شاید این طلعت میمون که به فالش دارند
در دل اندیشه و در دیده خیالش دارند
که در آفاق چنین روی دگر نتوان دید
یا مگر آینه در پیش جمالش دارند
عجب از دام غمش گر بجهد مرغ دلی
این همه میل که با دانهٔ خالش دارند
نازنینی که سر اندر قدمش باید باخت
نه حریفی که توقع به وصالش دارند
غالب آنست که مرغی چو به دامی افتاد
تا به جایی نرود بی پر و بالش دارند
عشق لیلی نه به اندازهٔ هر مجنونیست
مگر آنان که سر ناز و دلالش دارند
دوستی با تو حرامست که چشمان کَشَت
خون عشاق بریزند و حلالش دارند
خُرَما دور وصالی و خوشا درد دلی
که به معشوق توان گفت و مجالش دارند
حال سعدی تو ندانی که تو را دردی نیست
دردمندان خبر از صورت حالش دارند
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی عشق و زیبایی میپردازد. شاعر به طلعت میمونی اشاره میکند که شاید دیگر جایی چون او وجود نداشته باشد. او به غم و دلتنگی عشق میپردازد و میگوید اگر دل عاشق در دام غم بیفتد، همچنان به عشق خود ادامه میدهد. عشق واقعی نیاز به فداکاری دارد و تنها کسانی که به معشوق خود دلبستهاند، ارزش آن را میفهمند. همچنین، شاعر اشاره میکند که دوستی با کسی که عشقش با درد و رنج همراه است، مشکل و ناممکن است. در پایان، شاعر تأکید میکند که کسی چون سعدی که از درد عشق بیخبر است، نمیتواند عمق احساسات عاشقانه را درک کند.
شاید: از مصدر شایستن، شایسته و سزاوار است ٫ طلعت: چهره و صورت ٫ میمون: بایمن، خجسته و مبارک / فال: شگون، پیش بینی نیکو ٫ خیال: تصور چیزی در ذهن هنگامی که در پیش چشم نباشد، تصویر معشوق / تناسب: طلعت، دل، دیده / معنی: شایسته و سزاوار است که این چهره مبارکی را که چون فال نیک است، همانند اندیشه ای در دل و تصویری خیالی در چشم بدارند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
آفاق: جمع افق، کرانه ها و سرزمین های جهان / دگر: کوتاه شدهٔ دیگر، قید نفی، ابداً، هرگز / معنی: زیرا چنین چهره ای را هرگز نمی توان در دنیا دید، مگر اینکه در پیش چهرهٔ زیبای او آینه ای قرار دهند و تصویر او را در آینه بنگرند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
تشبیه: غم به دام، دل به مرغ و خال به دانه ( اضافهٔ تشبیهی ) / تناسب: دام، مرغ، دانه / معنی: جای تعجب دارد که مرغ دل با توجه به تمایلی که به دانهٔ خال تو دارد، بتواند خود را از کمند تو برهاند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
نازنین: با ناز و زیبا، گرامی و دوست داشتنی ٫ حریف: یار یکدل و یکرنگ، دوست هم پیاله و باده نوش. / کنایه: سر اندر قدم کسی باختن ( خود را فدای کسی کردن ). / معنی: او موجود عزیزی است که باید سر در قدمش باخت و از آن حریفان نیست که توان رسیدن به او را چشم داشت. - منبع: شرح غزلهای سعدی
غالب: بیشتر، اکثر اوقات / تناسب: مرغ، دام، پر، بال / معنی: رسم این است که وقتی پرنده اسیر دامی شود برای اینکه نتواند پرواز کند و به جای دیگری رود پر و بالش را می چینند و بی پر و بالش می کنند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
لیلی و مجنون -> 7/10 / ناز: عشوه، عدم التفات معشوق به عاشق ٫ دلال: ناز و غمزه، اشاره به چشم و ابرو، کرشمه / معنی: دوست داشتن لیلی کار هر عاشق مجنون صفتی نیست، مگر عاشقانی که ناز و عشوه معشوق را برتابند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
گش (کش): خوب و زیبا / استعارة مکنیه: چشمان ( به قرینه خون ریختن و حلال دانستن آن ). / معنی: مهرورزی با تو روا نیست؛ زیرا چشمان خوش و زیبایت نه تنها خون دلدادگان را می ریزند، بلکه آن را حلال هم می دانند. - منبع: شرح غزلهای سعدی
دور: روزگار، عهد / مجال داشتن: فرصت یافتن. / معنی: چه خوش است روزگار وصال و درد دلی که عاشقان فرصت و مجال طرح آن را نزد معشوق داشته باشند! - منبع: شرح غزلهای سعدی
صورت حال: چگونگی حال. / معنی: تو که دردی نداری، حال سعدی را در نمی بایی فقط انسانهای دردمند می توانند تصوری از حال او داشته باشند. - منبع: شرح غزلهای سعدی / دکتر محمدرضا برزگر خالقی / دکتر تورج عقدایی
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
دلبر من که همه مهر جمالش دارند
هست چون آیت رحمت که بفالش دارند
این هما سایه که مرغان سپید ارواح
حوصله پر زسیه دانه خالش دارند
پادشاهی که زر سکه او مهر ومه است
[...]
شاهدی کاهل نظر عشق جمالش دارند
دل بجا باشد اگر محو مثالش دارند
حسن او را همه دستی ز ارادت بدعاست
نی که اندیشه ز آسیب زوالش دارند
غیر مثلش که در اندیشه بود فرض محال
[...]
همه صحبت ز فراق وز وصالش دارند
عمر خود صرف جهانی بخیالش دارند
همه جویندهٔ آن جان جهانند ولی
اهل دل بهره ز دیدار جمالش دارند
خم از آن قامت عشاق بود کاندر دل
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply flag link
reply flag link
reply flag link
reply flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.