بخش ۱۵۲ - اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادن
همچو هاروت و چو ماروت شهیر
از بطَر خوردند زهرآلود تیر
اعتمادی بودشان بر قدس خویش
چیست بر شیر اعتماد گاومیش
گرچه او با شاخ صد چاره کند
شاخْ شاخش شیر نر پاره کند
گر شود پر شاخ همچون خارپشت
شیر خواهد گاو را ناچار کشت
گرچه صرصر بس درختان میکند
با گیاه تر وی احسان میکند
بر ضعیفی گیاه آن باد تند
رحم کرد ای دل تو از قوت ملند
تیشه را ز انبوهی شاخ درخت
کی هراس آید ببرد لخت لخت
لیک بر برگی نکوبد خویش را
جز که بر نیشی نکوبد نیش را
شعله را ز انبوهی هیزم چه غم
کی رمد قصاب از خیل غنم
پیش معنی چیست صورت بس زبون
چرخ را معنیش میدارد نگون
تو قیاس از چرخ دولابی بگیر
گردشش از کیست از عقل مشیر
گردش این قالب همچون سپر
هست از روح مستر ای پسر
گردش این باد از معنی اوست
همچو چرخی کان اسیر آب جوست
جر و مد و دخل و خرج این نفس
از کی باشد جز ز جان پر هوس
گاه جیمش میکند گه حا و دال
گاه صلحش میکند گاهی جدال
گه یمینش میبرد گاهی یسار
که گلستانش کند گاهیش خار
همچنین این باد را یزدان ما
کرده بد بر عاد همچون اژدها
باز هم آن باد را بر مؤمنان
کرده بد صلح و مراعات و امان
گفت المعنی هوالله شیخ دین
بحر معنیهای رب العالمین
جمله اطباق زمین و آسمان
همچو خاشاکی در آن بحر روان
حملهها و رقص خاشاک اندر آب
هم ز آب آمد به وقت اضطراب
چونک ساکن خواهدش کرد از مرا
سوی ساحل افکند خاشاک را
چون کشد از ساحلش در موجگاه
آن کند با او که آتش با گیاه
این حدیث آخر ندارد باز ران
جانب هاروت و ماروت ای جوان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره هاروت و ماروت است که به خاطر اعتماد به عصمت خود و تمایل به مقام دنیوی دچار فتنه و گمراهی میشوند. آنها با وجود اینکه از قوت و عصمت خویش مطمئن بودند، در واقع در دام وسوسهها گرفتار آمدند. شاعر به توصیف سرنوشت افرادی میپردازد که با وجود قدرت و خودباوری، نمیتوانند بر اثرات نیرومند و خطرناک حوادث طبیعی و غلبههای غیبی فائق آیند. همچنین به صورت نمادین روابط پیچیده و متغیر بین انسان، اراده و مقدرات الهی را مورد بررسی قرار میدهد، و به این نتیجه میرسد که هر کسی باید مراقب نیروهای درونی و بیرونی خود باشد. در نهایت، موضوع به هشدار در مورد خطرات اعتماد به نفس کاذب و چالشهای ناشناختهای که انسان با آن مواجه میشود، میانجامد.
هوش مصنوعی: هاروت و ماروت، دو فرشته مشهور، به دلیل غرور و خودبینی دچار خطا شدند و مانند آنها، بزرگانی که به خود و قدرتشان افتخار میکنند، از زهر فریب و آزمایشات دنیا آسیب میبینند.
هوش مصنوعی: اعتماد هاروت و ماروت به پاکی و مقدس بودن خودشان چه سودی دارد، زمانی که اعتماد بر حیوانی چون گاومیش به شیر نر بیفایده است.
هوش مصنوعی: اگرچه او (گاو) با شاخهایش تلاش کند و در برابر مشکلات چاره بیندیشد، اما در نهایت شاخهایش نمیتوانند او را از خطر نجات دهند، زیرا شیر نر قدرتی دارد که میتواند او را نابود کند.
هوش مصنوعی: اگر کسی به اندازهٔ خارپشت پرپشت شود، ناگزیر شیر، گاو را خواهد کشت. یعنی در شرایطی که قدرت یا قدرتنمایی فرد خیلی زیاد شود، خشونت و آسیب به دیگران محتمل است.
