گیتی ز یمن عاطفت شاه کامکار
خورشید عدل گستر و جمشید روزگار
سلطان چار رکن و سلیمان شش جهت
دارای هفت کشور و معمار نه حصار
گفت آنچنانکه باز برو رشک میبرند
جنات عدن هر نفسی صد هزار بار
اجرام شد موافق و افلاک مهربان
اقبال شد مساعد و ایام سازگار
هر ظلم از جهان چو کمان گشت گوشهگیر
هم جور گشت گوشهنشین همچو گوشوار
از جور چرخ نیست کنون بر تنی ستم
وز ظلم خاک نیست کنون بر دلی غبار
رفت آنکه قصد خون گوزنان کند پلنگ
با شیر در نشیمن گوران کند قرار
پنهان شدند در عدم آباد جور و ظلم
تا عدل پادشاه جهان گشت آشکار
سلطان اویس شاه جهاندار تاجبخش
آن نامدار جد و پدر شاه و شهریار
شاهیکه عکس قبهٔ چتر مبارکش
از ماه ننگ دارد و از آفتاب عار
رستم دلیکه بازو و تیغش خبر دهند
هنگام کین ز حیدر کرار و ذوالفقار
آفاق را که غرقهٔ طوفان فتنه بود
از موج خیز حادثه افکند برکنار
تیغش چه معجزیست که از تاب زخم او
کوه از فزع بنالد و دریا ز اضطرار
کلکش چه مسرعیست که هردم هزار بار
از زنگ سوی چین رود از چین به زنگبار
تقدیر صائبش چو قدر گشته کامران
فرمان نافذش چو قضا گشته کامکار
ای خسرویکه حاصل دریا و نقد کان
در چشم همت تو ندارند اعتبار
نقاش صنع اطلس نه توی چرخ را
از بهر بارگاه تو کر دست زرنگار
اقبال بندهایست وفادار بر درت
در حضرت تو مانده ز اجداد یادگار
دولت مساعدیست که او را به صدق دل
با بخت کامکار تو عهدیست استوار
کوه بلند مرتبه کز حلم دم زند
بحر گشاده دل که دهد در شاهوار
تر دامنیست پیش وفای تو سر سبرک
شوریدهایست پیش سخای تو شرمسار
مقصود کاینات وجود شریف تست
ای کاینات را بوجود تو افتخار
روزیکه از خروش دلیران رزمگاه
دریا به جوش آید و گردون به زینهار
سرهای سرکشان شود آن روز پایمال
تنهای پردلان، شود آن روز خاکسار
از رعد کوس در سر گردون فتد طنین
وز برق تیغ بر دل شیران فتد شرار
پیکان آب داده کند رخنه در زره
نوک سنان نیزه ز جوشن کند گذار
سرها بسان ژاله فرو ریزد از هوا
خونها بسان سیل درآید ز کوهسار
روزی چنین که کوه درآید به اضطراب
از زخم تیر و هیبت شمشیر آبدار
گرد از یلان برآرد و افغان ز پردلان
بازوی کامکار تو در قلب کارزار
تیغت ز خون پیکر گردان در آنزمان
از کشته پشته سازد و از پشته لالهزار
شاها عبید آنکه ز جان مدح خوان تست
هر چند قائلست به تقصیر به یشمار
دارد بسی امید به عالیجناب تو
ای هر که در جهان به جنابت امیدوار
تا آب درگذر بود و باد در مسیر
تا کوه راسکون بود و خاک را قرار
وین جرم نوربخش که خورشید نام اوست
چندانکه گرد مرکز خاکی کند گذار
بادا همیشه جاه و جلال تو بر مزید
بادا مدام دولت و عمر تو پایدار
پیوسته باد رای ترا یمن بر یمین
همواره باد عزم ترا یسر بر یسار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این قصیده، عبید زاکانی به ستایش سلطان معزالدین اویس جلایری پرداخته و او را نماد عدل و بینظیری در حکومت مینامد. شاعر ویژگیهای سلطنت او را با تشبیه به خورشید و جمشید توصیف میکند و به پیروزیهای او در برابر ظلم و جور اشاره مینماید. در اثرش، اویس را همچون چکاد کوه و دریایی با دل گشاد توصیف میکند که نرمخو و سخاوتمند است. عبید همچنین به انتظارات و امیدهای خود برای پایدار ماندن حکومت او و نگهداشتن عزت و قدرت او در طول زمان تأکید میکند.
