ای حیات دل حسام‌الدین بسی
میل می‌جوشد به قسم سادسی
گشت از جذب چو تو علامه‌ای
در جهان گردان حسامی نامه‌ای
پیش‌کش می‌آرمت ای معنوی
قسم سادس در تمام مثنوی
شش جهت را نور ده زین شش صحف
کی یطوف حوله من لم یطف
عشق را با پنج و با شش کار نیست
مقصد او جز که جذب یار نیست
بوک فیما بعد دستوری رسد
رازهای گفتنی گفته شود
یا بیانی که بود نزدیکتر
زین کنایات دقیق مستتر
راز جز با رازدان انباز نیست
راز اندر گوش منکر راز نیست
لیک دعوت واردست از کردگار
با قبول و ناقبول او را چه کار
نوح نهصد سال دعوت می‌نمود
دم به دم انکار قومش می‌فزود
هیچ از گفتن عنان واپس کشید
هیچ اندر غار خاموشی خزید
گفت از بانگ و علالای سگان
هیچ واگردد ز راهی کاروان
یا شب مهتاب از غوغای سگ
سست گردد بدر را در سیر تگ
مه فشاند نور و سگ عو عو کند
هر کسی بر خلقت خود می‌تند
هر کسی را خدمتی داده قضا
در خور آن گوهرش در ابتلا
چونک نگذارد سگ آن نعرهٔ سقم
من مهم سیران خود را چون هلم
چونک سرکه سرکگی افزون کند
پس شکر را واجب افزونی بود
قهر سرکه لطف همچون انگبین
کین دو باشد رکن هر اسکنجبین
انگبین گر پای کم آرد ز خل
آید آن اسکنجبین اندر خلل
قوم بر وی سرکه‌ها می‌ریختند
نوح را دریا فزون می‌ریخت قند
قند او را بد مدد از بحر جود
پس ز سرکهٔ اهل عالم می‌فزود
واحد کالالف کی بود آن ولی
بلک صد قرنست آن عبدالعلی
خم که از دریا درو راهی شود
پیش او جیحونها زانو زند
خاصه این دریا که دریاها همه
چون شنیدند این مثال و دمدمه
شد دهانشان تلخ ازین شرم و خجل
که قرین شد نام اعظم با اقل
در قران این جهان با آن جهان
این جهان از شرم می‌گردد جِهان
این عبارت تنگ و قاصر رتبتست
ورنه خس را با اخص چه نسبتست
زاغ در رز نعرهٔ زاغان زند
بلبل از آواز خوش کی کم کند
پس خریدارست هر یک را جدا
اندرین بازار یفعل ما یشا
نقل خارستان غذای آتش است
بوی گل قوت دماغ سرخوش است
گر پلیدی پیش ما رسوا بود
خوک و سگ را شکر و حلوا بود
گر پلیدان این پلیدیها کنند
آبها بر پاک کردن می‌تنند
گرچه ماران زهرافشان می‌کنند
ورچه تلخان‌مان پریشان می‌کنند
نحلها بر کوه و کندو و شجر
می‌نهند از شهد انبار شکر
زهرها هرچند زهری می‌کنند
زود تریاقاتشان بر می‌کنند
این جهان جنگست کل چون بنگری
ذره با ذره چو دین با کافری
آن یکی ذره همی پرد به چپ
وآن دگر سوی یمین اندر طلب
ذره‌ای بالا و آن دیگر نگون
جنگ فعلیشان ببین اندر رکون
جنگ فعلی هست از جنگ نهان
زین تخالف آن تخالف را بدان
ذره‌ای کان محو شد در آفتاب
جنگ او بیرون شد از وصف و حساب
چون ز ذره محو شد نفس و نفس
جنگش اکنون جنگ خورشیدست بس
رفت از وی جنبش طبع و سکون
از چه از انا الیه راجعون
ما به بحر تو ز خود راجع شدیم
وز رضاع اصل مسترضع شدیم
در فروع راه ای مانده ز غول
لاف کم زن از اصول ای بی‌اصول
جنگ ما و صلح ما در نور عین
نیست از ما هست بین اصبعین
جنگ طبعی جنگ فعلی جنگ قول
در میان جزوها حربیست هول
این جهان زین جنگ قایم می‌بود
در عناصر در نگر تا حل شود
چار عنصر چار استون قویست
که بدیشان سقف دنیا مستویست
هر ستونی اشکنندهٔ آن دگر
استن آب اشکنندهٔ آن شرر
پس بنای خلق بر اضداد بود
لاجرم ما جنگییم از ضر و سود
هست احوالم خلاف همدگر
هر یکی با هم مخالف در اثر
چونک هر دم راه خود را می‌زنم
با دگر کس سازگاری چون کنم
موج لشکرهای احوالم ببین
هر یکی با دیگری در جنگ و کین
می‌نگر در خود چنین جنگ گران
پس چه مشغولی به جنگ دیگران
یا مگر زین جنگ حقت وا خرد
در جهان صلح یک رنگت برد
آن جهان جز باقی و آباد نیست
زانک آن ترکیب از اضداد نیست
این تفانی از ضد آید ضد را
چون نباشد ضد نبود جز بقا
نفی ضد کرد از بهشت آن بی‌نظیر
که نباشد شمس و ضدش زمهریر
