لعبت بازی پس این پرده هست
گرنه بر او این همه لعبت که بست؟
دیدهٔ دل محرم این پرده ساز
تا چه برون آید از این پرده راز
در پس این پردهٔ زنگار گون
عاریتی‌انند ز غایت برون
گوهر چشم از ادب افروخته
بر کمر‌ِ خدمت‌ِ دل دوخته
هیچ در این نقطهٔ پرگار نیست
کز خط این دایره بر کار نیست
این دو سه مرکب که به‌زین کرده‌اند
از پی ما دست‌گزین کرده‌اند
پیشتر از جنبش این تازگان
نو‌سفر‌ان و کهن آوازگان
پایگه عشق نه ما کرده‌ایم؟
دستکش عشق نه ما خورده‌ایم؟
در دو جهان عیب و هنر بسته‌اند
هر دو به فتراک تو بربسته‌اند
نیست جهان‌را چو تو همخانه‌ای
مرغ زمین را ز تو به دانه‌ای
بگذر از این مرغ طبیعت خراش
بر سر این مرغ چو سیمرغ باش
مرغ قفس‌پر که مسیحا‌ی تست
زیر تو پر دارد و بالای تست
یا ز قفس چنگل او کن جدا
یا قفس خویش بدو کن رها
تا بُنه چون سوی ولایت برَد
در پر خویشت به حمایت برد
چون گذری زین دو سه دهلیز خاک
لوح ترا از تو بشویند پاک
ختم سپید‌ی و سیاهی شوی
محرم اسرار الهی شوی
سهل شوی بر قدم انبیا
اهل شوی در حرم کبریا
راه دو عالم که دو منزل شده‌ست
نیم‌ره‌ِ یک نفس‌ِ دل شده‌ست
آنکه اساس تو بر این گل نهاد
کعبهٔ جان در حرم دل نهاد
نقش قبول از دل روشن پذیر
گَرد گلیم ِ سیه‌ِ تن مگیر
سرمه‌کش دیدهٔ نرگس صبا‌ست
رنگرز جامهٔ مس کیمیا‌ست
تن چه بود؟ ریزش مشتی گل است
هم دل و هم دل که سخن با دل است
بندهٔ دل باش که سلطان شوی
خواجهٔ عقل و مَلِک جان شوی
نرمی دل می‌طلبی نیفه‌وار؟!
نافه‌صفت تن به درشتی سپار
ای‌که ترا به ز خشن‌جامه نیست
حکم بر ابریشم و بادامه نیست
خوبی آهو ز خشن پوستی‌ست
رقش از آن نامزد‌ِ دوستی‌ست
مشک بوَد در خشن آرام‌گیر
گشت پراکنده چو پوشد حریر
گر شکری با نفس تَنگ ساز
ور گهری با صدف سنگ ساز
گاه چو شب نعلِ سحرگاه باش
گه چو سحر زخمه‌گه آه باش
بار عنا کش به شب قیر‌گون
هرچه عنا بیش عنایت فزون
ز‌اهل وفا هرکه به جایی رسید
بیشتر از راه عنایی رسید
نزل بلا عافیت انبیا‌ست
و‌آنچه ترا عافیت آید بلا‌ست
زخم بلا مرهم خودبینی است
تلخی می مایهٔ شیرینی است
حارسی اژدرها گنج راست
خازنی راحت‌ها رنج راست
سرو شو از بند خود آزاد باش
شمع شو از خوردن خود شاد باش
رنج ز فریاد بری‌ساحت است
در عقب رنج بسی راحت است
چرخ نبندد گرهی بر سرت
تا نگشاید گرهی دیگرت
در سفری کان ره آزادی است
شحنهٔ غم پیش‌رو شادی است
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی معنای زندگی و موجودات می‌پردازد و انسان را به درک عمیق‌تری از وجود و عشق دعوت می‌کند. سخن از پرده‌ای است که بین انسان و حقیقت وجود دارد و برای آشنا شدن با آن نیاز به بینش و دل‌سپردگی است. در آن اشاره می‌شود که عشق راهی برای دستیابی به معرفت و کمال است و آدمی باید از قید و بندهای دنیوی رها شده و به جانب نور و حقیقت گرایش پیدا کند. همچنین، شاعر بر اهمیت رنج و بلا به‌عنوان عامل رشد و آگاهی تأکید می‌کند و در انتها به آزادی و شادی از رنج‌ها به‌عنوان نتیجه‌ای از این مسیر اشاره می‌کند.
