نفس گفتهست بسی ژاژ و بسی مبهم
به کز این پس کندش نطق خرد ابکم
ره پر پیچ و خم آز چو بگرفتی
روی درهم مکش ار کار تو شد درهم
خشک شد زمزم پاکیزهٔ جان ناگه
شستشو کرد هریمن چو درین زمزم
به که از مطبخ وسواس برون آئیم
تا که خود را برهانیم ز دود و دم
کاخ مکر است درین کنگره مینا
چاه مرگ است درین سیرگه خرم
ز بداندیش فلک چند شوی ایمن
ز ستم پیشه جهان چند کشی استم
تو ندیدی مگر این دانهٔ دانا کش
تو ندیدی مگر این دامگه محکم
وارث ملک سلیمان نتوان خواندن
هر کسیرا که در انگشت بود خاتم
آنکه هر لحظه بزخم تو زند زخمی
تو ازو خیره چه داری طمع مرهم
فلک آنگونه به ناورد دلیر آید
که نه از زال اثر ماند و نز رستم
نه ببخشود بموسی خلف عمران
نه وفا کرد به عیسی پسر مریم
تخت جمشید حکایت کند ار پرسی
که چه آمد به فریدون و چه شد بر جم
ز خوشیها چه شوی خوش که درین معبر
به یکی سور قرین است دو صد ماتم
تو به نی بین که ز هر بند چسان نالد
ز زبردستی ایام به زیر و بم
داستان گویدت از بابلیان بابل
عبرت آموزدت از دیلمیان دیلم
فرصتی را که بدستست، غنیمت دان
بهر روزی که گذشتست چه داری غم
زان گل تازه که بشکفت سحرگاهان
نه سر و ساق بجا ماند، نه رنگ و شم
گر صباحیست، مسائی رسدش از پی
ور بهاریست، خزانی بودش توام
صبحدم اشک به چهر گل از آن بینی
که شبانگه به چمن گریه کند شبنم
اندرین دشت مخوف، ای برهٔ مسکین
بیم جانست، چه شد کز رمه کردی رم
مخور ای کودک بی تجربه زین حلوا
که شد آمیخته با روغن و شهدش سم
دست و پائی بزن ای غرقه، توانی گر
تا مگر باز رهانند تو را زین یم
مشک حیفست که با دوده شود همسر
کبک زشتست که با زاغ شود همدم
برو ای فاخته، با مرغ سحر بنشین
برو ای گل، بصف سرو و سمن بردم
ز چنار آموز، ای دوست گرانسنگی
چه شوی بر صفت بید ز بادی خم
خویش و پیوند هنر باش که تا روزی
نروی از پی نان بر در خال و عم
روح را سیر کن از مائدهٔ حکمت
بیکی نان جوین سیر شود اشکم
جز که آموخت ترا که خواب و خور غفلت
به چه کار آمدت این سفله تن ملحم
خزفست اینکه تو داریش چنو گوهر
رسن است اینکه تو بینیش چو ابریشم
مار خود، هم تو خودی، مار چه افسائی
بخود، ای بیخبر از خویش، فسون میدم
ز تو در هر نفسی کاسته میگردد
غم خود خور، چه خوری انده بیش و کم
بیم آنست که صراف قضا ناگه
زر سرخ تو بگیرد به یکی درهم
کشت یک دانه کسی را ندهد خرمن
بذل یک جوز کسی را نکند حاتم
به پری پر، که عقابان نکنندت سر
به رهی رو، که بزرگان نکنندت ذم
جان چو کان آمد و دانش گهرش، پروین
دل چو خورشید شد و ملک تنش عالم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد زندگی و دنیای فانی میپردازد و بر تحولات سریع آن تأکید میکند. او میگوید که زندگی پر از فریب و نیرنگ است و انسان باید با توجه به حقیقتهای تلخ آن، از زودگذر بودن لذتها آگاه شود. شاعر به عبرتآموزی از تاریخ و تجارب گذشتگان اشاره میکند و بیان میکند که فرصتها را غنیمت شمارید و از غفلت دوری کنید. همچنین، او به انسانها میآموزد که باید در پی برقراری پیوند با خویشتن و هنر باشند و از تن پرهیز کنند، زیرا زندگی تنها به خوراک و خواب محدود نمیشود. بهطور کلی، شعر به تفکر و شناخت عمیقتری از ماهیت زندگی دعوت میکند.