هست بی‌رنگی اصول رنگها
صلحها باشد اصول جنگها
آن جهانست اصل این پرغم وثاق
وصل باشد اصل هر هجر و فراق
این مخالف از چه‌ایم ای خواجه ما
واز چه زاید وحدت این اعداد را
زانک ما فرعیم و چار اضداد اصل
خوی خود در فرع کرد ایجاد اصل
گوهر جان چون ورای فصلهاست
خوی او این نیست خوی کبریاست
جنگها بین کان اصول صلحهاست
چون نبی که جنگ او بهر خداست
غالبست و چیر در هر دو جهان
شرح این غالب نگنجد در دهان
آب جیحون را اگر نتوان کشید
هم ز قدر تشنگی نتوان برید
گر شدی عطشان بحر معنوی
فرجه‌ای کن در جزیرهٔ مثنوی
فرجه کن چندانک اندر هر نفس
مثنوی را معنوی بینی و بس
باد که را ز آب جو چون وا کند
آب یک‌رنگی خود پیدا کند
شاخهای تازهٔ مرجان ببین
میوه‌های رسته ز آب جان ببین
چون ز حرف و صوت و دم یکتا شود
آن همه بگذارد و دریا شود
حرف‌گو و حرف‌نوش و حرفها
هر سه جان گردند اندر انتها
نان‌دهنده و نان‌ستان و نان‌پاک
ساده گردند از صور گردند خاک
لیک معنیشان بود در سه مقام
در مراتب هم ممیز هم مدام
خاک شد صورت ولی معنی نشد
هر که گوید شد تو گویش نی نشد
در جهان روح هر سه منتظر
گه ز صورت هارب و گه مستقر
امر آید در صور رو در رود
باز هم ز امرش مجرد میشود
پس له الخلق و له الامرش بدان
خلق صورت امر جان راکب بر آن
راکب و مرکوب در فرمان شاه
جسم بر درگاه وجان در بارگاه
چونک خواهد که آب آید در سبو
شاه گوید جیش جان را که ارکبوا
باز جانها را چو خواند در علو
بانگ آید از نقیبان که انزلوا
بعد ازین باریک خواهد شد سخن
کم کن آتش هیزمش افزون مکن
تا نجوشد دیگهای خرد زود
دیگ ادراکات خردست و فرود
پاک سبحانی که سیبستان کند
در غمام حرفشان پنهان کنند
زین غمام بانگ و حرف و گفت و گوی
پرده‌ای کز سیب ناید غیر بوی
باری افزون کش تو این بو را به هوش
تا سوی اصلت برد بگرفته گوش
بو نگه‌دار و بپرهیز از زکام
تن بپوش از باد و بود سرد عام
تا نینداید مشامت را ز اثر
ای هواشان از زمستان سردتر
چون جمادند و فسرده و تن‌شگرف
می‌جهد انفاسشان از تل برف
چون زمین زین برف در پوشد کفن
تیغ خورشید حسام‌الدین بزن
هین بر آر از شرق سیف‌الله را
گرم کن زان شرق این درگاه را
برف را خنجر زند آن آفتاب
سیلها ریزد ز کُه ها بر تراب
زانک لا شرقیست و لا غربیست او
با منجم روز و شب حربیست او
که چرا جز من نجوم بی‌هدی
قبله کردی از لئیمی و عمی
نا خوشت ناید مقال آن امین
در نبی که لا احب الآفلین
از قزح در پیش مه بستی کمر
زان همی رنجی ز وانشق القمر
منکری این را که شمس کورت
شمس پیش تست اعلی‌مرتبت
از ستاره دیده تصریف هوا
ناخوشت آید اذا النجم هوی
خود مؤثرتر نباشد مه ز نان
ای بسا نان که ببرد عرق جان
خود مؤثرتر نباشد زهره زآب
ای بسا آبا که کرد او تن خراب
مهر آن در جان تست و پند دوست
می‌زند بر گوش تو بیرون پوست
پند ما در تو نگیرد ای فلان
پند تو در ما نگیرد هم بدان
جز مگر مفتاح خاص آید ز دوست
که مقالید السموات آن اوست
این سخن همچون ستاره‌ست و قمر
لیک بی‌فرمان حق ندهد اثر
این ستارهٔ بی‌جهت تاثیر او
می‌زند بر گوشهای وحی‌جو
کی بیایید از جهت تا بی‌جهات
تا ندراند شما را گرگ مات
آنچنان که لمعهٔ درپاش اوست
شمس دنیا در صفت خفاش اوست
هفت چرخ ازرقی در رق اوست
پیک ماه اندر تب و در دق اوست
زهره چنگ مسئله در وی زده
مشتری با نقد جان پیش آمده
در هوای دستبوس او زحل
لیک خود را می‌نبیند از محل
دست و پا مریخ چندین خست ازو
وآن عطارد صد قلم بشکست ازو
با منجم این همه انجم به جنگ
کای رها کرده تو جان بگزیده رنگ
جان ویست و ما همه رنگ و رقوم
کوکب هر فکر او جان نجوم
فکر کو آنجا همه نورست پاک
بهر تست این لفظ فکر ای فکرناک
هر ستاره خانه دارد در علا
