بسم نبود جفای رخ چو یاسمنش
بنفشه نیز گرفت است جانب سمنش
غزالم از کله تا طوق بست بر گردن
به گردن است بسی خون آهوی ختنش
دل از عقیق لب او حریق گلگون خواست
چو لاله داد در اول پیاله درو دنش
در آن خیال که کردند از وصالش هیچ
نیس نقش به غیر از خیال پیراهنش
به جای خود بود ار سروناز برخیزد
زجای خویش و نشاند خویشتن
دلم در آن رسن زلف عنبرین آویخت
بدان طمع که برون آید از چه ذقنش
هزار بار از آن چاه جان رسید بر لب
که بر نیامد کارم به مویی از رسنش
سرشک من چو درآید ز راه دریا بار
بود همیشه به اطراف روم تاختنش
اگر گرفت جهان را سرشک من چه عجب
جهان بریخت مرا خون گرفت خون منش
که دیده بر سر و سرو تو برگ نسترنت
که بود باز سر و برگ نسترنش
به بوی آنکه دهد رنگ عارض تو به گل
نسیم صبح چه دمها که داد در چمنش
زشرم قند لبت در عرق گداخت نبات
بدین ترانه گرفتند خلق در دهنش
کسی که پیش دهان تو نام پسته برد
حقیقتاست که مغزی ندارد آن سخنش
به دور چشم تو بد گوهری ست جزع یمان
که ترک چشم تو خواند به گوهریمنش
نهاده بوته قلبم غم تو در آتش
مگر خلاص دهد زان خلاصه زمنش
عزیز مصر جهان یوسف سریر وجود
که او چو جان عزیز است و مملکت بدنش
عمر صلابت عثمان حیای حیدر دل
که زنده گشت بدو دین احمدو سننش
نجوم کوکبه شاه جهان اویس که هست
قرین جام دم صاحب ولایت قرنش
روایح کرمش میدمد ز باغ وجود
چنان که بوی اویس از جوانب یمنش
جهان همت او عالمی ست کز عظمت
که مرغزار سپهر است سبزه دمنش
بهر دیار که آب دیار زد دستش
فرو نشاند غبار حوادث وفتنش
اگر نه شمسه ایوان او بدی خورشید
هزار بار شدی عنکبوت پرده تنش
همیشه هست و بود سر افراز گردن کش
سنان صدر نشین و کمند دل شکنش
لالی سخنش گوهری است کز بن گوش
غلام حلقه به گوش است لولوی عدنش
گر آفتاب نه بر سمت طاعت توبود
برون کشند نجوم ازمیان انجمنش
کمند قهرت اگر صبح را گلو گیرد
محال باشد ازین پس مجال دم زدنش
همای چترتو را طالعی است هر روزی
شدن معارض خورشید و بر سرآمدنش
هوای منزلت دست بوس خاتم توست
که برکند دل لعل بدخشی از وطنش
به باغ سبز فلک باد خیلت ارگذرد
ز شاخ ثور بریزد شکوفه پرنش
چنان شود که به عهد تو باز خواهد باغ
زرهزنان خزان برگ بید و یاسمنش
شبان شبان ز ستمگر چنان شود ایمن
که گرگ و میش شود مستشار و موتمنش
من این مثلث عنبر نسیم نفروشم
وگر بهشت مثمن دهند در سمنش
مثلثی ست غبار عبیر درگاهت
که خاک اوست به از خون نافه ختنش
بدین قصیده غرا(ظهیر)وقت منم
زمانه را چو تویی اردشیر بن حسنش
ز غصه بلبل طبعم نداشت برگ و نوا
بهار مدح تو آورد باز در سخنش
دعای شاه جهان واجب است و می گویم
که باد حافظ و ناصر خدای ذوالمننش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تغزلی دربارهٔ رخسار و زلف و چاه زنخدانِ یار و رنجِ عاشق و اشکِ روانش آغاز میشود و با گریزی در بیت چهاردهم به مدح سلطان اویس جلایری میرسد. شاعر با بازی میان نام اویس و اویس قرنی، او را در دینداری و بخشش و شکوه برتر از خورشید و ستارگان و دادگستری که گرگ و میش را آشتی میدهد میستاید. در پایان خود را ظهیرِ روزگار و شاه را اردشیر بن حسنِ زمانه میخواند و برای او دعا میکند.
