بخش ۵۶ - در تفسیر این حدیث مصطفی علیهالسلام کی ان الله تعالی خلق الملائکة و رکب فیهم العقل و خلق البهائم و رکب فیها الشهوة و خلق بنی آدم و رکب فیهم العقل و الشهوة فمن غلب عقله شهوته فهو اعلی من الملائکة و من غلب شهوته عقله فهو ادنی من البهائم
در حدیث آمد که یزدان مجید
خلق عالم را سه گونه آفرید
یک گره را جمله عقل و علم و جود
آن فرشتهست او نداند جز سجود
نیست اندر عنصرش حرص و هوا
نور مطلق زنده از عشق خدا
یک گروه دیگر از دانش تهی
همچو حیوان از علف در فربهی
او نبیند جز که اصطبل و علف
از شقاوت غافلست و از شرف
این سوم هست آدمیزاد و بشر
نیم او ز افرشته و نیمیش خر
نیم خر خود مایل سفلی بود
نیم دیگر مایل عقلی بود
آن دو قوم آسوده از جنگ و حراب
وین بشر با دو مخالف در عذاب
وین بشر هم ز امتحان قسمت شدند
آدمی شکلند و سه امت شدند
یک گره مستغرق مطلق شدست
همچو عیسی با ملک ملحق شدست
نقش آدم لیک معنی جبرئیل
رسته از خشم و هوا و قال و قیل
از ریاضت رسته وز زهد و جهاد
گوییا از آدمی او خود نزاد
قسم دیگر با خران ملحق شدند
خشم محض و شهوت مطلق شدند
وصف جبریلی دریشان بود رفت
تنگ بود آن خانه و آن وصف زفت
مرده گردد شخص کو بیجان شود
خر شود چون جان او بیآن شود
زانک جانی کان ندارد هست پست
این سخن حقست و صوفی گفته است
او ز حیوانها فزونتر جان کند
در جهان باریک کاریها کند
مکر و تلبیسی که او داند تنید
آن ز حیوان دگر ناید پدید
جامههای زرکشی را بافتن
درها از قعر دریا یافتن
خردهکاریهای علم هندسه
یا نجوم و علم طب و فلسفه
که تعلق با همین دنیاستش
ره به هفتم آسمان بر نیستش
این همه علم بنای آخورست
که عماد بود گاو و اشترست
بهر استبقای حیوان چند روز
نام آن کردند این گیجان رموز
علم راه حق و علم منزلش
صاحب دل داند آن را با دلش
پس درین ترکیب حیوان لطیف
آفرید و کرد با دانش الیف
نام کالانعام کرد آن قوم را
زانک نسبت کو بیقظه نوم را
روح حیوانی ندارد غیر نوم
حسهای منعکس دارند قوم
یقظه آمد نوم حیوانی نماند
انعکاس حس خود از لوح خواند
همچو حس آنک خواب او را ربود
چون شد او بیدار عکسیت نمود
لاجرم اسفل بود از سافلین
ترک او کن لا احب الافلین



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در شرح حدیثی میگوید خدا فرشته را سراسر عقل، حیوان را سراسر شهوت و انسان را آمیزهای از هر دو آفرید و انسان میان این دو در کشاکش است. آدمیان نیز سه دستهاند: گروهی چون فرشته و عیسی از هوس رستهاند و گروهی یکسره خشم و شهوت شدهاند. او هنرها و علوم دنیایی چون هندسه و طب و نجوم را دانش آخورسازی برای تن میداند که راهی به آسمان ندارد و چنین زیرکان را به حکم قرآن چون چارپایان و در خواب غفلت میشمارد. سرانجام میگوید چنین کسی از پستترینان پستتر است و باید او را چون ستارهٔ فروشونده رها کرد.
هوش مصنوعی: در حدیث آمده است که خداوند بزرگ آفریدگان جهان را سه گونه آفرید.
هوش مصنوعی: یک گروه را سراسر عقل و دانش و بخشش آفرید؛ اینان فرشتگاناند که جز سجده و بندگی چیزی نمیشناسند.
هوش مصنوعی: در سرشت فرشته آز و هوس نیست؛ او نوری خالص است که به عشق خدا زنده است.