هیچ خانه در نگنجد نجم ما
جای سوز اندر مکان کی در رود
نور نامحدود را حد کی بود
لیک تمثیلی و تصویری کنند
تا که در یابد ضعیفی عشقمند
مثل نبود لیک باشد آن مثیل
تا کند عقل مجمد را گسیل
عقل سر تیزست لیکن پای سست
زانک دل ویران شدست و تن درست
عقلشان در نقل دنیا پیچ پیچ
فکرشان در ترک شهوت هیچ هیچ
صدرشان در وقت دعوی هم‌چو شرق
صبرشان در وقت تقوی هم‌چو برق
عالمی اندر هنرها خودنما
هم‌چو عالم بی‌وفا وقت وفا
وقت خودبینی نگنجد در جهان
در گلو و معده گم گشته چو نان
این همه اوصافشان نیکو شود
بد نماند چونک نیکوجو شود
گر منی گنده بود همچون منی
چون به جان پیوست یابد روشنی
هر جمادی که کند رو در نبات
از درخت بخت او روید حیات
هر نباتی کان به جان رو آورد
خضروار از چشمهٔ حیوان خورد
باز جان چون رو سوی جانان نهد
رخت را در عمر بی‌پایان نهد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به بررسی مفاهیم عمیق وجود و دوری و نزدیکی به حقیقت می‌پردازد. مولانا از طریق اشارات به داستان‌های قرآنی، همچون نوح، بر تلاش انسان در جهت درک معانی روحانی و عشق الهی تاکید میکند. او به تضادها و جنگها در زندگی اشاره دارد و بیان میکند که همه اضداد و جنگها در نهایت به یک حقیقت واحد ختم می‌شوند. در این راستا، مولانا بر لزوم شناخت خود و پرهیز از مرزهای ظاهری تأکید دارد و پیشنهاد میکند که انسان‌ها باید به عمق وجود خود برگردند و از انحرافات و مشغله‌های دنیوی پرهیز کنند. در نهایت، او به نور الهی و حقیقتی اشاره میکند که فراتر از تعاریف و صورت‌هاست و تنها از طریق شناخت خود می‌توان به آن دست یافت.
هوش مصنوعی: حسام‌الدین، یعنی شخصی که در دل خود زندگی و شور و شوق فراوانی دارد، به شدت می‌خواهد و تمایل دارد که به سمت حقیقت و معنویت پیش برود.
هوش مصنوعی: حسام‌الدین به دلیل جذبه‌ای که دارد، مانند علامه‌ای در جهان شناخته شده است و نامه‌ای که او دارد به دیگران معرفی میکند.
هوش مصنوعی: ای معنوی بزرگ، من برای تو هدیه‌ای می‌آورم که قسم ششم در تمام مثنوی است.
هوش مصنوعی: از شش جهت نور بخش، چرا که این شش صحیفه (کتاب) را نمی‌چرخاند کسی که اطراف آن نچرخد.
هوش مصنوعی: عشق هیچ کار و وظیفه‌ای با شمارها و تقسیمات ندارد، هدف اصلی آن فقط جذب و نزدیک شدن به محبوب است.
هوش مصنوعی: هر وقت که بعداً دستوری بیاید، رازهایی که باید گفت، بیان خواهد شد.
هوش مصنوعی: با توجیهاتی که در کنایات پنهان وجود دارد، بیانی که واضح‌تر و نزدیکتر باشد، بهتر است.
هوش مصنوعی: رازها تنها با افرادی که به شناخت رازها رسیده‌اند، در میان گذاشته میشود و در گوش کسی که به رازها ایمان ندارد، این سخنان در نمی‌آید.
هوش مصنوعی: اما دعوت الهی از طرف خداوند است و او با پذیرش یا عدم پذیرش این دعوت، هیچ ارتباطی ندارد.
حضرت نوح به مدت نهصد سال مردم را به پرستش خدا دعوت میکرد، اما هر روز بر تعداد کسانی که او را انکار میکردند افزوده میشد.
هوش مصنوعی: هیچ کس از گفتن بازنگشت و در عین حال هیچ‌کس در خفا و بی‌صدا هم دچار خاموشی نشد.
هوش مصنوعی: از صدا و شلوغی سگ‌ها هیچ کاروانی از مسیرش منحرف نمی‌شود.
هوش مصنوعی: در شب‌های روشن و مهتابی، صدای عوعوی سگ‌ها باعث میشود که نور ماه کم‌نور و سست به نظر بیاید و در حرکت خود تعلیق ایجاد کند.
هوش مصنوعی: نور ماه می‌تابد و سگ پارس میکند. هر کس بر اساس ویژگی‌ها و فطرت خود، رفتار و کردار مخصوص به خود را دارد.
هوش مصنوعی: هر کس در زندگی خود را با چالشی مواجه می‌بیند، که این چالش متناسب با ارزش و استعدادهای اوست.
هوش مصنوعی: اگر سگ نگذارد که من دردم را فریاد کنم، نمی‌توانم خودم را از این حال رهایی بخشم.