هوش مصنوعی: ستمِ چهرهٔ یاسمنمانندِ یار برایم بس نبود؛ اکنون بنفشه (موهای نورستهٔ خط) هم کنار سمنِ رخسارش روییده و بر رنج من افزوده است.
هوش مصنوعی: آن آهوی من (یار) از هنگامی که کلاه بر سر و طوق بر گردن نهاد، خونِ بسیاری از آهوانِ مشکِ ختن به گردن اوست؛ یعنی زلفِ مشکینش بر مشک چیره شده و خونِ عاشقان را ریخته است.
هوش مصنوعی: دل از لبِ عقیقرنگ او شرابی گلگون خواست، اما او مانند لاله در همان جام نخست به او دُرد (تلخی) داد.
هوش مصنوعی: از خیالی که دربارهٔ وصال او در سر پروردند هیچ نقشی حاصل نشد، جز خیالِ پیراهنش؛ یعنی به خودِ او راهی نیست.
هوش مصنوعی: سزاوار است که سروِ ناز از جای خود برخیزد و قامت یار را به جای خود بنشاند، زیرا او از سرو رعناتر است.
هوش مصنوعی: دلم به امید اینکه از چاهِ زنخدانِ او بیرون بیاید، به ریسمانِ زلفِ عنبرینش آویخت.
هوش مصنوعی: هزار بار در آن چاه جانم به لب رسید، چون حتی به اندازهٔ مویی از آن ریسمانِ زلف کارم پیش نرفت.
هوش مصنوعی: اشکِ من چون دریا روان میشود و پیوسته بر اطرافِ «روم» میتازد؛ با ایهام به اینکه اشک همواره بر گرداگردِ رویم جاری است.
هوش مصنوعی: اگر اشکِ من جهان را فراگرفت شگفت نیست؛ جهان خونِ مرا ریخت و خونِ من دامنش را گرفت و انتقام کشید.
هوش مصنوعی: چه کسی بر سروِ قامتِ تو گلِ نسترنِ رخسارت را دیده که باز نسترن را سر و سامانی و جلوهای باقی بماند؟ یعنی زیبایی تو رونقِ نسترن را از میان برده است.
هوش مصنوعی: نسیم صبح به امید اینکه رنگِ رخسار تو را به گل ببخشد، چه نفسها که در چمن زد و چه تلاشها کرد.
هوش مصنوعی: نبات از شرمِ شیرینیِ لب تو در عرق آب شد، و مردم با همین ترانه او را به دهان گرفتند؛ یعنی هم او را خوردند و هم سرزنشش کردند.
هوش مصنوعی: هر کس در برابر دهانِ تو نامِ پسته را ببرد، بهراستی سخنش بیمغز است؛ با بازی با مغزِ پسته.
هوش مصنوعی: در روزگارِ چشمِ تو، جزعِ یمانی سنگی بدگوهر شمرده میشود و ترکِ چشمِ تو آن را بدگوهرِ یمنی میخواند.
هوش مصنوعی: غمِ تو بوتهٔ دلم را بر آتش نهاده است؛ شاید برگزیدهٔ روزگار (ممدوح) آن را از این رنج رهایی دهد. این بیت گریز به مدح است.
هوش مصنوعی: ممدوح، عزیزِ مصرِ جهان و یوسفِ تختِ هستی است؛ او برای جهان مانند جانِ عزیز است و مملکت مانند تنِ او.
هوش مصنوعی: صلابتِ عمر، حیای عثمان و دلِ حیدر را دارد و دینِ پیامبر و سنتهایش به وجود او زنده شده است.
هوش مصنوعی: شاهِ جهان اویس که موکبش چون ستارگان است، نفسش همانند نفسِ صاحبِ ولایتِ قَرَن (اویس قرنی) است؛ با ایهام میان نام شاه و اویس قرنی.
هوش مصنوعی: بوی بخشش او از باغ هستی میوزد، چنانکه بوی اویس قرنی از سوی یمن میوزید.
هوش مصنوعی: عالمِ همت او چنان بزرگ است که چمنزارِ آسمان در برابرش همچون سبزهای بر خاکِ ویرانههای آن است.
