قصیدهٔ شمارهٔ ۳۳ - فی منقبة امیرالمؤمنین علیبنابیطالب کرم الله وجهه
بر کوفه و خاک علی، ای باد صبح ار بگذری
آنجا به حق دوستی کز دوستان یادآوری
خوش تحفهای ز آن آب و گل، بوسیده، برداری به دل
تا زان هوای معتدل پیش هواداران بری
با او بگویی: کای ولی، وی سر احسان و یلی
زان کیمیای مقبلی درده، که جان میپروری
ای قبلهٔ روح و جسد، وی بیشهٔ دین را اسد
ذات تو خالی از حسد، نفس تو از تهمت بری
کافی کف کوفی وطن، صافی دل صوفی بدن
هم بوالوفا، هم بوالحسن، هم مرتضی، هم حیدری
هستی نبی را ابنعم، از روی معنی لحم و دم
زان گونه بودی لاجرم، زین گونه داری سروری
از جام علمت با طرب، جوشیده مغزان عرب
دربسته صد معدی کرب، پیشت میان چاکری
کفر از کفت شد کاسته، دین از تو شد آراسته
از زیر دستت خاسته، صد چون جنید و چون سری
بوذر وکیل خرج تو، سلمان رسیل درج تو
گردون چه داند ارج تو؟ تو آفتاب خاوری
بر پایهٔ علم تو کس، زینها ندارد دسترس
مهدی تو خواهی بود و بس، گر مهد این پیغمبری
هم کوه حلمش را کمر، هم چرخ خلقش را قمر
هم شاخ شرعش را ثمر، هم شهر علمش را دری
علم از تو گشت اندوخته، شرع از تو گشت افروخته
از ذوالفقارت سوخته، آیین کفر و کافری
یاسین ز نامت آیتی، طاها ز علمت رایتی
کشف تو از مه غایتی، برداشت مهر دختری
شمعیّ و ماهت هم نفس، پیشی نگیرد بر تو کس
هرچند شمع از پیش و پس، فارغ بود، چون بنگری
رمحت شهاب و مه سپر، خوانت بهشت و کاسهخور
پای تو را کرده به سر، گردون گردان، منبری
هم میر نحل و هم نحل، ای خسرو گردون محل
کاخ تو ایوان زحل، هم تخت کاخ مشتری
هم تیغ داری، هم عَلَم، هم عِلم داری، هم حِکَم
هم زهد داری هم کرم، دیگر چه باشد مهتری؟
از مهر در هر منزلی، مهری نهادی بر دلی
همچون سلیمان ولی، دیوت نبرد انگشتری
خط تو را نقاش چین، مالیده بر چشم و جبین
کلک تو از روی زمین، گم کرده نقش آزری
رای تو دشمن مال را، رویت مبارک فال را
نهج تو اهل حال را، کرد از بلاغت یاوری
از بهر حکم و مال و زر، هرگز نجستی شور و شر
نفسی که چندینش هنر باشد، چه جوید داوری؟
روزی که یاران دگر، از دور کردندی نظر
از خیبر و باروش در، کندی، زهی زور آوری
عصمت شعار آل تو، ایمان و تقوی مال تو
کشف حقیقت حال تو، سیر طریقت بر سری
پیش از کسان بودت کسی، بعد از نبی بودی بسی
پیشی تو، هرچند از پسی، ای نامدار گوهری
ای مکیان را پیش صف، وی شحنهٔ نجد و نجف
هستی خلافت را خلف، از مایهٔ نیک اختری
گر با تو کین ورزد خسی، نامش نمیماند بسی
و آنجا که گم گردد کسی، علم تو داند رهبری
رای تو جفت تیر شد، چون مهر عالمگیر شد
عقل بلندت پیر شد، در کار معنی گستری
ای گنج صد قارون تو را، گفته نبی هارون تو را
زان دشمن وارون تو را، منکر شود چون سامری
گردون گردان جای تو، خورشید خاک پای تو
ای پرتوی از رای تو، آیینهٔ اسکندری
نام وجودت «لافتی» منشور جودت «هل اتی»
«یا منیتی حتی متی، انافی اسا و تحسری»
من بستهٔ بند توام، خاک دو فرزند توام