هوش مصنوعی: چون سرکه طعم ترش و ناگواری به غذا می‌دهد، بنابراین لازم است که برای تعادل طعم، مقدار شکر بیشتری هم اضافه شود.
هوش مصنوعی: سرکه و انگبین هر دو از اجزای اصلی اسکنجبین (شربت خوشمزه‌ای که معمولاً از سرکه و عسل تهیه میشود) هستند. در اینجا، قهر سرکه می‌تواند به تلخی یا عدم رضایت اشاره داشته باشد، در حالی که لطف انگبین به شیرینی و خوشایندی مربوط است. این بیت نشان می‌دهد که تلخی و شیرینی هر دو جزء لازم و مکمل یکدیگرند.
هوش مصنوعی: اگر انگبین در پایش کم بیفتد، آن وقت اسکنجبین (مُسکِّن) هم در ریختن و طعم دادن دچار نقص میشود.
هوش مصنوعی: مردم سرکه‌ها را بر سر نوح می‌ریختند، ولی دریا به خاطر نوح شیرینی (قند) بیشتری می‌ریخت.
هوش مصنوعی: مساعدت و لطف الهی به نوح (ع) مانند قندی است که از دریای بخشش خداوند به او می‌رسد و به او کمک میکند. در حالی که مردم با سرکه و تلخی‌های خود بر او می‌افزایند، رحمت و بخشش الهی بر رنج‌ها و سختی‌های او غلبه میکند.
هوش مصنوعی: آن ولی، یعنی ولی و دوستان خدا، مانند یک واحد است، اما در واقع صد قرن از بندگان خدا، مانند عبدالعلی، در عظمت و مقام به او نمی‌رسند.
هوش مصنوعی: هرگاه خم (جای فرود) از دریا به اینجا بیاید و به او (عبدالعلی) راهی پیدا کند، رودهای بزرگ مانند جیحون به نشانهٔ احترام در برابر او زانو می‌زنند.
هوش مصنوعی: این دریا که اشاره به آن شده، به قدری بزرگ و عظیم است که وقتی دریاهای دیگر این مثال و عظمت او را می‌شنوند، به حالتی از خوف و ترس در می‌آیند.
هوش مصنوعی: از شرم و خجالت، زبانشان به تلخی می‌رسد، زیرا نام بزرگ خداوند (اعظم) با چیزهای کوچک و حقیر (اقل) همراه شده است.
هوش مصنوعی: در قرآن، این دنیا در مقایسه با دنیای دیگر (آخرت) به شدت خجالت‌زده است و حس نگرانی و عجز دارد.
هوش مصنوعی: این عبارت که محدوده و ناقص است، به هیچ وجه با جایگاه والای خسرو (خس) نسبت ندارد. در واقع، خسرو به مرتبه‌ای عالی و ویژگی‌هایی شایسته تعلق دارد که این محدودیت‌ها را شامل نمی‌شود.
هوش مصنوعی: زاغ به خاطر صدای زاغ‌ها در باغ ناله می‌زند، اما بلبل به خاطر صدای دلنشینش هیچ‌گاه از آوازش کم نمی‌شود.
هوش مصنوعی: در این دنیا، هر کس به‌طور جداگانه انتخاب میکند که چه چیزی را بپسندد و چه چیزی را رد کند، مانند یک بازار که هر مشتری مطابق میل خود خرید میکند.
هوش مصنوعی: غذا در خارستان (محل پر از خاردار) برای آتش به معنای درد و رنج است، در حالی که بوی گل به انسان احساس خوشی و سرخوشی می‌دهد. بیانگر این است که بعضی چیزها برای برخی افراد خوشایند و برای دیگران آزاردهنده‌اند.
هوش مصنوعی: اگر پلیدیها در برابر ما آشکار باشد، پس برای خوک و سگ هم شیرینی و حلوا فراهم است.
هوش مصنوعی: اگر پلیدان، پلیدی‌هایشان را انجام دهند، برپاکان (مردم پاکدل) تلاش می‌کنند تا آن ناپاکی‌ها را با پاکی و خلوص، از بین ببرند.
هوش مصنوعی: هرچند ماریان زهر را پخش می‌کنند و تلخه‌ای (ناراحت‌کننده) ما را به هم می‌زنند، به این حال نباید نگران بود.
هوش مصنوعی: زنبورها در کوه‌ها، کندوها و درختان جا می‌گیرند و از شهد آنان عسل را جمع‌آوری می‌کنند.
هوش مصنوعی: زهرهایی که به وجود می‌آیند هر چند خطرناک هستند، اما به سرعت داروها و ضد زهرهایی نیز برای آنها ساخته میشود.
هوش مصنوعی: این جهان همچون جنگی است که وقتی به آن نگاه کنی، هر ذره‌ای مثل دین در برابر کافر قرار دارد. به عبارت دیگر، هر موجودی در این دنیا با موجود دیگر در حال نبرد و رقابت است.
هوش مصنوعی: یک ذره (موجود کوچکی) به سمت چپ می‌پرد و دیگری به سمت راست میرود تا چیزی را طلب کند.
