گنجور

غزل ۸۶

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

بخت جوان دارد آن که با تو قرینست

پیر نگردد که در بهشت برینست

دیگر از آن جانبم نماز نباشد

گر تو اشارت کنی که قبله چنینست

آینه‌ای پیش آفتاب نهادست

بر در آن خیمه یا شعاع جبینست

گر همه عالم ز لوح فکر بشویند

عشق نخواهد شدن که نقش نگینست

گوشه گرفتم ز خلق و فایده‌ای نیست

گوشه چشمت بلای گوشه نشینست

تا نه تصور کنی که بی تو صبوریم

گر نفسی می‌زنیم بازپسینست

حسن تو هر جا که طبل عشق فروکوفت

بانگ برآمد که غارت دل و دینست

سیم و زرم گو مباش و دنیی و اسباب

روی تو بینم که ملک روی زمینست

عاشق صادق به زخم دوست نمیرد

زهر مذابم بده که ماء معینست

سعدی از این پس که راه پیش تو دانست

گر ره دیگر رود ضلال مبینست

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفتعلن فاعلات مفتعلن فع (منسرح مثمن مطوی منحور) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

علی رستمیان » چهارباغ » تصنیف بخت جوان

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » کلاس درس برومند و شجریان

محمدرضا شجریان » اجراهای خصوصی » کلاس آموزشی شجریان و ایرج بسطامی – ماهور

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ف. ر نوشته:

در مورد این مصرع ممکن است توضیحی بنویسید؟
“گر نفسی می‌زنیم بازپسینست”

ریحانه نوشته:

در جواب دوستجان بالایی ؛
به نظر میاد که گر نفسی می زنیم بازپسین است
٬ نفسهای بازپسین به معنای نفسهای آخر و مفهوم مصرع اینست که از ناشکیباییِ بی تو بودن ٬ نفس های آخر را می کشم ..

حمیدرضا نوشته:

بر طبق توضیح کتاب «بدین شیرین سخن گفتن: گزیدهٔ غزلهای سعدی» به انتخاب و توضیح غلامحسین یوسفی و محمد جعفر یاحقی ترکیب «ماء معین» در بیت ۹ مأخوذ از آیهٔ ۳۰ سورهٔ ملک است:
«قُلْ أَرَأَیْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُکُمْ غَوْرًا فَمَنْ یَأْتِیکُمْ بِمَاءٍ مَعِینٍ»
ترکیب ضلال مبین که در بیت بعدی آمده در آیهٔ قبلی همین آیه آمده است:
«قُلْ هُوَ الرَّحْمَنُ آمَنَّا بِهِ وَعَلَیْهِ تَوَکَّلْنَا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِی ضَلَالٍ مُبِینٍ»

بیت پنجم تکرار صوت شین و بیت ششم تکرار صوت سین/صاد دارد.

برخی آرایه‌های شعر به روایت «گزیدهٔ غزلیات سعدی» به انتخاب و شرح «دکتر حسن انوری»:
طباق در بیت ۱: جوان/پیر، بیت ۹: زهر مذاب/ماء معین
تجاهل العارف: بیت ۲
مراعات النظیر: بیت ۲: آفتاب/شعاع بیت ۳: نماز/قبله بیت ۴: لوح/نقش بیت ۷: طبل/بانگ بیت ۸: سیم/زر/دنیی/اسباب/ملک
جناس تکرار: بیت ۵: گوشه بیت ۱۰: راه/ره
توزیع حروف S (ص و س): بیت ۶

حمیدرضا ابراهیمی نوشته:

این مصرع در آخرین بیت صحیح تر است:
سعدی ازین پس که راه کوی تو دانست

کانال رسمی گنجور در تلگرام