هوش مصنوعی: هرچند باد تند و طاقتفرسا (صرصر) درختان را خراب میکند، اما به گیاه تر (نرم و جوان) رحم و لطف میکند و به آن آسیب نمیزند.
هوش مصنوعی: باد تند به گیاه ضعیف رحم میکند، اما تو ای دل، از قدرت ملند (پژوهشگران و دانشمندان نفسی قوی) عبرت بگیر و نپندار که خودت از این قدرت مصون هستی.
هوش مصنوعی: تیشه که ابزاری برای بریدن و قطع درختان است، از انبوه شاخهای درخت نمیترسد و به راحتی میتواند رشتههای نازک و ضعیف آنها را قطع کند. این بیان نشاندهندهٔ شجاعت و عدم ترس در مواجهه با ضعفهاست.
هوش مصنوعی: اما برگ درخت نمیتواند خود را بر روی چیزی بکوبد، مگر اینکه بر روی نیشی فرود آید که نیش به خودی خود زهر دارد.
هوش مصنوعی: شعلهی آتش از وجود انبوه چوبها و هیزمها نگرانی ندارد، چرا که قصاب از میان گلهی گوسفندها نمیتواند فرار کند. به عبارت دیگر، وجود بسیار از چیزها نمیتواند مانع از بروز مشکلات و خطرات شود.
هوش مصنوعی: معنی این بیت این است که محتوای واقعی یک چیز، مثل معنی و مفهوم آن، بسیار مهمتر از ظاهری ناقص و زبون آن است. در اینجا اشاره شده که چرخ، که نماد دنیای مادی و فانی است، از نظر شکل ظاهری به تنهایی ارزشی ندارد و تنها معنای عمیق آن میتواند آن را بسازد.
هوش مصنوعی: از چرخ دولابی (چرخ دنیا) مثل بگیر و در نظر بگیر که گردشش به دست چه کسی است؛ این کار به عقل و درایت نیاز دارد.
هوش مصنوعی: گردش این جسم مانند سپر (که دوران میکند) به خاطر روح است، ای پسر.
هوش مصنوعی: حرکت این باد به خاطر معنای اوست، مانند چرخشی که به دلیل اسارت در آب جوی اتفاق میافتد.
هوش مصنوعی: این نفس (نفس انسانی) که درگیر کشمکشها، دستاوردها و هزینهها است، از کجا میآید جز از وجودی پر از آرزوها و خواستههای بیپایان؟
هوش مصنوعی: این نفس گاهی انسان را به سوی خوبیها و صلح و آرامش میبرد و گاهی به سوی جنگ و خصومت و درگیری میکشاند.
هوش مصنوعی: گاهی این باد او را به سمت راست (یمین) میبرد و گاهی به سمت چپ (یسار)، تا در برخی اوقات، او را به گلستان برساند و در سایر زمانها، او را به سرنوشتی بد و خاری دچار کند.
هوش مصنوعی: خداوند این باد را بر قوم عاد، که به خاطر ظلم و طغیانی که داشتند، مانند اژدهایی خطرناک و بد کرده است.
هوش مصنوعی: این باد در واقع بر مؤمنان نیز بدی کرده و باعث ناامنی و بیاعتمادی شده است، به طوری که دیگر خبری از صلح و سازش و امنیت نیست.
هوش مصنوعی: شیخ دین، که به عنوان یک عالم دینی شناخته میشود، گفت که «معنی» همان خداوند است و او همچون دریا، معانی و مفاهیم الهی را در خود جای داده است.
هوش مصنوعی: تمام اجزای زمین و آسمان مانند خاشاکی در میان آن دریای بزرگ در حال حرکت هستند.
هوش مصنوعی: حرکتها و رقص خاشاک در آب در زمان اضطراب و هیجان به خاطر وجود آب و طبیعت آن است. به این معنی که همه چیز تحت تأثیر شرایط و اوضاع محیط قرار میگیرد.
هوش مصنوعی: وقتی که او (آب) بخواهد کسی را آرام کند، خاشاک را به سوی ساحل میافکند.
هوش مصنوعی: اگر چیزی نخست در ساحل آرام قرار داشته باشد و سپس در دریا دچار طوفان و موج شود، آنجا به سرنوشتِ گیاهی میافتد که در آتش قرار گرفته است و میسوزد.
هوش مصنوعی: این داستان پایانی ندارد و همواره بر اساس داستان هاروت و ماروت ادامه دارد، ای جوان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.