چنین خواندم امروز در دفتری
که زنده‌ست جمشید را دختری
بود سالیان هفتصد هشتصد
که تا اوست محبوس در منظری
هنوز اندر آن خانهٔ گبرکان
بمانده‌ست بر پای چون عرعری
نه بنشیند از پای و نه یک زمان
نهد پهلوی خویش بر بستری
نگیرد طعام و نخواهد شراب
نگوید سخن با سخنگستری
مرا این سخن بود نادلپذیر
چو اندیشه کردم من از هر دری
بدان خانهٔ باستانی شدم
به هنجار چون آزمایشگری
یکی خانه دیدم ز سنگ سیاه
گذرگاه او تنگ چون چنبری
گشادم در او به افسونگری
برافروختم زروار آذری
چراغی گرفتم چنانچون بود
ز زر هریوه سر خنجری
در آن خانه دیدم به یکپای بر
عروسی کلان، چون هیونی بری
سفالین عروسی به مهر خدای
بر او بر نه زری و نه زیوری
ببسته سفالین کمر هفت هشت
فکنده به سر بر تنک معجری
چو آبستنان اشکم آورده پیش
چو خرمابنان پهن فرق سری
بسی خاک بنشسته برفرق او
نهاده به سر بر گلین افسری
بر و گردنی ضخم چون ران پیل
کف پای او گرد چون اسپری
دویدم من از مهر نزدیک او
چنانچون بر خواهری خواهری
ز فرق سرش باز کردم سبک
تنکتر ز پر پشه چادری
ستردم رخش را به سرآستین
ز هر گرد و خاکی و خاکستری
فکندم کلاه گلین از سرش
چنان کز سر غازییی مغفری
بدیدم به زیر کلاهش فراخ
دهانی و زیر دهان حنجری
مر او را لبی زنگیانه سطبر
چنانچون رجوعی لب اشتری
ولیکن یکی سلسبیلش سبیل
گشاده بد اندر دهانش دری
همی بوی مشک آمدش از دهان
چو بوی بخور آید از مجمری
مرا عشق آن سلسبیلش گرفت
چو عشق پریچهرهٔ احوری
ببردم ازو مهر دوشیزگی
وزان سلسبیلش زدم ساغری
یکی قطره زو برکفم برچکید
کف دستم گشت چون کوثری
ببوییدم او را وزان بوی او
برآمد ز هر موی من عبهری
به ساغر لب خویش بردم فراز
مرا هر لبی گشت چون شکری
امیری شدم آن زمان، زان سبیل
ز لهو و طرب گرد من لشکری
یکی هاتف از خانه آواز داد
چون رامشبری نزد رامشگری
که هست این عروسی به مهر خدای
پریچهرهٔ سعتری منظری
بباید علی‌الحال کابینش کرد
بیرزد به کابین چنین دختری
بود عقد کابین او اینکه تو
کنی سجدهٔ شکر چون شاکری
سر از سجده برداری و این شراب
کشی یاد فرخنده رخ مهتری
ندیم شه شرق شیخ العمید
مبارک لقایی، بلند اختری
سخاوت همی‌زاید از دست او
که هر بچه‌ای زاید از مادری
نه نافه بیارد همه آهویی
نه عنبر فشاند همه جوذری
دو کوثر بر آن دوکف دست اوست
بهشت برین را بود کوثری
گران حلم او در سبک عزم اوست
به هر کشتیی در، بود لنگری
به فعلش به پایست اخلاق نیک
به شاهی به پایست هر لشکری
سر کلک او بر تن کلک او
سر اسودی بر تن اصفری
چو سیمین دواتش ندیده‌ست کس
تنمؤمنی، با دل کافری
ایا خواجه همداستانی مکن
که بر من تحمل کند ابتری
فراوان مرا حاسدان خاستند
ز هر گوشه‌ای و ز هر کشوری
تو گر حافظ و پشتبانی مرا
به ذره نیندیشم از هر غری
چنین حضرتی را بدین اشتهار
نباشد زیان از چو من شاعری
چه نقصان ز یک مرغ در خرمنی
چه بیشی ز یک حرف در دفتری
الا تا ازین جمع پیغمبران
نباشد حکیمی چو پیغمبری
خداوند ما باد پیروزگر
سرو کار او با پرندین بری
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح شیخ العمید ابوسهل زوزنی می‌پردازد و تصویری از یک عروسی با شکوه و معنوی ترسیم می‌کند. او به خانه‌ای باستانی و دختری زیبا که به خواب رفته، اشاره می‌کند و توصیفاتی از چهره و زیبایی او ارائه می‌دهد. شاعر از عشق خود به این دختر و بویی که از او استشمام می‌کند، سخن می‌گوید و به حالت شگفتی و شادی‌اش اشاره می‌کند. در ادامه، او به فضایل و شخصیت والای شیخ العمید اشاره می‌کند، و او را به عنوان حامی و پشتیبان خود می‌داند. همچنین، شاعر به تقابل میان حاسدان و سپاسگزاری از شیخ العمید اشاره می‌کند و در پایان از پیروزی و کامیابی او دعا می‌کند.