در پس پرده هستی بازیچه‌سازی هست وگرنه این همه لعبت‌ها و بازیچه‌ها را چه کسی ساخت؟ (لعبت در اینجا یعنی بازیچه، اسباب‌بازی، عروسک)
با چشم دل به این پرده هستی بنگر تا ببینی چه رازهایی برای گفتن دارد.
در ورای این پرده سبز رنگ، عاریتی‌هایی وجود دارند بیش از حد فراوان.
با چشم‌هایی مؤدب و کمربسته به خدمت دل.
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر می‌گوید که هیچ نقطه‌ای در دایره‌ای که ترسیم شده، وجود ندارد که از آن خطی کشیده نشده باشد؛ بنابراین، همه نقاط دایره در ارتباط با یکدیگرند و هیچ کدام بی‌ارتباط نیستند.
هوش مصنوعی: این دو یا چند مرکب (اسب یا حیوانات) که به زین درآمده‌اند، به دنبال ما آمده‌اند و کسی آنها را برای دنبال کردن ما انتخاب کرده است.
هوش مصنوعی: قبل از حرکت و تحرک این تازه‌واردان که جدید و مسافر هستند و همچنین پیش از آوازهای کهن و قدیمی، ما چه کرده‌ایم؟
هوش مصنوعی: آیا ما پایگاه عشق را نیافته‌ایم؟ آیا ما دستکش عشق را به دست نکرده‌ایم؟
هوش مصنوعی: در جهان مادی و معنوی، عیب و هنر هر دو به محبت و توجه تو وابسته شده‌اند و به نوعی به دام عشق تو گرفتار آمده‌اند.
هوش مصنوعی: در جهان، مانند تو کسی نیست که همدم و همراه باشد؛ مرغی که بر روی زمین است (یعنی انسان‌ها و مخلوقات دیگر) از تو (محبوب) تنها برای دانه‌ای (برای غذا و نیازهای مادی) است.
هوش مصنوعی: از این مرغ که نماد طبیعت است، بگذر و از محدودیت‌های آن رها شو، زیرا باید مانند سیمرغ، موجودی بلندپرواز و رها از قید و بندها باشی.
هوش مصنوعی: پرنده‌ای که در قفس زندانی است، مایه شفا و نجات توست و زیر پر او، تو را حمایت می‌کند.
هوش مصنوعی: یا باید قفس او را از چنگال او جدا کنی، یا قفس خودت را به او بسپاری و او را رها کنی.
هوش مصنوعی: هنگامی که انسان به سوی سرزمین مورد نظرش می‌رود، باید خود را با تمام وجود، تحت حمایت و مراقبت قرار دهد.
هوش مصنوعی: وقتی که از این دالان‌های پرپیچ و خم دنیا عبور کنی، لوح وجود تو را از هر کثیفی پاک می‌کنند.
هوش مصنوعی: اگر به پایان زندگی برسی و از سفید و سیاه، که نماد خوب و بد است، پاک شوی، به اسرار الهی دست می‌یابی و در زمرهٔ کسانی خواهی بود که به حقایق معنوی راه یافته‌اند.
هوش مصنوعی: اگر به صفای باطن و روح خود بپردازی، آسان می شوی و قدم بر آثار پیامبران خواهی گذاشت و در نزد خداوند مقام و نزدیکت می‌شود.
پیمودن راه دو عالم که دو منزل مسافت است برای دل، بیش از نیم‌ره‌ِ یک نفَس و دم نیست. (منزل و ره در این بیت اصطلاحات سفر هستند. منزل یعنی خان و کاروانسرا و جای فرودآمدن و توقف‌گاه و نیز مسافتی که بین دو کاروانسرا و توقف‌گاه طی می‌شود. و ره گویا منظور مسافتی است که در یک تاخت طی می‌شود یا مسافت بین دو توقف و استراحت کوتاه مدت)
هوش مصنوعی: آن کسی که بنیاد وجود تو را بر این خاک قرار داد، مانند کعبه‌ای برای روح و جان تو، در دل تو قرار داده است.