هوش مصنوعی: نفس (خود) من حرفهای زیادی بزند و بیشتر آنها بیمعنا باشد، زیرا از این به بعد، عقل من آنقدر خاموش و ناتوان خواهد شد که نمیتواند درست صحبت کند.
هوش مصنوعی: اگر در مسیر پرپیچ و خم آز (آزمایش و امتحان) قدم گذاشتی، نباید چهرهٔ خود را درهم بگیری و ناامید شوی، حتی اگر کارهایت به هم ریخته به نظر برسد.
هوش مصنوعی: روح پاک و نیکو، که به مانند آب زلال و شیرین است، به ناگاه تحت تاثیر هریمن (نماد شر) قرار گرفت و آلودگی به خود گرفت.
هوش مصنوعی: بهتر است از محیطی که پر از وسواس و نگرانی است دور شویم تا بتوانیم از آلودگیها و ناراحتیها رهایی یابیم.
هوش مصنوعی: در این دنیا، کاخ مکر و فریب وجود دارد و در این روزگار خوشی، چاه مرگ پنهان شده است.
هوش مصنوعی: از افکار بد و منفی فلک (فرمانروایی) چه مدت میتوانی در امان باشی؟ و چند بار باید ستمهای این جهان را تحمل کنی؟
هوش مصنوعی: تو فقط دانهٔ آگاه را دیدی، نه این که در این دامگاه محکم گرفتار شوی.
هوش مصنوعی: تنها کسی که میتواند وارث ملک سلیمان شود و تاجدار او باشد، کسی است که انگشتش خاتم سلیمان را داشته باشد؛ بنابراین هر فردی شایستگی این مقام را ندارد.
هوش مصنوعی: اگر کسی که هر لحظه بر تو ضربه میزند، خود زخمی است، چه امیدی به درمان او داری؟
هوش مصنوعی: آسمان بهقدری بر این دلیر (شخصی که در شعر نامش مشخص نیست) سختی و مشکل آورده است که نه نشانهای از زال (پدر رستم) و نه نشانهای از خود رستم (شخصیت افسانهای قهرمان) باقی مانده است.
هوش مصنوعی: نه خداوند به موسی، فرزند عمران، رحم کرد و نه به عیسی، پسر مریم، وفا نشان داد.
هوش مصنوعی: تخت جمشید، که نماد بزرگی و شکوه ایران است، اگر از آن بپرسید، داستانهایی از سرنوشت فریدون و اتفاقاتی که برای جم (یکی از پادشاهان افسانهای ایران) رخ داده را روایت میکند.
هوش مصنوعی: در زندگی، از خوشیها غافل نشو، زیرا در این مسیر نه تنها جشن و شادی وجود دارد، بلکه باید آمادهٔ دو صد غم و ماتم نیز بود.
هوش مصنوعی: به نی گوش کن که چگونه از هر بند و زنجیر مینالند و این نالهها ناشی از تسلط قدرتها بر روزگار است و به نوسانات آن اشاره دارد.
هوش مصنوعی: داستانی برایت میگوید که از بابل، شهری در میاندور، عبرتی بگیری که از دیلم، ناحیهای در شمال ایران، درس آموزی.
هوش مصنوعی: فرصتی که اکنون به دست آمده را غنیمت بشمار، زیرا برای روزهایی که گذشتهاند، چه چیزی میتوانی جز اندوه و غم داشته باشی.
هوش مصنوعی: از گلی که در صبحگاه تازه شکفته شده، نه ساقهاش و نه رنگ و بویش باقی مانده است، و این نشاندهندهٔ زوال و نابودی چیزی زیباست.
هوش مصنوعی: اگر صبح است، باید به گلها مژده دهید که بهار آمده است، و اگر اینگونه نیست، پس باید با حالتی غمگین آن را پذیرفت که بهار به پایان رسیده و پاییزی همراهش شده است.
هوش مصنوعی: در صبح، اشک گل را مشاهده میکنی که بهخاطر گریهکردن شبنم در چمن، بر چهرهاش نشسته است.