در عهد و پیوند توام، با داغ و طوق قنبری
پر شد دل از بوی گلت، زان اوحدی شد بلبلت
ای خاک نعل دلدلت، بر فرق چرخ چنبری
اندر بیابانش مهل، غلتان میان خون و گل
جامی فرو ریزش به دل، ز آن بادهای کوثری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش و منقبت علی بن ابیطالب، با نگاهی به مقام والای ایشان در دین و فضیلتهای اخلاقیاش سروده شده است. شاعر به تحسین ویژگیهای علی مانند علم، حلم، زهد و کرامت میپردازد و او را به عنوان پیشوای دین و الگوی مؤمنان معرفی میکند. همچنین، شخصیتهایی مثل سلمان و بوذر هم به عنوان یاران او ذکر میشوند و بر تأثیرگذاری علی در شکلگیری دین تأکید میشود. در نهایت، شاعر به عشق و ارادت خود به علی اشاره میکند و او را به عنوان نیکوترین الگو در تاریخ معرفی میسازد.
هوش مصنوعی: ای باد صبح، اگر از کوفه و خاک علی عبور کنی، به خاطر دوستی، دوستان او را به یاد آور.
هوش مصنوعی: اگر از آن خاک و آب، هدیهای زیبا و دلنشین به یادگار بگیری و بوسهاش بزنی، آن را نزد خود نگهدار تا از هوای خوب آنجا به دوستان شادمانی ببری.
هوش مصنوعی: ای ولی خدا، تو سرشار از احسان و بزرگی هستی. از آن کیمیایی که در دستان توست، به من عطا کن تا جانم را پرورانی و سلامت را به من ببخشی.
هوش مصنوعی: ای دوست، تو مرکز زندگی و محور روح و جسم هستی، و تو که مانند شیری در جنگل دین حاضر هستی، به دور از حسد و تهمتها هستی و نفس تو از هرگونه اتهام پاک است.
هوش مصنوعی: تو ای علی، که زادگاهت کوفه است و در دل و جان صوفیان آرامی، هم وفادار و هم نیکو، هم مرتضی (با لقب زندهکننده حق) و هم حیدر (شیر)، که از هر عیب و نقصی پاکی.
هوش مصنوعی: پیامبر (نبی) برادر (ابنعم) و پسرعموی علی (علیبنابیطالب) است و از آنجا که او از نظر روح و جسم به او نزدیک است، به همین دلیل علی (ع) مقام و سروری خاصی دارد.
هوش مصنوعی: از دانش تو با شوق و نشاط، عقل و فکر عربها به جوش آمده است. پیش تو که در مقام پادشاهی قرار داری، صدها شخص با اصالت و بزرگزاده قرار دارند.
هوش مصنوعی: کفر به دست تو کم شده و دین به وسیلهٔ تو زینت یافته است. از زیر دست تو، صد مرد مانند جنید و سری (دو عارف بزرگ) برخاستهاند.
هوش مصنوعی: بوذر به عنوان خزانهدار و سلمان به عنوان فرستاده و پیامآور تو هستند، اما آسمان (گردون) نمیداند که ارزش تو چقدر است؛ زیرا تو همانند آفتابی هستی که در شرق میتابد و نور میدهد.
هوش مصنوعی: هیچ کس به اندازهٔ تو به علم دسترسی ندارد و تنها تو هستی که میتوانی مهدی (منجی) باشی، اگر تو مادرِ این پیامبری.
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین علیبنابیطالب به انواع ویژگیها و فضایل خود توصیف شده است: او همچون کوهی است که صبر و بردباری (حلم) دارد، و همچنین به مانند قمر در آسمان است که مخلوقات به او نور میافشاند. او مانند درختی است که ثمرات قوانین شرع را میدهد و شهری است که علم و دانش در آن ساکن است.