گلیم سیاه یعنی گلیم بی‌ارزش. و چنانکه در بیت گفته می‌شود پرداختن به تن، همانند پرداختن به گلیمی سیاه نتیجه‌ای جز گرد‌آلود شدن ندارد.
هوش مصنوعی: نرگس صبا (گلی که در ادبیات به زیبایی و اشاره به معشوق می‌باشد) مانند سرمه‌ای است که بر دیده می‌کشد و رنگرز (رنگ‌کار) جامهٔ مس (فلز زرد رنگ) به زیبایی آن را رنگ می‌کند، یعنی زیبایی و دلربایی معشوق فراتر از همه چیز است.
هوش مصنوعی: بدن انسان تنها توده‌ای از گل است که از ترکیب و ریزش آن به وجود آمده، و همواره دل و روح در حال گفت‌وگو و ارتباط با یکدیگر هستند.
هوش مصنوعی: بندهٔ دل باش تا به رهبری و فرمانروایی بر عقل و جان دست پیدا کنی. در واقع، شخصیت واقعی و ارزشمند انسان در وابستگی به دل و احساسات است.
اگر نیفهٔ مرغوب دل را می‌طلبی، مانند نافه تن را به درشتی بسپار. (نیفه از لطیف‌ترین و نرم‌ترین نوع پوستین است.)
هوش مصنوعی: ای کسی که تو را با لباس زبر و خشن نمی‌سنجند، پس بر مبنای ابریشم و پارچه‌های نرم هم نمی‌توانی قضاوت شوی.
رَق: پوست ناز‌ک‌شده آهو که بر آن نوشته یا که خنیاگران با آن ساز می‌ساخته‌اند. «از آن» یعنی به آن دلیل.
مشک در پوشش خشن می‌ماند، وقتی‌که لباس نرم و حریر بپوشد پراکنده می‌شود.
تَنگ هم به معنی تنگ و محدود است و هم به معنی تنگ و قرابه که شکر در آن نگه‌دارند. تلفظ صحیح آن به معنای قرابه نیز تَنگ است؛ «چو آمد شیشهٔ خورشید بر سنگ / جهان بر خلق شد چون شیشهٔ تنگ». از «خسرو و شیرین»
هوش مصنوعی: گاهی مانند شب، در تاریکی و ناامیدی قرار بگیر و قدری از قناعت و سختی را تحمل کن، و گاهی مانند سحر، با امید و شوق زندگی کن و از زیبایی‌های زندگی لذت ببر.
عنا یعنی رنج و مشقت
هوش مصنوعی: هر کس از اهل وفا به مقامی دست یافت، بیشتر به واسطه‌ی عنایت و توجه الهی به این موفقیت رسیده است تا به خاطر زحمات و تلاش‌های خود.
هوش مصنوعی: مصیبت و مشکلاتی که به انسان می‌رسد، از صفات انبیا (پیامبران) است و آنچه که برای تو به‌عنوان آرامش و راحتی می‌آید، در واقع مصیبت است.
سختی بلاها داروی بیماری غرور است؛ تلخی باده، شیرینی مستی را در پی دارد.
هوش مصنوعی: آدمی که در زندگی به دنبال لذت‌ها و آسانی‌ها باشد، در حقیقت در دام‌های سخت و مشکلات گرفتار شده است، چرا که این‌گونه راحتی‌ها، در واقع، منجر به رنج و درد می‌شود.
هوش مصنوعی: از قید و بندهایی که در آن هستی رهایی یاب و مانند سرو آزاد و شاداب باش. مثل شمعی باش که از سوختن خود، نور و گرما به دیگران می‌بخشد و از این عمل خوشنود است.
هوش مصنوعی: رنجی که از فریاد و ناله به وجود می‌آید، در حقیقت به سوی تو می‌آید و در پس آن، رنج‌های دیگری نیز وجود دارد که ممکن است برایت راحتی به ارمغان بیاورد.
هوش مصنوعی: زندگی بر وفق مراد تو پیش می‌رود و مشکلی برایت به وجود نمی‌آید تا زمانی که گرهی از کار دیگران را باز نکرده‌ای.
هوش مصنوعی: در سفری که در آن راهی برای رهایی وجود دارد، غم شبیه یک نگهبان است که راه را می‌بندد و شادی در پیش‌رو منتظر است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.