هوش مصنوعی: دو ذره‌ای که در حال حرکت هستند، یکی به سمت چپ و دیگری به سمت راست، در حال حاضر درگیر جنگی هستند که در باطن و در دل وجودشان رخ می‌دهد.
هوش مصنوعی: جنگ فعلی، که اشاره به درگیری‌های ظاهری دارد، نتیجهٔ جنگ‌های پنهانی و نهان است؛ این اختلافات و تضادها را باید شناخت و درک کرد.
هوش مصنوعی: ذره‌ای که در آفتاب محو شده است، دیگر از وصف و محاسبه بیرون رفته و از جنگ و جدال آزاد شده است. این بیت به بیان این مطلب می‌پردازد که هر چیزی که به اوج حقیقت و اتحاد با آفتاب (خدا یا نور الهی) برسد، از دنیای جدل و حساب جدا میشود.
هوش مصنوعی: زمانی که ذره در آفتاب محو میشود، نفس (وجود) او از میان میرود و اکنون تنها جنگ او با خورشید باقی مانده است.
هوش مصنوعی: جنبش طبع او (خواست و تمایلاتش) از بین رفته و سکون و آرامش او (حال او) به این دلیل است که به سوی خدا بازگشته و به اصل و ریشه‌اش که خداوند است، نزدیک شده است.
هوش مصنوعی: ما از خودمان دور شده و به دریا (عشق و خدا) تو برگشتیم و به‌واسطهٔ شیر روحانی‌ای که از تو می‌نوشیم، به اصل واقعی خود که همان تو هستی، بازگشتیم.
هوش مصنوعی: در مسائل فرعی و جزئی، مانند کسانی که در دام وحشت و ترس گرفتار شده‌اند، صحبت نکن و از اصول اساسی و بنیانی دور نمان؛ تو بدون این اصول، هیچ بنیانی نداری.
هوش مصنوعی: جنگ و صلح ما نه در نور و در دیدار عینی است، بلکه هر دو از درون ما و به طور میان ما و خودمان است. کلمه «اصبعین» به دو انگشت اشاره دارد که می‌تواند نشان‌دهنده نزدیکی و ارتباط نزدیک مسائل درون ما باشد.
هوش مصنوعی: جنگ طبیعی، جنگ عملی و جنگ گفتاری در میان اجزا، همگی نبردی هولناک و ترسناک هستند.
هوش مصنوعی: این جهان به خاطر این جنگ (اختلافات و کشمکش‌ها) برپا و پایدار است. به عناصر (آب، آتش، خاک و هوا) نگاه کن که تا زمانی که این جنگ وجود دارد، به همین شکل باقی می‌مانند.
هوش مصنوعی: چهار عنصر (آب، باد، خاک و آتش) مانند چهار ستون محکم هستند که سقف جهان بر آنها قرار دارد.
هوش مصنوعی: هر یک از این ستون‌ها باعث آسیب و شکست دیگری میشود، مانند آبی که باعث خاموشی آتش میشود.
هوش مصنوعی: آفرینش انسان بر اساس تضادها و ضدین است؛ بنابراین، ما همیشه در تضاد و جنگی بین ضرر و سود قرار داریم.
هوش مصنوعی: احوال هر یک از ما با دیگری متفاوت و متضاد است و هر فردی به دلایل مختلف، بر خلاف دیگری عمل میکند.
هوش مصنوعی: هر لحظه من به سمت خودم می‌روم و با دیگران تفاهم و سازگاری ندارم.
هوش مصنوعی: وضعیت روحی من را همچون موجی از لشکرها تصور کن که هر کدام در حال جنگ و دشمنی با دیگری هستند.
هوش مصنوعی: به خودت بنگر که در درونت چگونه جنگ و نگرانی وجود دارد، پس چرا به جنگ و دعوای دیگران اهمیت می‌دهی؟
هوش مصنوعی: شاید از این جنگ درون تو و حق و خرد، فردوس صلح و آرامش در جهان را به دست بیاوری و به رنگی واحد برسی.
هوش مصنوعی: این جهان فقط جاودان و پایدار است، زیرا آن ترکیب و اختلاط از ضدها و تضادها وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر ضدی وجود نداشته باشد، نمی‌توان از آن صحبت کرد و در نتیجه تنها چیزی که باقی میماند وجود خواهد داشت. در واقع، وجود ضدها برای درک بقا ضروری است.
هوش مصنوعی: در بهشتِ بی‌نظیر، نقیض‌ها وجود ندارند؛ به این معنا که نه خورشید هست و نه چیزی که بخواهد آن را به سرما و تاریکی تبدیل کند.
هوش مصنوعی: بی‌رنگی، یعنی وجود نداشتن رنگ، منبع و اساس تمام رنگها و تفاوت‌هاست؛ بنابراین، همان‌طور که صلح از تفاهم و اتحاد نشأت می‌گیرد، جنگ از تضاد و اختلاف ناشی میشود.
هوش مصنوعی: جهان اکنون منبع و ریشهٔ تمام غم‌ها و کدورت‌هاست و پیوند و ارتباط میان انسان‌ها نیز در آن قرار دارد؛ به همین دلیل، جاهایی که جدایی و غم وجود دارد، از همین اصل ناشی میشود.