هوش مصنوعی: امروز در کتابی خواندم که دختر جمشید هنوز زنده است.
هوش مصنوعی: نزدیک به هفتصد یا هشتصد سال است که او (جمشید) در این منظر و دیدگاه گرفتار و محبوس است.
هوش مصنوعی: او هنوز در آن خانهٔ گبرکان (خانهٔ زرتشتیان) ایستاده است و مانند عرعری (نوعی گنجشک کوچک) بی‌تحرک و بی‌عالیمیر معطل مانده است.
هوش مصنوعی: او هرگز از جا برنمی‌خیزد و حتی برای یک لحظه هم نمی‌تواند پهلو به پهلو بر روی بستر بیفتد.
هوش مصنوعی: او نه از طعام چیزی می‌خورد و نه از شراب می‌نوشد و با کسی که سخن می‌گوید، صحبتی نمی‌کند.
هوش مصنوعی: این سخن برای من خوشایند نبود و وقتی که درباره‌اش فکر کردم، از هر زاویه‌ای آن را سنجیدم.
هوش مصنوعی: به خانهٔ قدیمی و تاریخی او رفتم و در آنجا به اندازهٔ یک دانشمند یا جستجوگر آزمایش و بررسی کردم.
هوش مصنوعی: به یک خانه‌ای رسیدم که دیوارهایش از سنگ سیاه ساخته شده و ورودی‌اش بسیار باریک و تنگ مانند چنبر (حلقه) است.
هوش مصنوعی: در آن خانه، با ترفند و جادو، در را باز کردم و از زیبایی و درخشندگی مانند طلا و نقره، نوری افروختم.
هوش مصنوعی: چراغی را در دست گرفتم که مانند سر خنجر زرینی درخشان بود.
هوش مصنوعی: در آن خانه، به یک چشم بر عروسی بزرگ نگاه کردم، مانند حیوانی که عیش و خوشی را می‌بیند.
هوش مصنوعی: عروسی که در آن خانه دیده‌ام، همچون آتش، زینت‌های ظاهری ندارد و تنها با عنایت خداوند براق و خوشبو است، نه با طلا و نه با جواهرات.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به کمر بند زیبای سفالین (ظرف‌های سفالی) است که بر دور کمر زن یا دختری بسته شده و به نشانه‌ی زیبایی، به شکلی ظریف و باریک (تنک معجر) بر سر او قرار گرفته است. این توصیف، تصویرگری از زیبایی و زینت‌های یک عروسی است.
هوش مصنوعی: چون کسانی که آبستن هستند (مادران باردار) اشک‌هایشان را به جلو می‌آورند، مانند کسانی که خرما به دست دارند و بر روی سر خود می‌گذارند.
هوش مصنوعی: سر او مملو از خاک است و بر روی او تاجی از گل گذاشته‌اند، که نشان از مقام و احترام او دارد.
هوش مصنوعی: بر و گردن شیخ العمید (ابوسهل زوزنی) به قدر گردن و پشتی (زورمندی) یک فیل بزرگ است و دست‌های او به اندازهٔ پاهای یک اسب، با چالاکی و قدرت زیباست.
هوش مصنوعی: من با عشق و محبت به سمت او دویدم، همان‌طور که خواهر برای خواهرش می‌دود.
هوش مصنوعی: به نشان انتساب شیخ العمید، من به او اشاره کرده‌ام که بر سرش چادر سبکی از موهایش را باز کردم، و این چادر نسبت به وزن پشه‌ای، سبک‌تر است.
هوش مصنوعی: به صورت نیکو و با احتیاط، با آستین خود چهره‌اش را از هر گونه گرد و غبار و کثیفی پاک کردم.
هوش مصنوعی: کلاه گلی را از سر او برداشتم، همان‌طور که بر سر غازها عملاً کلاهی مخصوص قرار می‌دهند.
هوش مصنوعی: زیر کلاه او، دهان بزرگی دیده‌ام و زیر آن، حنجره‌ای وجود دارد.
هوش مصنوعی: او لب‌هایی چون زنگ (از نظر رنگ تیره) و ضخیم دارد که شبیه لب‌های یک الاغ است.
هوش مصنوعی: اما یکی از نشانه‌های او، سبیلی است که در دهانش گشاده و وسیع است.
هوش مصنوعی: از دهان شیخ العمید بوی خوشی مانند بوی مشک به مشام می‌رسد، همان‌گونه که بوی بخور از ظرف بخورافشان (مجمری) به هوا می‌آید.
هوش مصنوعی: عشق آن ساغر شیرین او مرا به شدت مجذوب کرد، همان‌طور که عشق به زیبایی پری‌چهره‌ای از حوریان نیز آدمی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: من از او محبت دوشیزگی را گرفتم و از آن سلسبیلش (چشمهٔ زلال) نوشیدم.
هوش مصنوعی: یک قطره از آن شراب بر روی دستم چکید و کف دستم به رنگ کوثر، یعنی به پاکی و طهارت، درآمد.
