چنین زرد و نوان مانند نالی
نکرده‌ستم غم دلبر غزالی
نه آنم من که خنبانید یارد
مرا هجران بدری چون هلالی
نه مالیده است زیر پا چو خوسته
مرا چون جاهلان را آز مالی
غم خوبان و آز مال دنیا
کجا باشد همال بی‌همالی؟
همه شب گرد چشم من نگردد
ز خیل خواب و آرامش خیالی
همی تابد ز چرخ سبز عیوق
چو ز آتش بر صحیفهٔ آب خالی
ثریا همچو بگسسته جمیلی
هلال ایدون چو خمیده خلالی
شب تیره ستاره گرد او در
چو حورانند گرد زشت زالی
مرا تا صبح بشکافد دل شب
نیابد دل ز رنج آرام و هالی
درخشد روی صبح از مغرب شب
منور همچو صدقی ز افتعالی
نیابد آنگهی عقل مدبر
از اینجا در طریق دین مثالی
ز نور صبح مر شب را ببیند
گریزنده چو ز ایمانی ضلالی
ضلالت عزت ایمان نیابد
چو زری کی بود هرگز سفالی؟
اگرچه شب بپوشد روی صورت
نگردد صورت از حالی به حالی
جمال و زیب زیبا کم نگردد
اگر چندش بپوشی در جوالی
نباشد خوار هرگز مرد دانا
بدان که‌ش خوار دارد بدخصالی
گر اجلالش کندشاید، وگرنه
نجوید برتر از حکمت جلالی
نباشد چون امیر و شاه و خان را
حکیمان را به مال اندر جمالی
جواب سایل شاهان بگوید
تگینی یا طغانی یا ینالی
ولیکن عاجز و خامش بماند
چو از چون و چرا باشد سؤالی
ایا گردنت بسته بر در شاه
ضیاعی یا عقاری یا عقالی
کمالت کو؟ کمال اندر کمال است
سوی دانا به از مالی کمالی
نه آن داناست کز محراب و منبر
همی گوید گزافه قال قالی
اگر نادان بگیرد جای دانا
به هرحالی نباشد جز محالی
نه بیش از شیر باشد گرچه باشد
درنده پیش شیر اندر شگالی
بدادم ناصبی را پاسخ حق
نخواهم کرد زین بیش احتمالی
چو دشمن دشمنی را کرد پیدا
نشاید نیز کردن پای مالی
به من ناکرده قصد خواسته و خور
نماند اندر خراسان بد فعالی
جز آن جرمی ندانم خویشتن را
که بی‌حجت نمی‌گویم مقالی
ز یزدان جز که از راه محمد
ندارم چشم فصلی و اتصالی
نه زو برتر کسی دانم به عالم
نه بهتر ز ال او بشناسم آلی
به جان اندر بکشتم حب ایشان
کسی کشته است ازین بهتر نهالی؟
حرامی ره نیابد زی من ایرا
همی ترسم مدام از هر حلالی
نگردد چون منی خود گرد بیشی
نه گرد حیلت از بهر منالی
جهان را دیدم و خلق آزمودم
به هر میدان درون جستم مجالی
نه مالی دیدم افزون از قناعت
نه از پرهیز برتر احتیالی
ازان پس که‌م فصاحت بنده گشته است
چگونه بنده باشم پیش لالی؟
چرا خواهد مرا نادان متابع؟
نیابد روبه از شیران عیالی
چگونه تکیه یارد کرد هرگز
ممیز مرد بر پوسیده نالی؟
نگیرم پیش رو مر جاهلی را
که نشناسد نگاری از نکالی
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده دربارهٔ غم و اندوه خود به خاطر جدایی و فقدان محبوب می‌سراید و احساس تنهایی و ناتوانی‌اش را در برابر مشکلات مالی و اجتماعی بیان می‌کند. او عشق را با ثروت و جاه‌طلبی مقایسه کرده و بر این باور است که جمال و زیبایی حقیقی با گذشت زمان کم نمی‌شود. همچنین، شاعر به انتقاد از افرادی که دانایی و معرفت را تنها در مقام و ثروت می‌جویند، می‌پردازد و بر بی‌ارزش بودن مال دنیا در برابر علم و کمال تأکید می‌کند. در نهایت، او از عشق خالص الهی خود سخن می‌گوید و می‌خواهد که تنها به دنبال حقیقت و معرفت باشد نه به امور دنیوی.
