
بگشای گوش عقل و نگه کن به چشم دل
در کار و بار مردم و در عالم دنی
چون صدرهٔ تو بافته از پنبهٔ فناست
در دل طمع قبای بقا را چرا کنی
آن کز تو زاد و آنکه ترا زاد رفتهاند
در تیرگی گور ز صحرای روشنی
گاهی تو گلخنی را بینی شده امیر
روز دگر امیر اجل گشته گلخنی
خفته به زیر خاک نه لابل که گشته خاک
از خاکشان تو کرده بسی ظرف خوردنی
در زیر خشت چهرهٔ خاتون خرگهی
در زیر سنگ پیکر سرهنگ جوشنی
دانی تو یا ندانی کز خاک ما همان
ایدون کنند کز گل ایشان تو میکنی
ای بر طریق باطل پویان تو روز و شب
داده عنان خویش به شیطان ز ریمنی
مهر رسول مرسل و مهر علی و آل
بر دل گمار و گیر به جنات ساکنی
گرد فضول و رخصت و تاویل کم دوان
چون عنکبوت تار حماقت چرا تنی
بشناس کردگار و نگهدار جای خویش
دین محمدی و طریق معینی
دیوان تو چو زلف نگاران سیه شدست
پس همچنین سنایی غافل چرا شنی
هر چند صدهزار گناهست مایهاش
هر چند کز عذاب سفر نیست ایمنی
از رحمت خدای دلش نا امید نیست
کو مخطیست و مفلس رب غافر و غنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به تأمل در حقیقت انسان و سرنوشت او میپردازد. او از خاک و نبودن و فنا سخن میگوید و به ما یادآوری میکند که هر چه انسان به دنیا دارد، در نهایت به خاک برمیگردد. تذکر میدهد که انسانها باید از گناه پاک شوند و از تعلق به دنیا دست بکشند. همچنین بر اهمیت ایمان و برخورداری از رحمت خداوند تأکید کرده و انسان را به تفکر در معانی زندگی و مرگ دعوت میکند. در نهایت، شاعر هشدار میدهد که به دنیا و جاهطلبیهای آن دل نبندند و به یاد خدا و معنای زندگی باشند.
هوش مصنوعی: ای تو اصل و ریشهات از خاک سیاه است و بدنت از منی (نطفه) به وجود آمده، در فکر منی (خودپرستی) نباش که در ترکیب و ساختار مثل منی هستی.
هوش مصنوعی: کسی که از خاک است و در نهایت به خاک برمیگردد، چگونه میتواند به سخن ما (که به طور استعارهای به معنای کمال و جاودانگی است) برسد؟ این اشاره به محدودیتهای انسانی و فناپذیری او دارد.
هوش مصنوعی: برای ساختن زرهای از آهن، آن را با مذهب (معنای زهد و دین) پر کرده و آماده کن؛ تا وقتی به محک (آزمایش) میرسد، بهطور واقعی طلا (زر) باشد و نه فقط نمایی از آن.
هوش مصنوعی: بایزید، عارف معروف، به خاطر ظاهر زیبا و عبارات دلنشینش مشهور است و بولهب، شخصی از عرفا، به خاطر باطن زشت و ناپاکش شناخته میشود. این بیت میگوید که شخصی دارای ظاهری زیبا و دلنشین است، اما باطن او به زشتی و فساد بولهب میماند، و این تضاد بین ظاهر جذاب و باطن فاسد را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: ای کسی که با حسرتی شدید در دل، در آرزوی بیپاسخی به زخمهای عاطفی خود هستی، سود و منفعت بر تو چه میبارد، آیا بیجوابی که فقط به خود زخم میزند، میتواند افتخاری به همراه داشته باشد؟
هوش مصنوعی: همسایهٔ تو در روز یا در سه روز به خاطر فقر و گرسنگی در مضیقه است، در حالی که تو در خوشی و نعمت به سر میبری و از مواد غذایی مانند تخم و حلوا و روغن استفاده میکنی.
هوش مصنوعی: دل خود را از گناه پاک کن و بدان که در روز قیامت، داشتن دل پاک بهتر از داشتن دامنی پاکیزه است.
هوش مصنوعی: ای کسی که از خاک به وجود آمدهای، رفتنت به خاکستری ختم میشود، حتی اگر صد هزار گنج نیز در خاک پنهان باشد.
هوش مصنوعی: امید به جاودانگی چه معنایی دارد، در حالی که وجود تو ترکیبی است از دست، آتش، گل تیره و ادرار (منی) که همه اینها به ماندگاری تو پایان میدهد.