هوش مصنوعی: جهان به برکت و محبت شاه چارهساز پر از نور و عدالت است، او مانند خورشید روشنیبخش و جمشیدِ زمان است که در دلها امید و خوشی میآورد.
هوش مصنوعی: سلطان از همه جهات قدرت و نفوذ دارد و همانند سلیمان (که در فرهنگ ایرانی نماد حکمت و سلطنت است) بر شش سو تسلط دارد و هفت کشور را زیر سلطهی خود دارد و از مهارتهایی برخوردار است که مانند معمارانی، نه حصار (دفاعی) برای کشور خود میسازد.
هوش مصنوعی: به گونهای که بازها به خاطر زیبایی و نعمتهای باغ عدن حسادت میکنند، هر نفس در این باغ چنان خوشایند و پرمنفعت است که مانند صد هزار بار ارزش دارد.
هوش مصنوعی: در این بیت به همسویی و هماهنگی میان اجرام آسمانی و کیهان اشاره میشود، به طوری که این ارتباط مثبت باعث شده تا روزگار و زمانه نیز برای فرد مورد ستایش (سلطان معزالدین اویس جلایری) خوشی و موفقیت بههمراه داشته باشد.
هوش مصنوعی: هر ظلمی که در دنیا به کمان به شکل گوشهگیر در آمده، دیگر جور هم به حالت نشسته و دور افتاده و مانند گوشواره شده است. یعنی در این ایام، ظلم و جور به حدی آرام و دورافتاده هستند که انگار به حالت تزئینی درآمدهاند.
هوش مصنوعی: ظلم و ستمی که دنیا به انسان میکند دیگر بر بدن کسی نیست و غباری از ظلم بر دل کسی باقی نمانده است.
هوش مصنوعی: زمانی که پلنگ تصمیم به کشتن گوزنها بگیرد، دیگر جایگاه گوزنها (نیشیمن گوران) آرامش ندارد و همه در خطر هستند. این به تخریب و عدم امنیت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: در زمان استیلای ظلم و ستم، بیخبر از وجود، حقیقت و عدل پادشاهی بهنام سلطان اویس نمایان شد و بر همهچیز روشنایی افکند.
هوش مصنوعی: سلطان اویس، پادشاهی بزرگ و پرقدرت است که تاج و شکوه را به مردم میدهد و به خاطر نام نیک جد و پدرش، شهرت و احترام خاصی دارد.
هوش مصنوعی: سلطان که سایهاش مانند قبهٔ چتر بر زمین افتاده، از ماه و آفتاب نیز به خاطر نورانی بودنش شرمنده است.
هوش مصنوعی: رستم، که شخصیت قهرمان و دلیری است در داستانهای ایرانی، با بازو و شمشیرش در نبردها به یاد حیدر کرار (علی بن ابیطالب) و شمشیرش ذوالفقار میافتد، سپس به طور طبیعی به او خبر میدهند که زمان جنگ فرارسیده است.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که در زمان فتنه و آشوبی که دنیا را فراگرفته بود، او (سلطان معزالدین اویس) به قدری قدرتمند است که با حضور خود، این آشفتهگی را آرام کرده و آن را به کناری میزند.
هوش مصنوعی: تیغ سلطان معزالدین اویس چه قدرتی دارد که از شدت زخم او، کوهها به هراس بیفتند و دریاها در وضعیت اضطراری قرار گیرند.
هوش مصنوعی: حیلهها و نیرنگهای او (سلطان معزالدین اویس جلایری) چقدر سریع و مؤثر است که هر لحظه هزار بار از چین (که میتواند نماد ثروت و زیبایی باشد) به زنگبار (مکانی دور و ناشناخته) میرود.
هوش مصنوعی: نقشه و سرنوشت او (سلطان معزالدین اویس جلایری) چنان خوش و خوشیمن است که مانند تقدیر خوب، او را به کامیابی رسانده و حکمش همانند قضا و سرنوشت مؤثر و کارساز است.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که ثروت و منابع دریا و معادن قیمتی در برابر تلاش و همت تو هیچ ارزشی ندارند.
هوش مصنوعی: نقاش آسمان (چرخ) برای تزئین و زیبایی بارگاه تو (سلطان) از رنگ طلا استفاده کرده است.
هوش مصنوعی: شانس و بخت خوب، از آن بندهای وفادار است که در درگاه تو مانده و یادگار اجدادش است.
هوش مصنوعی: خوشبختی و کامیابی به گونهای است که این بنده با دل پاک و خالص در وفاداری به تو، عهدی محکم دارد.