هوش مصنوعی: علم به برکت وجود تو جمع و فراهم شد، و احکام دین به واسطهٔ تو روشن و تابناک گردید. همچنین، با شمشیر ذوالفقار تو، کفر و بیدینی نابود شد.
هوش مصنوعی: نام تو یاسین، که آیتی از معانی است، و طاها به علم تو به عنوان پرچمی اشاره دارد. کشف حقیقت تو از دل این ماه، همانند برداشتن نور از چهره دختر پیغمبر است.
هوش مصنوعی: تو مانند شمع و ماه هستی که هیچکس نمیتواند بر تو پیشی گیرد، هرچند شمع از طرفین نور میتاباند، اما وقتی تو را مینگرند، تمام آن نورها ناپدید میشوند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به فضایل و مقام والای امیرالمؤمنین علیبنابیطالب اشاره میکند. او میگوید که علی چون شهاب (ستارهی درخشان) و ماه است و به عنوان یک پادشاه، بهشتی را برای دیگران فراهم کرده است. در عین حال، او بر سر خود به عنوان یک منبر از گردون (آسمان) نشسته و پای او بر دیگران برتری دارد.
هوش مصنوعی: علیبنابیطالب، که هم به عنوان رهبری برجسته و هم به عنوان شخصیتی مهم در دنیای انسانی شناخته میشود، هم مانند فرماندهی مؤثر (میر نحل) و هم ملتی زحمتکش (نحل) است. تو، ای پادشاه، کاخات مانند ایوان زحل و تختات مانند کاخ مشتری است، که هر دو نشاندهنده عظمت و مقام بالای تو هستند.
هوش مصنوعی: تو هم شمشیری داری، هم پرچم، هم دانش و علم، هم حکمت، همچنین زهد و پارسایی و جود و سخاوت داری؛ دیگر چه فضیلتی برای مقام و بزرگی تو لازم است؟
هوش مصنوعی: تو از محبت، در هر مکان، محبت را بر دلهایی قرار دادی که همچون سلیمان (پادشاه و پیامبر معروف) توان داشتی، و مانند او که با انگشتری دیوان را مغلوب کرد، این محبت و تاثیر را در دلها ایجاد کردی.
هوش مصنوعی: خط زیبای تو، مانند نقاشی از چین، بر چشمان و پیشانیام نشسته است. قلم تو آنچنان زیباست که از روی زمین، اثر زیبایی از خود برجا گذاشته و نقش ارزانی را فراموش کرده است.
هوش مصنوعی: رای (اندیشه) تو باعث شده که دشمن به مالش اهمیت ندهد و چهرهات به شگون (فال نیک) به نظر میرسد. روش و طریق تو برای اهل حال (عالم و صاحب بصیرت) کمککننده و یاریدهندهای در بلاغت (فصاحت و زیبایی سخن) است.
هوش مصنوعی: به خاطر قدرت و ثروت و طلا، هیچگاه شور و حرص نفسی که اینهمه هنر دارد، کمتر نشده است؛ او چه نیازی به قضاوت دارد؟
هوش مصنوعی: در روزی که یاران دیگر از دور به خیبر و باروهای آن نگاه نکردند، تو با قدرت و نیروی خود به آنجا رفتی و شجاعت نشان دادی.
هوش مصنوعی: عصمت (پاکی و معصومیت) ویژگی و نشانهٔ خانوادهٔ توست. ایمان و تقوا از آن تو و خاصیت تو است. حقیقت و باطن شخصیت تو آشکار است و سیر و سلوک معنوی تو بر سر تو (یعنی بر کلهٔ تو) قرار دارد.
هوش مصنوعی: هیچکس قبل از تو به جایی نرسید و بعد از پیامبر هم تو در مقام و منزلت بسیار بالایی قرار داری، هرچند که دیگران هم در طول زندگیات موفقیتهایی کسب کردهاند، ای گوهری با نام و آوازه.