هوش مصنوعی: ای برادر، گمان نکن که جاودانه میمانی، زیرا اگر راه دلگیر برود و گسستگی پیش آید، تو هم از زندگی جدا خواهی شد.
هوش مصنوعی: غافل نباش که از بدن تو پس از مرگ، مار و موری به خاک میافتند و در گور با تو میکنند رفاقت و همنشینی.
هوش مصنوعی: عقل خود را باز کن و با چشم دل به اوضاع و احوال مردم و دنیای اطراف نگاه کن.
هوش مصنوعی: بدن تو مانند درختی است که از پنبه، که نماد زودگذر بودن است، بافته شده، پس چرا آرزوی لباس جاودانی در دلت میپرورانی؟
هوش مصنوعی: آن که از تو به دنیا آمده و آنکه تو را به دنیا آورده (عزیزان تو) هر دو در تاریکی قبر رفتهاند، در حالی که زندگی (صحرای روشنایی) را ترک کردهاند.
هوش مصنوعی: گاهی میبینید که انسانی در این دنیاست که به مقام و ثروت رسیده، اما روز دیگر میمیرد و به خاک سپرده میشود، گویی که در این دنیای مادی، فقط به عنوان یک گلخن (محل دفن) شناخته میشود.
هوش مصنوعی: در زیر خاک، نیستند مردگان، بلکه خاکی که از بدنهایشان بهوجود آمده، بسیار ظرفهای خوردنی ساخته است.
هوش مصنوعی: زیر خشت (آجر) خانهٔ یک زن noble (خاتون) و در زیر سنگ، بدن یک سرهنگ (نظامی) که در جنگ کشته شده، دفن شده است. این تصویر به تناقض سرنوشت انسانها و تغییر وضعیت آنها در برابر مواد اولیه خاک و مرگ اشاره دارد.
هوش مصنوعی: آیا میدانی یا نمیدانی که خاک ما چه کارها میکند، همانطور که از گل آنها میسازی؟
هوش مصنوعی: ای کسی که همواره در راه باطل حرکت میکنی، تو در طول روز و شب خود را به شیطان سپردهای و زندگیات را به دست او میگذرانی.
هوش مصنوعی: عشق و محبت پیامبر و علی و خاندان او را بر دل خود بنه و این محبت را در دل خود برقرار کن تا در بهشت آرامش یابی.
هوش مصنوعی: مراقب حواشی و کمکاریها باش و از آنها دوری کن، زیرا مانند عنکبوتی که در تارش به دام میافتد، عقل و درایت را از دست خواهی داد.
هوش مصنوعی: خدای خود را بشناس و در جایگاه خود بمان. پیرو دین محمدی (اسلام) و راهی مشخص باش.
هوش مصنوعی: چشمانداز تو مانند موهای سیاه معشوقها تاریک و آشفته شده است، پس چرا سنایی باید غافل باشد و این را نبیند؟
هوش مصنوعی: هرچند که من هزاران گناه دارم و مرتکب شدهام، اما به خاطر رحمت الهی از عذاب و مجازات ایمنی ندارم.
هوش مصنوعی: او که گناهکار و نیازمند است، از رحمت خدا ناامید نیست؛ زیرا پروردگار همواره بخشنده و بینیاز است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای دوستی نموده و پیوسته دشمنی
درشرط ما نبود که با من تو این کنی
دل پیش من نهادی و بفریفتی مرا
آگه نبودهام که همی دانه افکنی
پنداشتم همی که دل از دوستی دهی
[...]
ای دوستی نموده و پیوسته دشمنی
در شرط تو نبود که با من تواین کنی
از مرگ تو نشست بهر گوشه ماتمی
وزسوگ تو بخاست زهر کلبه شیونی
زین سهمگین مصیبت وزین سهمناک مرگ
آتش فتاد دردل هر سنگ و آهنی
ای آسمان که بر سر ما چرخ میزنی
در عشق آفتاب تو همخرقه منی
والله که عاشقی و بگویم نشان عشق
بیرون و اندرون همه سرسبز و روشنی
از بحر تر نگردی و ز خاک فارغی
[...]
آسودهخاطرم که تو در خاطر منی
گر تاج میفرستی و گر تیغ میزنی
ای چشم عقل، خیره در اوصاف روی تو
چون مرغ شب که هیچ نبیند به روشنی
شهری به تیغ غمزهٔ خونخوار و لعلِ لب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.