هوش مصنوعی: من به اندازه‌ای غم دلبرم را تحمل نکرده‌ام که مانند نالی (صدای ناله‌ای) زرد و بی‌حال شوم.
هوش مصنوعی: من آن کسی نیستم که غم فراق یار مرا مانند درخت خنبان به زمین بیندازد یا بگذارد گیج و بی‌قرار باشم، مانند کسی که هلال ماه را می‌بیند و از دوری آن ناراحت است.
هوش مصنوعی: من مانند کسانی نیستم که با پای خود بر روی نیکی‌ها و زیبایی‌ها می‌گذارند و خود را به چیزی نچسبانند، زیرا جاهلان تنها به دنبال مال و دنیا هستند.
هوش مصنوعی: غم و درد خوبان و همچنین حسرت اشتیاق به مال و دنیا چه ربطی به کسی که بی‌همتاست، دارد؟
هوش مصنوعی: تمام شب خواب و آرامش خیال از چشمان من دور نمی‌شود و مانند گروهی به دور من می‌گردند.
هوش مصنوعی: چرخ سبز عیوق (سماوات یا آسمان) به شدت نور می‌تابد، مانند اینکه آتش بر روی صفحه‌ای از آب بیفتد و ایجاد نور و درخششی ظریف کند.
هوش مصنوعی: ستارهٔ ثریا مانند لباسی زیبا و چاک‌دار به نظر می‌رسد، و هلال ماه هم مانند نازکی یک خلال دندان خمیده است.
هوش مصنوعی: شب تاریک، ستاره‌ها مانند حوران (زنان زیبا) به دور او (که مشخص نیست کیست) می‌گردند، اما زشت و زالی (زرد و بیمارگونه) هستند.
هوش مصنوعی: دل من تا صبح به شدت غمگین و پر درد است و آرامش و آسایشی ندارد. در این شب تار، دل من نمی‌تواند به راحتی از رنج و ناراحتی رهایی یابد.
هوش مصنوعی: چهره‌ی صبح از سمت مغرب شب می‌درخشد و روشن می‌شود، مانند کسی که با دروغ یا وعده‌های بی‌اساس خود را به‌طور غیرمستقیم به خوبی می‌نمایاند.
هوش مصنوعی: عقل تدبیرکننده نمی‌تواند در این حالت مثالی برای راه دین پیدا کند.
هوش مصنوعی: آنکه مانند گریزنده از ایمان ضال است، شب را از نور صبح می‌بیند؛ یعنی در تاریکی، روشنایی را مشاهده می‌کند.
هوش مصنوعی: گمراهی هرگز به عزت ایمان نمی‌رسد، مانند اینکه طلا هرگز نمی‌تواند از خاک تبدیل به سفال شود.
هوش مصنوعی: هرچند شب، چهره را بپوشاند، اما چهره همچنان از حال و حالت خود تغییر نمی‌کند.
هوش مصنوعی: زیبایی و جمال یک انسان هرگز کم نمی‌شود، حتی اگر او را در ظرفی (چون جوالی) پنهان کنی.
هوش مصنوعی: هیچ‌گاه مرد دانشمند و بافرهنگ نمی‌تواند خوار و ذلیل شود، زیرا او در سختی‌ها و بحران‌ها نیز خود را حفظ می‌کند و حرمت خود را نگه می‌دارد.
هوش مصنوعی: اگر کسی مقام و شأن او را بزرگ بداند، خوب است؛ وگرنه حکمت جلالی (حکمت والا و مهم) را در پی نخواهد برد.
هوش مصنوعی: حکیمان به خاطر ثروت و زیبایی هیچ احترام و ارزشی برای امیران، شاهان و خان‌ها قائل نیستند.
هوش مصنوعی: پاسخ سوالات را باید کسی بدهد که قابل اعتماد و عالم باشد؛ چنین شخصی، نه به خاطر زر و زیور، بلکه به علم و حکمت خود شناخته می‌شود.
هوش مصنوعی: اما در شرایط سخت و دشوار، فرد نمی‌تواند چیزی بگوید و همچنان خاموش می‌ماند، زیرا هر پرسش به نوعی، به جستجوی دلایل و تحلیل نیاز دارد.
هوش مصنوعی: آیا گردن تو به خاطر تسلیم بودن به قدرت، مانند حیوانی به کمال و عزت بسته شده است؟ این اشاره به تسلط و کنترل بر فرد دارد و به نوعی به بی‌اختیاری او در برابر قدرت اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: کمال تو کجاست؟ کمال حقیقی در کمال‌های دیگری است که به دانایی منتهی می‌شود و این بهتر از ثروت و دارایی کمال است.