هوش مصنوعی: این مخالف، که با ما در تضاد است، از چه چیزی نشأت گرفته است ای آقا، و این وحدت میان اعداد چگونه به وجود آمده است؟
هوش مصنوعی: ما چون فرع درخت هستیم و اصل یا ریشه‌ی ما با چهار ضد (سرد، گرم، تر، خشک) ایجاد شده است؛ بنابراین، خوی اصلی ما در این فرع‌ها تجلی پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: جان انسان از حد و مرز فصل‌ها فراتر است و ویژگی‌های آن به غرور و عظمت مربوط نمی‌شود.
هوش مصنوعی: جنگها در ذات خود، اساس صلحها هستند، مانند نبی که جنگ او برای خداوند است.
هوش مصنوعی: غالب و پیروز در هر دو جهان خداوند است و عظمت این پیروزی به قدری زیاد است که هیچ زبانی نمی‌تواند آن را به طور کامل توصیف کند.
هوش مصنوعی: اگر نتوان دریاچهٔ جیحون را از آب آن برداشت، نمی‌توان مقدار تشنگی را هم کاهش داد.
هوش مصنوعی: اگر دلت تشنهٔ معانی عمیق و معنوی است، زمانی را در جزیرهٔ مثنوی بگذران تا به آرامش و دل‌خوشی دست یابی.
هوش مصنوعی: فرجه، یعنی تنفس و آرامش، کن تا در هر نفسی بتوانی معناهای عمیق مثنوی را ببینی و تنها به ظواهر آن نپردازی.
هوش مصنوعی: باد وقتی که بر روی آب جو وزیده و آن را به حرکت درمی‌آورد، باعث میشود رنگ یکدست و سکون آب نمایان شود و زیبایی آن پدیدار گردد.
هوش مصنوعی: شاخهای نو و تازهٔ مرجان را ببین که میوه‌های زیبایی از آب جان (آب حیات) رشد کرده‌اند.
هوش مصنوعی: وقتی که انسان از حرف، صدا و نفس خود عبور کند و به وحدت و حقیقتی بالاتر برسد، همه آن چیزها را رها کرده و به بینهایت و معانی عمیق‌تر می‌رسد.
هوش مصنوعی: پس از آنکه در نهایت، سخن و گفتار و نوشته، همه به یک حقیقت می‌پیوندند، در اعماق وجود، این کلمات و مفاهیم به روح و جان تبدیل می‌شوند.
هوش مصنوعی: نان‌دهنده (کسی که نان می‌دهد)، نان‌ستان (کسی که نان می‌گیرد) و نان‌پاک (کسی که نان را پاک و درست میکند) همه از ظواهر و صورت‌ها ساده و بی‌هیاهو می‌شوند و در نهایت به حقیقتی فراتر از صورت‌هایشان، یعنی خاک می‌رسند.
هوش مصنوعی: معنای آنها در سه مرحله و مقام وجود دارد؛ در این مراحل، همواره ویژگی‌های خاص خود را حفظ می‌کنند و موجودیت آنها پیوسته است.
هوش مصنوعی: ظاهر انسان، یعنی صورت و جسم، به خاک تبدیل شد، اما معنای او همچنان باقی است. هر کس ادعا کند که او نیز همچون جسمش زائل شده، در واقع درک درستی از حقیقت او ندارد و او را به خوبی نشناخته است.
هوش مصنوعی: در این بیت، مولانا به این نکته اشاره میکند که در جهان، روح‌های سه‌گانه (که ممکن است اشاره به حالات مختلف روح یا وجود انسان‌ها باشد) دائماً در حال انتظار هستند. گاهی آنها در شکل ظاهری و مادی (هارب) ظاهر می‌شوند و گاهی در حالت ثابت و بی‌تحرک (مستقر) قرار می‌گیرند.
هوش مصنوعی: امر (حکم و فرمان الهی) به صورت‌ها می‌آید و در آنها تجلی میکند، اما باز هم از آن حکم و فرمان خود جدا و مجرد میشود.
هوش مصنوعی: خداوند امور و مخلوقات را به خود اختصاص داده و در واقع، وجود مخلوقات و اسباب زندگی به اراده او بستگی دارد، مانند راکبی که جانش به مرکوبش مربوط است.
هوش مصنوعی: در این بیت، جسم انسان به عنوان سوار (راکب) و روح به عنوان مرکوب (چیزی که سوار بر آن میشود) توصیف شده است. بنابراین، جسم در خدمت روح و روح در نزد خداوند (شاه) قرار دارد، که نشان‌دهنده تسلط روح بر جسم و اهمیت روح در درگاه خداوند است.
هوش مصنوعی: وقتی جان بخواهد که در جسم (سبو) وارد شود، شاه (خدا) به فرشتگان می‌گوید که آن را سوار کنید و در مسیر بفرستید.
هوش مصنوعی: وقتی که جانها را در علو (پستی) می‌خوانند، صدایی از نگهبانان می‌رسد که بگویند: "فرود آیید.
هوش مصنوعی: پس از این، سخن‌ها حساب‌شده‌تر و مختصرتر خواهد شد، بنابراین آتش هیزم را بیشتر نسوزان، زیرا ممکن است مشکل‌تر شود.