هوش مصنوعی: در هر سرزمینی که دستش آبِ بخشش یا شمشیر پاشید، گرد و غبارِ حادثهها و فتنهها را فرونشاند.
هوش مصنوعی: اگر خورشید نقشِ زرینِ ایوانِ او نبود، هزار بار عنکبوت بر تنش پرده تنیده و از رونق افتاده بود.
هوش مصنوعی: نیزهٔ او که در سینه جای میگیرد و کمندش که دلها را میشکند، همواره سرفراز و گردنکشاند.
هوش مصنوعی: مرواریدِ سخنش چنان گوهری است که مرواریدِ عدن از بنِ گوش غلامِ حلقهبهگوشِ اوست.
هوش مصنوعی: اگر خورشید رو به فرمانبرداری از تو نداشت، ستارگان او را از میانِ انجمنِ خود بیرون میراندند.
هوش مصنوعی: اگر کمندِ خشمِ تو گلوی صبح را بگیرد، دیگر صبح هرگز نمیتواند دم بزند و بدمد.
هوش مصنوعی: همای چترِ تو هر روز بختِ آن را دارد که با خورشید رقابت کند و بر سرِ او برآید.
هوش مصنوعی: آرزوی رسیدن به مقامِ بوسیدنِ انگشترِ تو است که لعلِ بدخشان را دلکنده از وطنش بیرون میکشد.
هوش مصنوعی: اگر بادِ سپاهِ تو از باغِ سبزِ آسمان بگذرد، شکوفهٔ پروین از شاخِ برجِ ثور فرومیریزد.
هوش مصنوعی: در روزگارِ تو کار چنان شود که باغ برگِ بید و یاسمنِ خود را از راهزنانِ پاییز پس بگیرد.
هوش مصنوعی: شبانها شبها چنان از ستمگر در امان باشند که گرگ و میش مشاور و امینِ آنان شوند.
هوش مصنوعی: من این «مثلث» عنبربو را، حتی اگر بهشتِ هشتدر را بهایش دهند، نمیفروشم؛ «مثلث» نام عطری آمیخته است و شاعر آن را برای خاکِ درگاه به کار میبرد.
هوش مصنوعی: گردِ درگاهِ تو چون عطرِ مثلثِ عبیرآمیز است و خاکش از مشکِ نافهٔ ختن خوشبوتر است.
هوش مصنوعی: با این قصیدهٔ درخشان من ظهیرِ (فاریابیِ) روزگارم، چنانکه تو اردشیر بن حسنِ این زمانهای؛ اشاره به ظهیر و ممدوح او.
هوش مصنوعی: بلبلِ طبعِ من از غصه نه توشه داشت و نه آوازی، اما بهارِ مدحِ تو دوباره او را به سخن آورد.
هوش مصنوعی: دعای شاهِ جهان واجب است و میگویم: خدای صاحبِ نعمتها نگهبان و یاور او باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شگفت نیست چو با تیغ در مصاف آید
که تیغ کوه بلرزد ز دست تیغ زنش
لب ملوک همی بوسه بر بساطش داد
هنوز ناشده از لب طروات لبنش
هزار توبه شکسته ست زلف پر شکنش
کجا به چشم در آید شکست حال منش؟
دل شکسته اگر زلف او بیا غالی
کم از هزار نیابی به زیر هر شکنش
مرا دو دیده ز حسرت سپید گشت چنانک
[...]
درست گشت همانا شکستگّی منش
که نیک از ان بشکست زلف پر شکنش
دل شکسته به زلفش اگر برآغالی
کم از هزار نیابی به زیر هر شکنش
دگر ندید کسی تندرست زلفش را
[...]
رها نمیکند ایام در کنار منش
که داد خود بستانم به بوسه از دهنش
همان کمند بگیرم که صید خاطر خلق
بدان همیکند و درکشم به خویشتنش
ولیک دست نیارم زدن در آن سر زلف
[...]
قبا و پیرهن او که می رسد به تنش
من از قباش به رشکم، قبا ز پیرهنش
کرشمه می کند و مردمان همی میرند
چه غم ز مردن چندین هزار همچو منش
عجب، اگر نتوان نقش خاطرش دریافت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.