ای شکنج آستینت موج دریابار جود
ای سپهر پیر را ذات تو فرزند خلف
کاروانی کز دیار همتت گردد روان
نقش پای ناقه اش گوهر دهد همچون صدف
روی بر خاک درت سوده ست بهر کسب نور
بی سبب نبود به روی ماه، آثار کلف
جانب خارا دود بر کینه خواهی همچو آب
بشنود گر شیشه از حفظ تو بانگ لاتخف
گرچه همت می کند منعم، ولی در پیش تو
عرض حال خویش می گویم، تکلف برطرف
سیلی امواج این دریا مرا بی تاب کرد
تا به کی دندان فشارم بر دل خود چون صدف
شد لباسم بس که رهن باده در میخانه ها
چون نهال تاک نبود سترپوشم غیر کف
بر سر دستار من هرگه نسیمی بگذرد
همچو گل افتد ازو هر پاره ای بر یک طرف
کهنه کفشم را که شد سوراخ در سرپنجه اش
کرده سر بیرون ازو انگشت پایم چون کشف
چون جلاجل، زردگوشانم به دور دایره
ایستاه، می زنند از روی طعنه کف به کف
کاین چه اوقات است، بر حال تو رحم است ای سلیم
کس مبادا همچو من تیر ملامت را هدف
همگنان را ماتمم باشد عروسی، تا به کی
شیون من باعث عیش کسان باشد چو دف
نه فلک در موج خیز از آب گوهرهای من
خشک لب از تشنگی من همچو دریای نجف
ای سحاب وادی لب تشنگان، بر آتشم
قطره ای افشان، مگر کم گرددم این تاب و تف
دست پرورد وفایم، بی حقیقت نیستم
گر کسی نیکی کند با من، نمی گردد تلف
در تلافی گوهر شهوار می گیرد ز من
قطره ی آبی دهد گر روزگارم چون صدف



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه درخواستی است از ممدوحی بخشنده. شاعر نخست بخشش و حمایت او را با تصویرهای دریا و صدف و ماه میستاید، سپس بیتعارف تنگدستی خود را وصف میکند: لباس گروِ باده، دستار پاره و کفش سوراخ، و طعنهٔ همگنان. در پایان از ممدوح میخواهد قطرهای از بخشش بر او بیفشاند و وعده میدهد که آن را مانند صدف با گوهر شعر جبران کند.
هوش مصنوعی: ای کسی که چینهای آستینت مانند موج دریای بخشش است و تو برای آسمان پیر فرزندی شایسته و برازندهای.
هوش مصنوعی: کاروانی که از سرزمین همت و بزرگواری تو راه بیفتد، جای پای شترش مانند صدف گوهر میدهد؛ یعنی بخشش تو به هرچه از تو برخیزد برکت میبخشد.
هوش مصنوعی: ماه برای به دست آوردن روشنایی، چهره بر خاک درگاه تو مالیده است؛ لکههایی که بر روی ماه دیده میشود بیدلیل نیست و نشان همان خاک درگاه توست.
هوش مصنوعی: اگر شیشه از سوی پشتیبانی تو ندای «نترس» بشنود، مانند آب بیپروا برای انتقام به سوی سنگ خارا میدود؛ یعنی حمایت تو ناتوان را بر توانا چیره میکند.
هوش مصنوعی: هرچند بلندهمتیام مرا از درخواست بازمیدارد، اما در پیشگاه تو بیتعارف شرح حال خود را میگویم.
هوش مصنوعی: سیلی موجهای این دریای روزگار مرا بیطاقت کرده است؛ تا کی مانند صدف دندان بر جگر بگذارم و رنج را در دل نگه دارم؟
هوش مصنوعی: لباسهایم آنقدر در میخانهها گرو باده رفته که مانند نهال تاک جز کف دست پوششی برای پوشاندن تنم ندارم؛ برگ تاک نیز به شکل کف دست است.
هوش مصنوعی: دستارم چنان فرسوده است که هرگاه نسیمی بر آن بوزد، مانند گلبرگهای گل هر تکهاش به سویی میافتد.
هوش مصنوعی: کفش کهنهام از جلو سوراخ شده و انگشت پایم مانند سر لاکپشت از آن بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: فرومایگان و بدخواهان مانند زنگولههای گرداگرد دف، دورم حلقه زدهاند و از سر طعنه دست بر دست میزنند.
هوش مصنوعی: و به ریشخند میگویند: این چه روزگاری است، ای سلیم، دل بر حالت میسوزد. شاعر میگوید هیچکس مانند من آماج تیر سرزنش مباد.
هوش مصنوعی: سوگ من برای همگنانم جشن عروسی است؛ تا کی باید نالهام مانند دف که میکوبندش و دیگران از آن شادی میکنند، مایهٔ خوشی دیگران باشد؟
هوش مصنوعی: نه آسمان از آب گوهرهای من یعنی شعرهایم در موج و تلاطم است، ولی من خود مانند دریای خشکیدهٔ نجف از تشنگی لبخشکم.
هوش مصنوعی: ای ابر رحمتِ بیابان تشنهلبان، قطرهای بر آتش من بیفشان تا شاید سوز و تب من کمتر شود؛ یعنی از ممدوح بخششی میخواهد.
هوش مصنوعی: من پروردهٔ وفا هستم و ناسپاس و بیحقیقت نیستم؛ اگر کسی به من نیکی کند، نیکیاش هدر نمیرود.
هوش مصنوعی: اگر روزگار مانند صدف قطرهآبی به من بدهد، در عوض از من مروارید شاهوار میگیرد؛ یعنی بخشش اندک را با شعر گرانبها جبران میکنم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای ز اخلاف تو تازه گشته آثار سلف
مملکت را چون تو نآمد از سلف هرگز خلف
زان خلف ماندی ز شاهان سلف ایام را
کز تو در فردوس آسودست ارواح سلف
پایگاه شرع را از احترام تو علو
[...]
آن خداوندی که فردوس است ازو شهر نسف
اهل حضرت راست از اقبال او جاه و شرف
بر خلایق ناید از وی جز مراعات و لطف
مردمی از خلق او زاید چو لؤلؤ از صدف
نیست جز وی در صف آزادگی دارای صف
[...]
آن خداوندی که عالی شد بدو نام شرف
از طرایف مدح او توزد همی نام طرف
تا نیابی بر او ضایع بود رنج طمع
تانگویی نام او مشکل بود نام شرف
خدمت درگاه او توقیع انعام نعیم
[...]
گر شود در عشق جانان جان شیرینم تلف
هر زمان افزون بود دل را بمهر او شعف
چشم من گر رسته دندانش را بیند بخواب
از خیال روی او گوهر شود همچون صدف
همچو چنگ از پیش بر نارم سر اندر بندگیش
[...]
نقد عمر زاهدان در توبه از می شد تلف
قل لهم ان ینتهوا یغفر لهم ما قد سلف
جرعه ای کز ساغر اهل صفا ریزد به خاک
خاک آن بر خون ارباب ریا دارد شرف
نکته عرفان مجو از خاطر آلودگان
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.