هوش مصنوعی: ای برهٔ بیخبر و بیتجربه، در این دشت وحشتناک جانت در خطر است، چطور از گله جدا شدی و راهت را گم کردی؟
هوش مصنوعی: ای کودک نادان، از این حلوا که با روغن و شهد ترکیب شده، نخور، زیرا این ترکیب سم است و مضر میباشد.
هوش مصنوعی: ای انسان نادان و غرق در غم و مشکلات، تلاش کن و سعی کن خود را نجات دهی، شاید کسی بیاید و تو را از این وضعیت سخت نجات دهد.
هوش مصنوعی: عطر خوش مشک ارزشش را دارد که با دوده همراه نشود، و دوست داشتن مرغ وحشی زشت است اگر با زاغ، یعنی پرندهای بیارزش، همدم شود.
هوش مصنوعی: ای فاخته، برو و با مرغ سحر که به صدای خوشش معروف است، بنشین؛ و ای گل، به سمت سرو و سمن که دو نوع درخت زیبا و خوشبو هستند، برو.
هوش مصنوعی: ای دوست عزیز، از درخت چنار یاد بگیر و متوجه باش که چرا باید با باد خم شوی، همانطور که بید این کار را میکند.
هوش مصنوعی: با هنر و ارتباط با آن دوست باش، تا زمانی که مجبور نشوی به دنبال نان رفتن و در برابر درگاه چهرهها و افراد معنادار به انتظار بمانی.
هوش مصنوعی: روح را با دانش و حکمت سیراب کن؛ زیرا تنها یک نان جو هم میتواند شکم را سیر کند، اما نمیتواند روح را ارضا کند.
هوش مصنوعی: تن فقط در خواب و خوراک غفلت کرده، به تو چه سودی میرساند وقتی که آن را یادگیری نداشتهای. تنها چیزی که باید از این زندگی آموخته باشی، فایدهٔ این جسم بیارزش است.
هوش مصنوعی: موجودی که تو به آن افتخار میکنی، مانند گوهری ارزشمند است که به زنجیری بدل شده و تو آن را میبینی مانند ابریشمی نرم.
هوش مصنوعی: تو خود، خود را به عنوان مار میشناسی، اما چه جفایی به خود میکنی. ای بیخبر از ذات خود، من جادو و فریبی به تو میزنم.
هوش مصنوعی: هر لحظه از تو، غم و اندوهت کم میشود؛ بنابراین، خودت را اذیت نکن و بیش از این غم و اندوه نخور.
هوش مصنوعی: ترس این است که شیوهٔ قضا و قدر ناگهان ثروت و خوشبختی تو را با یک درهم (پول ناچیز) بگیرد.
هوش مصنوعی: کسی که یک دانه را میکارد، انتظار ندارد که به جای آن خرمن بزرگی برداشت کند؛ همچنین کسی که یک مقدار کم چیزی را میبخشد، نباید گمان کند که مانند حاتم طایی (شخصیت معروف به بخشندگی) عمل کرده است.
هوش مصنوعی: با ویژگیهای زیبا و لطافت خود به سوی محبوب برو، زیرا عقابها (که نماد افرادی قدرتمند و سختگیر هستند) به تو آسیب نخواهند زد، و در این راه، بزرگترها (که معمولاً صاحبنظران و عالمان هستند) تو را سرزنش نخواهند کرد.
هوش مصنوعی: چون جان در دل مانند یک معدن با ارزش میآید و دانش بهعنوان گوهری ارزشمند در آن به وجود میآید، پروین (شاعر) دل را مانند خورشید میداند که درخشش و روشنایی دارد و جسم او جهانی را شامل میشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
آهنی در کف، چون مرد غدیر خم
به کتف باز فکنده سر هر دو کم
بر سر خم بزد آن آهن آهن سم
بفکند از سر خم تاج گلین خم
بوالعجب یاری ای یار خراسانی
چاکر بوالعجیبهای خراسانم
به چراگاه چو در شد سپه انجم
کوفتندی بسر سبزه غزالان سم
شاخ بزغاله شکستند و حمل گردید
حامل از نطفه خورشید نه از انجم
بره پیوست به آهو سر شب زان پیش
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.