هوش مصنوعی: من بوی او را استشمام کردم و از آن رایحهٔ خوش، بوی عطر مانند از هر موی سرم برخاست.
هوش مصنوعی: من ساغر (جام) را به لب خود نزدیک کردم و هر لب که به آن نزدیک شد، مانند شکر شیرین و دلپذیر گشت.
هوش مصنوعی: در آن زمان که به شوق و شادی و سرور رسیدم، به مقام حاکمیتی دست یافتم و سپاهی از شادی و لذت دور و برم را فرا گرفت.
هوش مصنوعی: صدایی از درون خانه شنیدم که به نوعی من را به شادمانی و هنرنمایی یک نوازنده (رامشگر) دعوت می‌کند.
هوش مصنوعی: اینکه این عروس کیست که به زیبایی و لطف خداوند به شکل دلبرانه و با منظر وسعت دیده می‌شود.
هوش مصنوعی: باید در همان لحظه برای این دختر، مهر (یا کابین) تعیین کرد که ارزش مهر او به خاطر ویژگی‌هایش بسیار زیاد است.
هوش مصنوعی: عقد ازدواج او به این شکل است که تو باید به نشانهٔ شکرگزاری سجده کنی، مانند کسی که شکرگزار است.
هوش مصنوعی: وقتی از سجده شکر برمی‌داری، به یاد بیاور که درستی و خوشبختی را با نوشیدن شراب جشن بگیری، همان‌طور که زیبایی چهرهٔ مظهر بزرگی را جشن می‌گیرند.
هوش مصنوعی: ندیمِ (یار و رفیق) شیخ العمید، کسی که در سمت شرق قرار دارد و دامنش پر از نعمت و خوشبختی است، به مانند ستاره‌ای بلندمرتبه و درخشان است.
هوش مصنوعی: سخاوتمندی از دستان او می‌جوشد، مانند اینکه هر کودکی از مادرش به دنیا می‌آید.
هوش مصنوعی: او مثل نافه‌ای نیست که فقط بوی خوبی بدهد یا مانند عنبر باشد که فقط بذر خوشبویی جاری کند؛ او موجودی است که بار معنوی و ارزش بیشتری از این برای خود دارد.
هوش مصنوعی: دست‌های او دو ظرف پر از کوثر (آب بهشتی) است و بهشت برین به مانند کوثری در تصرف اوست.
هوش مصنوعی: حلم و بردباری او باعث استقامت و محکم بودن عزم و اراده‌اش است، همان‌طور که وجود لنگر در هر کشتی باعث ثبات آن می‌شود.
هوش مصنوعی: اعمال او به خاطر نیکی‌هایش است که بر پای اخلاق خوب او استوار است؛ به همین دلیل هر لشکری نیز به رهبری او شایسته و سزاوار است.
هوش مصنوعی: سر قلم ابوسهل زوزنی بر تن قلمش، سرش سفیدی دارد و بدنش زرد است.
هوش مصنوعی: چون دوات او نقره‌ای است، هیچ‌کس بدن مؤمنی را با دل کافری ندیده است.
هوش مصنوعی: ای خواجه، با من همدست نشو زیرا که تحمل کردن ابتری (ناتوانی و ضعف) برای من بسیار دشوار است.
هوش مصنوعی: از هر سوی و از هر کشوری، حاسدان متعددی به مخالفت و حسادت نسبت به من پرداخته‌اند.
هوش مصنوعی: اگر تو حافظ و حمایت‌کننده من باشی، دیگر نگران هیچ کس و هیچ مشکلی نخواهم بود، حتی اگر آن مشکل به کوچکی یک ذره باشد.
هوش مصنوعی: این شخصیت بزرگ و مشهور نباید از وجود شاعری مثل من که او را ستایش می‌کند، آسیبی ببیند.
هوش مصنوعی: وجود یک مرغ در خرمن انگور تأثیری بر آن ندارد، مانند اینکه فقط یک کلمه اضافه یا کم شدن از یک دفتر، اهمیتی ندارد. این ابیات به این موضوع اشاره می‌کند که وجود یا عدم وجود یک فرد در جمعیت بزرگ یا تأثیر کوچک یک کلمه در یک متن، تأثیر زیادی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: اگر در جمع پیامبران، حکیمی مانند پیامبر (محمد) وجود نداشته باشد، چه فایده‌ای دارد؟
هوش مصنوعی: خداوند ما، که پیروزمند است، بر این باور است که کار او با پرندگان آسان است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ز خوی بد آید همه بدتری
نگر تا سوی خوی بد ننگری
فروزندهٔ شمسهٔ خاوری
برآرندهٔ طاق نیلوفری
ببرد از همه گوی پیغمبری
که با او کسی را نبد برتری
نبرد یلان را تو اندر خوری
تو از سام و گرشسب افزون تری
جداگانه سوزم ز هر اختری
مگر هست هر اختری اخگری
یکی سخت سنگم که بگشاد چرخ
ز چشم من آبی ز دل آذری
همه کار بازیچه گشتست از آنک
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.