هوش مصنوعی: کسی که از روی منبر و محراب سخن می‌گوید، لزوماً عاقل و دانا نیست؛ چرا که ممکن است فقط به گفتن حرف‌های بی‌محتوا مشغول باشد.
هوش مصنوعی: اگر کسی که نادان است به جای دانا بنشیند، در هیچ شرایطی نتیجه‌اش جز بی‌فایده بودن نخواهد بود.
هوش مصنوعی: شیر از نظر قدرت و اصالت به خودی خود ارزشمند است و حتی اگر موجودی مانند درنده به او نزدیک شود، هیچ‌گاه نمی‌تواند به جای شیر قرار گیرد یا مانند او باشد.
هوش مصنوعی: من به ناصبی (دشمن اهل بیت) پاسخ نخواهم داد و این بیشتر از حد انتظار من است.
هوش مصنوعی: وقتی که دشمن، دشمنی را به وضوح نشان می‌دهد، شایسته نیست که به او بی‌احترامی و ظلم شود.
هوش مصنوعی: شاید به من که هیچ خطایی نکرده‌ام، بی‌دلیل و بدون دلیل اتهام می‌زنند و در خراسان از این وضعیت بدی پیش آمده است.
هوش مصنوعی: تنها گناهی که برای خودم می‌شناسم، این است که در بیان کلام خودم هیچ دلیلی ندارم و نمی‌توانم بدون دلیل حرفی بزنم.
هوش مصنوعی: جز از طریق پیامبر اسلام، محمد، هیچ امیدی به رحمت و ارتباط با خداوند، یزدان، ندارم.
هوش مصنوعی: من در عالم هیچ‌کس را بالاتر از او نمی‌شناسم و هیچ‌کس را بهتر از اهلش نمی‌دانم.
هوش مصنوعی: من به خاطر محبت نسبت به آنها جانم را فدای عشقشان کرده‌ام؛ آیا کسی وجود دارد که از این کار بهتر از من باشد؟
هوش مصنوعی: نباید کسی که حرام است به من نزدیک شود؛ من همیشه از هر چیزی که حلال است، می‌ترسم.
هوش مصنوعی: انسانی مانند من، هرگز نباید مانند درخت باشد که به زودیا تن به چرخش می‌دهد، بلکه باید از فریب و نیرنگ دوری کند و تنها به خاطر دل‌سوزی و حسرت دیگران، به این کار روی نیاورد.
هوش مصنوعی: دنیا را مشاهده کردم و انسان‌ها را آزمایش کردم و در هر زمینه‌ای به دنبال فرصتی بودم.
هوش مصنوعی: نه ثروتی بیشتر از قناعت و نه پرهیزکاری‌ای بالاتر از احتیاط در زندگی ندیدم.
هوش مصنوعی: پس از آنکه زبانم به فصاحت و بلاغت آراسته شده است، چگونه می‌توانم در برابر سکوت و خاموشی باقی بمانم؟
هوش مصنوعی: چرا نادان به دنبال من است؟ او نمی‌تواند با آدم‌های بزرگ و قدرتمند زندگی بکند.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است کسی که فرق بین خوب و بد را می‌فهمد، بر روی چیزی ناچیز و بی‌ارزش مثل نالی (چیز پوسیده) تکیه کند؟
هوش مصنوعی: من به هیچ‌وجه جاهلی را که نتواند زیبایی‌های یک دختر زیبا را بشناسد، در نظر نمی‌گیرم.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نگر تا از بلای او ننالی
که گر نالی ز ناله بر محالی
الا تا بر زمین و بر حوالی
ز دیبا گسترد نیسان نهالی
مبادا گیتی از دو شاه خالی
ز شه بونصر و خسرو بوالمعالی
ز هر دو خصم پست و دوست عالی
[...]
مرا وقتی خوشست امروز و حالی
قدحها پر کنید و حجره خالی
که داند تا چه خواهد بود فردا
بزن رود و بیاور باده حالی
رهی دلسوزتر از روز هجران
[...]
بنانک مستعد بالنوال
و شأنک غالب فی کل حال
تو آن شاهی که اقلیم خرد را
خجسته طالع و فرخنده فالی
و امرک لو خصصت به الثریا
[...]
نباشی یک زمان از عشق خالی
که دایم در بلای زلف و خالی
کرا در سر خرد باشد، ندارد
سر از سودای زلف و خال خالی
همی تا عارض چون بدر بینی
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.