هوش مصنوعی: گروه دیگر از دانش تهیاند و مانند چارپایان تنها از خوردن علف فربه میشوند.
هوش مصنوعی: حیوان جز آخور و علف چیزی نمیبیند و از بدبختی و از شرف و بزرگی بیخبر است.
هوش مصنوعی: گروه سوم آدمیزاد است که نیمی از او فرشته و نیمی دیگر خر است.
هوش مصنوعی: نیمهٔ خرصفت او به پستی و امور فرودین میل دارد و نیمهٔ دیگرش به عقل و امور برین.
هوش مصنوعی: فرشته و حیوان از جنگ و ستیز درونی آسودهاند، اما انسان میان این دو نیروی مخالف در رنج و کشمکش است.
هوش مصنوعی: خود آدمیان نیز در آزمایش الهی تقسیم شدند؛ همه به صورت انساناند اما سه دسته شدهاند.
هوش مصنوعی: یک گروه یکسره غرق در حق شده و مانند عیسی به فرشتگان پیوسته است.
هوش مصنوعی: صورتشان آدمی است اما حقیقتشان جبرئیل است؛ از خشم و هوس و جدل و گفتگوی بیهوده رها شدهاند.
هوش مصنوعی: چنان کامل شده که از ریاضت و زهد و مجاهده هم بینیاز گشته است؛ گویی اصلاً از آدمی زاده نشده است.
هوش مصنوعی: دستهٔ دیگر به خران پیوستند و یکسره خشم و شهوت شدند.
هوش مصنوعی: صفت فرشتهگون و جبریلی در اینان بود اما از میان رفت، زیرا خانهٔ وجودشان تنگ بود و آن صفت بزرگ در آن نمیگنجید.
هوش مصنوعی: همانگونه که تن بیجان مرده میشود، جان آدمی هم وقتی از آن حقیقت روحانی خالی شود خر میگردد.
هوش مصنوعی: زیرا جانی که آن حقیقت را ندارد پست است؛ این سخن درست است و صوفیان نیز آن را گفتهاند.
هوش مصنوعی: چنین آدمی بیش از حیوانات دیگر تلاش و جانکندن میکند و در دنیا کارهای ظریف و پیچیده انجام میدهد.
هوش مصنوعی: نیرنگ و فریبی که او میتواند ببافد از هیچ حیوان دیگری سر نمیزند.
هوش مصنوعی: مانند بافتن جامههای زربفت و بیرون آوردن مروارید از ژرفای دریا.
هوش مصنوعی: و نیز ریزهکاریهای دانش هندسه و ستارهشناسی و پزشکی و فلسفه.
هوش مصنوعی: اما این دانشها همه به همین دنیا وابستهاند و راهی به آسمان هفتم و عالم بالا ندارند.
هوش مصنوعی: همهٔ این علوم دانشِ ساختن آخور است که تکیهگاه و مایهٔ زندگی گاو و شتر، یعنی تن حیوانی، است.
هوش مصنوعی: این علوم را برای نگهداشتن چندروزهٔ جان حیوانی ساختهاند و این گیجان نامش را رازها و دانشهای باریک گذاشتهاند.
هوش مصنوعی: اما دانش راه خدا و منزلهای آن را تنها صاحبدل با دل خود میشناسد.
هوش مصنوعی: پس خداوند در این ساختار، حیوانی ظریف و زیرک آفرید و او را با دانش همدم کرد.
هوش مصنوعی: خداوند این گروه را در قرآن «چون چارپایان» نامید، زیرا خواب را با بیداری چه نسبتی است؛ آنان در خواب غفلتاند.
هوش مصنوعی: روح حیوانی جز خواب و غفلت چیزی ندارد و حسهای این گروه وارونه و باژگونه است.
هوش مصنوعی: چون بیداری حقیقی برسد، خواب حیوانی از میان میرود و انسان وارونگی حس خود را از لوح درون درمییابد.
هوش مصنوعی: مانند حس کسی که خواب او را ربوده است؛ وقتی بیدار شود میفهمد آنچه در خواب دیده بازتابی وارونه بوده است.
هوش مصنوعی: ناچار چنین کسی از پستترینِ پستان فروتر است؛ او را رها کن، چنانکه ابراهیم گفت: فروشوندگان را دوست ندارم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.