هوش مصنوعی: شخصی با وقار و با بزرگی مانند یک کوه بلند توصیف شده که با صبر و حلم خود، ویژگیهای عظیم را به نمایش میگذارد و به آن کسی که شایسته است، یعنی شاه، میبخشد.
هوش مصنوعی: وفای تو مانند دامنی است که همه چیز را در خود میگیرد، ولی سر سبرک (به معنای گیاه با طراوت) که به خاطر بخشندگی تو به وجد آمده، در برابر سخاوت تو خجالتزده است.
هوش مصنوعی: مقصود از کل جهان و موجودات گرانقدر همین انسان شریف است، ای کسی که جهان به واسطه وجود تو به خود میبالد و افتخار میکند.
هوش مصنوعی: در روزی که صدای شجاعان در میدان نبرد بلند شود و دریا از شدت جنگ به جوش بیاید، آسمان هم به حالتا نگرانی و ترس میافتد.
هوش مصنوعی: در روزی که دلیران به جنگ میپردازند، سرهای سرکش و مغرور به زیر پا میرود و تنها کسانی که فرزند دل و نیکان هستند، به خاک ذلت میافتند.
هوش مصنوعی: صدای کوس (بزمی) از آسمان به گوش میرسد و همزمان با آن، درخشندگی تیغ به دل شیران (حریفان) شعلهور میشود.
هوش مصنوعی: پیکانهای پرتاب شده با آب به زره نفوذ میکنند و نوک نیزهها از زرهپوشی هم عبور میکند.
هوش مصنوعی: سرها مانند شبنم از آسمان بریزد و خونها همچون سیل از کوهها جاری شود.
هوش مصنوعی: یک روزی میرسد که کوه به خاطر ضربههای تیر و ترس از شمشیر در خونریزی به شدت بیتاب و نگران میشود.
هوش مصنوعی: غبار از دلاوران برمیخیزد و ناله از ترسوها، اما بازوی تو که به موفقیت و پیروزی میانجامد، در دل میدان نبرد حاضر است.
هوش مصنوعی: تیغ تو در آن زمان از خون کشتهها تودهای از جنازهها میسازد و از آن توده، گلهای لاله میرویاند.
هوش مصنوعی: عبید، شاعر این شعر، هرچند که به ضعفها و نواقص خود اعتراف دارد، خود را وابسته به مدح تو، ای شاه، میداند و به همین خاطر شایستهٔ ستایش تو است.
هوش مصنوعی: امید زیادی به بزرگزادهٔ تو دارم، ای کسی که در این دنیا همه به مقام والای تو امیدوارند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که آب در جریانی باشد و باد در حرکت، و کوه راسکون استوار و خاک ثابت باشد.
هوش مصنوعی: خورشید که به عنوان نوربخش شناخته میشود، آنقدر بر دور زمین میچرخد که مرکز خاکی را روشن میکند.
هوش مصنوعی: امیدوارم همیشه مقام و اعتبار تو زیاد باشد و نیز آرزو میکنم که دولت و عمر تو همواره استوار و پایدار بماند.
هوش مصنوعی: همیشه رأی و نظر تو مانند یمن (که نشانهٔ فزونی و برکت است) در سمت راست باقی بماند و عزم و ارادهات مانند یسر (که نشانگر آسانی است) در سمت چپ همواره برقرار باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خواجه، این همه که تو بر میدهی شمار
بادام تر و سهیکی و بهمان و باستار
مار است این جهان و جهانجوی مارگیر
از مارگیر مار برآرد همی دمار
نیلوفر کبود نگه کن میان آب
چون تیغ آبداده و یاقوت آبدار
همرنگ آسمان و به کردار آسمان
زردیش بر میانه چو ماه ده و چار
چون راهبی که دو رخ او سال و ماه زرد
[...]
از دیدن و بسودن رخسار و زلف یار
در دست مشک دارم و در دیده لاله زار
بامشک رنگ دارم از آن زلف مشکرنگ
با لاله کار دارم از آن روی لاله کار
ماندست چون دل من در زلف او اسیر
[...]
یکروز مانده باز زماه بزرگوار
آیین مهر گان نتوان کرد خواستار
آواز چنگ وبربط و بوی شراب خوش
با ماه روزه کی بود این هر دو سازگار
ورزانکه یاد از و نکنی تنگدل شود
[...]
باران قطره قطره همی بارم ابروار
هر روز خیره خیره ازین چشم سیل بار
ز آن قطره قطره، قطره باران شده خجل
ز آن خیره خیره، خیره دل من ز هجر یار
یاری که ذره ذره نماید همی نظر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.