هوش مصنوعی: ای علی، تو پیشوای مکیان و حاکم نجد و نجف هستی و از تو باید خلافت را انتظار داشت، زیرا تو از بهترین و نیکوترین افراد هستی.
هوش مصنوعی: اگر کسی با تو دشمنی کند و به تو آسیب برساند، نام او در تاریخ زیاد باقی نخواهد ماند و در جایی که کسی ناپدید شود، علم تو به رهبری و هدایت در آنجا شناخته شده است.
هوش مصنوعی: رای و نظر تو به اندازهی جفت تیر و دقیق است، همانطور که خورشید بر جهان تابش میکند. عقل تو به اندازهای بزرگ شده که مانند فردی با تجربه و سن و سال شده است و در فهم معنای عمیق مسائل، فعالیت و گسترش دارد.
هوش مصنوعی: تو ای انسان با ارزش و دارای خصلتهای نیک، مانند گنجی باارزش هستی که نبی هارون (برادر موسی و پیامبر) تو را ستوده است. اما با این حال، دشمنانی داری که مانند سامری (کسی که گوساله را پرستش کرد و مردم را به انحراف کشید) منکر ارزشهای تو خواهند شد.
هوش مصنوعی: آسمان در حال چرخش، جایی برای تو دارد و خورشید در زیر پاهای تو قرار گرفته است. تو مانند نوری هستی که از اندیشهات میتابد و مانند آینهای از اسکندر (که نماد قدرت و حکمت است) جلوهگری میکنی.
هوش مصنوعی: وجود تو را «لافتی» یعنی شکستناپذیر مینامند و سخاوتت را با آیه «هل اتی» توصیف میکنند. ای کسی که میگویی هرگاه مرگ فرا برسد، من در این درد و اندوه به سر میبرم.
هوش مصنوعی: من به خاطر وابستگی و عشق به تو، به بند تو درآمدهام و خود را خاک پای دو فرزند تو میدانم. من در پیمان و ارتباط با تو هستم و در این راه، با غم و زینت گردنبند غمگینی که به گردن دارم، همراه هستم.
هوش مصنوعی: دل من از عطر گلی پر شده است و به همین خاطر، ای بلبل عزیز من، غزلسرای من، تو هم تحت تأثیر این شادی هستی. ای خاک نعل دلی که تو را دوست دارد، بر بالای سر آسمان بنشین و درخشندگیات را نشان بده.
هوش مصنوعی: در بیابان او (علیبنابیطالب) را نیامرزید، زیرا که او در میان خون و گل (مشکلات و سختیها) غلت میزند؛ دری را به دل برسانید که از بادهای بهشتی (کوثر) پر شده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
عیار یار دلبری با غمزه و جان دلبری
کردی ز جانم دل بری زان چشمکان عبهری
فصل بهاران شد ببین بستان پر از حور و پری
گویی سلیمان بر سپه عرضه نمود انگشتری
رومیرخان ماهوش زاییده از خاک حبش
چون نومسلمانان خوش بیرون شده از کافری
گلزار بین گلزار بین در آب نقش یار بین
[...]
آخر نگاهی باز کن وقتی که بر ما بگذری
یا کبر منعت میکند کز دوستان یاد آوری
هرگز نبود اندر ختن بر صورتی چندین فتن
هرگز نباشد در چمن سروی بدین خوش منظری
صورتگر دیبای چین گو صورت رویش ببین
[...]
ترک من و آشوبِ دل خاتونِ ماه خاوری
بُغناق برگیر و بنه بر سر کلاه کافری
بر دوش زلفت چون زره بگشاده از ابرو گره
برده ز هفت اختر فره بسته قبایِ ششتری
بار و برت سیب و عنب نوشینْ دهان تریاکْ لب
[...]
ای چهرهٔ زیبای تو رشکِ بتانِ آزری
هر چند وصفت میکنم، در حسن از آن زیباتری
هرگز نیاید در نظر نقشی ز رویت خوبتر
شمسی ندانم یا قمر، حوری ندانم یا پری
آفاق را گردیدهام، مهر بتان ورزیدهام
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.