هوش مصنوعی: تا زمانی که فکرها و اندیشه‌های کوچکی در ذهن نپخته و ناپخته بمانند، توانایی درک و دریافت حقیقت به تأخیر می‌افتد و در واقع درک عمیق و روشن نخواهد شد.
هوش مصنوعی: خداوند پاکی که سیبستان (بهشت) را می‌آفریند، در این ابرها (غلاف‌ها و تیره‌گی‌ها) سخنان آنان را پنهان میکند.
هوش مصنوعی: این غمامی که از آن سخن می‌گویند، تنها صدای ندا و گفتار است و از این پرده هیچ چیزی جز عطر سیب نمی‌آید.
هوش مصنوعی: تو باید مراقب این بوی خوش باشی و آن را به خوبی دریابی تا تو را به اصل و ریشه‌ات متصل کند و به حقیقت وجودت برساند.
هوش مصنوعی: باید بو را حفظ کنی و از سرماخوردگی دوری کنی؛ لباس گرم بپوش و از باد و هوای سردی که همه‌جا هست، خودت را محافظت کن.
هوش مصنوعی: تا وقتی که بوی هوا به مشامت نرسد، از اثر آن خبر نمی‌گیری. این هوا از زمستان هم سردتر است.
هوش مصنوعی: چون موجودات بی‌جان و سردند و بدنشان کم‌جان است، نفس‌هایشان از زیر برف به سرعت خارج میشود.
هوش مصنوعی: وقتی زمین، این برف را بپوشاند، با تیغ خورشید که به مانند شمشیر حسام‌الدین (نگهبان دین و حقیقت است) است، بیفروزند.
هوش مصنوعی: به سرعت از سمت شرق، شمشیر خداوند (سیف‌الله) را بلند کن و آن را گرم کن تا از این درگاه (درگاه پروردگار) بهره‌مند شوی.
هوش مصنوعی: آفتاب مانند خنجری بر برف می‌تابد و آن را ذوب میکند، بنابراین سیلاب‌هایی از کوه‌ها به سمت زمین (تراب) سرازیر میشود.
هوش مصنوعی: اینکه او نه شرقی است و نه غربی، به این معناست که از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و فراتر از زمان و مکان، با منجم (محسوسات و پیامبران) در حال جنگ و نزاع است. این جنگ شاید نماد تضاد فهم و تفکر باشد.
هوش مصنوعی: چرا به جز من، از روی نادانی و کج‌فهمی، نجوم را بدون راهنمایی (که در واقع هدایت‌کننده باشد) به عنوان قبله و راهنمای خود انتخاب کردی؟
هوش مصنوعی: حرفی که آن امین (خدای رسول یا پیامبر) می‌زند، برای تو خوشآیند نیست؛ زیرا او کسانی را که رو به زوال‌اند دوست ندارد.
هوش مصنوعی: تو به خاطر اینکه به شمع نورانی (شمس) پشت کرده‌ای، از قدرت و روشنایی او دور مانده‌ای و از این جدایی رنج می‌کشی. این جدایی مثل این است که در تاریکی قمر (ماه) مانده‌ای و از روشنایی آن بی بهره‌ای.
هوش مصنوعی: کسی که وجود شمس‌الدین را انکار کند، نمی‌تواند منکر شود که او از دیگران بالاتر و مقامش برتر است.
هوش مصنوعی: هرگاه ستاره‌ها به شکل‌های مختلف در آسمان دیده شوند، اگر این تغییر شکل برای تو ناخوشایند باشد، بدان که این پدیده به دلیل تأثیر هوا (جو) است.
هوش مصنوعی: ماه (که به زیبایی و تأثیرش معروف است) نمی‌تواند از نان (که غذایی ضروری برای زندگی است) مؤثرتر باشد، زیرا بسیاری از نان‌ها (یعنی سختی‌ها و مشکلات) می‌توانند جان انسان را به خطر اندازند و او را خسته کنند.
هوش مصنوعی: زهره (یعنی ماه، در اینجا به معنای بخشی از نور و درخشندگی)، خود به تنهایی بیشتر از آب مؤثر نیست و بسیاری از اجداد و نیاکان بوده‌اند که با آب زندگی‌شان خراب شده است.
هوش مصنوعی: محبت و دوستی در وجود تو نهفته است و نصیحت‌های دوست تو را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما این تأثیر فقط از درون تو ناشی میشود و نه از بیرون.
هوش مصنوعی: پند و نصیحت ما (دوستان) بر تو تأثیری ندارد و نصیحت تو نیز بر ما تأثیر نخواهد داشت، زیرا هر کس در درک این پندها و نصایح خود، محدودیت‌هایی دارد.
هوش مصنوعی: فقط عشق و دوستی است که می‌تواند به ما فهم عمیق و معنوی بدهد، چرا که کلید ورود به عالم معنوی و آسمانی به دست اوست و او در حقیقت صاحب تمامی آسمان‌ها و معانی است.
هوش مصنوعی: این سخن به مانند ستاره و ماه است، اما بدون اجازه و فرمان خدا تأثیری نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: این ستاره که بلاجهت است، بدون توجه به حکمت خداوند، بر شنونده‌های وحی‌جو اثرگذار میشود.
هوش مصنوعی: اگر از جانب خداوند نیایید و به دلایلی ناآگاه و بی‌هدف حرکت کنید، نخواهید توانست از خطرات و مشکلاتی که مانند گرگ به شما حمله میکند، در امان بمانید.
هوش مصنوعی: شمس‌الدین محمدTabligh اینجا به‌مانند نوری درخشان توصیف شده است که بر اثر تاریکی و انجماد، حالتی شبیه به خفاش پیدا کرده است. مانند خفاش که در تاریکی به پرواز در می‌آید، شمس در دنیای اطرافش با چهره‌ای غیرعادی و متفاوت حضور دارد.
هوش مصنوعی: جهان هفت آسمان (چرخ) در اختیار اوست و پیکر ماه (ماه) در حال تپش و جنبش به خاطر اوست.
هوش مصنوعی: زهره (مشتری) در عشق و زیبایی به شدت تحت تاثیر قرار گرفته و چنگ (ساز موسیقی) را نواخته است، به طوری که مشتری (سیاره) با جان و دل خود به این عشق پاسخ داده است.
هوش مصنوعی: در حالتی که به زحل (سیاره) به عنوان کسی برای احترام و دستبوسی نزدیک میشود، اما خودش را نمی‌بیند و از حقیقت خود دور است.
هوش مصنوعی: مریخ به خاطر خست و ناتوانی، دست و پاهایش آسیب دیده و عطارد نیز نتوانسته از فشار و بار سنگین خود خلاص شود و به شدت صدمه دیده است.
هوش مصنوعی: اگر تو با ستاره‌شناس (منجم) این همه ستاره‌ها درگیر شده‌ای، به دلیل اینکه تو روح و جان خود را رها کرده‌ای و به رنگ و شکل دنیا (رنگ و رقوم) وابسته شده‌ای.
هوش مصنوعی: جان او باقی است و ما تنها رنگ و نوشته‌های ستارگان هستیم. هر فکری که او دارد، جان ستارگان است.
هوش مصنوعی: فکر انسان، جایی است که تمامی نور و روشنایی در آن وجود دارد و این واژه "فکر" به عنوان یک کلمه شگفت‌انگیز است.
هوش مصنوعی: هر ستاره‌ای در آسمان برای خود مکان و خانه‌ای دارد، اما نجم ما (به احتمال زیاد اشاره به حقیقت یا معنای عمیق وجود انسانی است) در هیچ مکان و محدوده‌ای جای نمی‌گیرد.
هوش مصنوعی: نور نامحدود و عظیم، نمی‌تواند در یک مکان محدود جای گیرد؛ هیچ مکانی برای آن محدودیتی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: ولی او تمثیل و تصویر می‌سازد تا عشق ضعیفش را بهتر درک کند.
هوش مصنوعی: اگرچه مانند چیزی نیست، اما می‌تواند نمونه‌ای باشد تا عقل را که به سرعت عمل نمی‌کند، به حرکت درآورد.
هوش مصنوعی: عقل انسان تیز و هوشیار است، اما به خاطر دل ناپاک و ویران، پاهایش سست و ناتوان شده‌اند، به همین دلیل نمی‌تواند به درستی عمل کند.
هوش مصنوعی: عقل آنها در توجه به مسائل دنیا به طور پیچیده‌ای می‌چرخد، اما در افکارشان درباره‌ی ترک شهوت، هیچ نقطه‌ای از تردید و ابهام وجود ندارد.
هوش مصنوعی: شخصیت‌های این بیت در زمان دعوا و مجادله، مانند شرق، پافشاری و سرسختی نشان می‌دهند و در زمان تقوا و پرهیز، همانند برق، با سرعت عمل می‌کنند.
هوش مصنوعی: عالمی که در هنرها خود را به نمایش می‌گذارد، همانند عالمی است که در زمان وفا و صداقت، به وفای خود پایبند نیست و بی‌وفا است.
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به خودبینی و خودپسندی مشغول است، نمی‌تواند در این دنیا جایی داشته باشد؛ مانند نانی که در گلویش گیر کرده و در معده‌اش جایی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر انسان به دنبال خوبی‌ها باشد و صفات نیک را جست‌وجو کند، در نهایت صفات و ویژگی‌های او نیز نیکو خواهد شد و بدی‌ها از او دور میشود.
هوش مصنوعی: اگر کسی در دنیا موجودی کوچک و بی‌اهمیت مثل "منی" باشد، زمانی که به روح و جان خود پیوندد، روشنایی و درخشندگی می‌یابد.
هوش مصنوعی: هر چیزی که از دنیای بی‌جان (جماد) به دنیای گیاهی (نبات) تبدیل شود، از درخت سرنوشتش حیات و زندگی می‌گیرد.
هوش مصنوعی: هر گیاهی که به حیات و جان رو کند، سبز و شاداب از آب حیات می‌نوشد.
هوش مصنوعی: وقتی جان انسان به سوی معشوق میرود، آن زندگی را در مسیر بی‌پایانی که در پیش دارد، قرار می‌دهد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.