شمارهٔ ۲۰۰ - در تهنیت عید و مدح جلال الدین شروان شاه اخستان‌بن منوچهر
عید است و پیش از صبحدم مژده به خمار آمده
بر چرخ دوش از جام جم یک نیمه دیدار آمده
عید آمد از خلد برین، شد شحنهٔ روی زمین
هان ماه نو طغراش بین امروز در کار آمده
کرده در آن خرم فضا صید گوزنان چند جا
شاخ گوزن اندر هوا اینک نگونسار آمده
پرچم ز شب پرداخته، مه طاس پرچم ساخته
بیرق ز صبح افراخته روزش سپهدار آمده
بر چرخ بگشاده کمین، داغش نهاده بر سرین
هان عین عید اینک ببین بر چرخ دوار آمده
عید همایون فر نگر، سیمرغ زرین پر نگر
ابروی زال زر نگر، بر فرق کهسار آمده
از گرد راهش آسمان، ترمغز گشته آن‌چنان
کز عطسهٔ مغزش جهان پر مشک تاتار آمده
گیتی ز گرد لشکرش طاوس بسته زیورش
در شرق رنگین شهپرش، در غرب منقار آمده
پی گم کنان سی شب دوان، از چشم قرایان نهان
دزدیده در کوی مغان نزدیک خمار آمده
ساقی صنم پیکر شده، باده صلیب آور شده
قندیل ازو ساغر شده، تسبیح زنار آمده
هر نی ز کویش شکری، هر می ز جویش کوثری
هر خو ز رویش عبهری بر برگ گلنار آمده
ریحان روح از بوی وی، جان را فتوح از روی وی
بزم صبوح از جوی می، فردوس کردار آمده
می عاشق‌آسا زرد به، هم‌رنگ اهل درد به
درد صفا پرورد به تلخ شکربار آمده
خورشید رخشان است می، زان زرد و لرزان است می
جوجو همه جان است می فعلش به خروار آمده
آن خام خم پرورد کو؟ آن شاهد رخ زرد کو؟
آن عیسی هر درد کو تریاق بیمار آمده
می آفتاب زرفشان، جام بلورش آسمان
مشرق کف ساقیش دان مغرب لب یار آمده
در ساغر صهبا نگر، در کشتی آن دریا نگر
بر خشک‌تر صحرا نگر کشتی به رفتار آمده
مطرب چو طوطی بوالهوس انگشت و لب در کارو بس
از سینهٔ بربط نفس، در حلق مزمار آمده
آن آبنوسین شاخ بین، مار شکم سوراخ بین
افسونگر گستاخ بین لب بر لب مار آمده
بربط چو عذرا مریمی کابستنی دارد همی
وز درد زادن هر دمی در نالهٔ زار آمده
نالان رباب از عشق می، دستینه بسته دست وی
بر ساعدش چون خشک نی رگ‌های بسیار آمده
آن چنگ ازرق سار بین، زر رشته در منقار بین
در قید گیسووار بین پایش گرفتار آمده
آن لعب دف گردان نگر، بر دف شکارستان نگر
وان چند صف حیوان نگر باهم به پیکار آمده
کبکان به بانگ زیر و بم چندان سماع آورده هم
تا حلق نازکشان ز دم تا سینه افگار آمده
راز سلیمانی شنو زان مرغ روحانی شنو
اشعار خاقانی شنو چون در شهوار آمده
صف‌های مرغان کن نگه، در صفه‌های بزم شه
چون عندلیبان صبحگه فصال گلزار آمده
و آن کوس عیدی بین نوان، بر درگه شاه جهان
مانند طفل لوح خوان در درس و تکرار آمده
جام و می رنگین بهم، صبح وشفق را بین بهم
تخت و جلال الدین بهم کیخسرو آثار آمده
شروان شه سلطان نشان، افسردهٔ گردن کشان
دستش سحاب درفشان چون لعل دلدار آمده
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در وصف عید و ستایش جلال‌الدین شروان شاه است. شاعر با اشاره به آمدن عید، فضای شادی و تجلی زیبایی‌ها را توصیف می‌کند و از جلوه‌های طبیعی و آسمانی در این روز خاص می‌گوید. او از زیبایی‌های بزم و مراسم جشن صحبت می‌کند و تصویرهای زنده‌ای از ساقی، می و نغمه‌آوران به نمایش می‌گذارد. همچنین، شاعر با استفاده از تشبیهات زیبا، عظمت و مقام شروان شاه را در کنار جشن عید به تصویر می‌کشد. احساساتی چون شادی، شکرگزاری و عشق به می و بزم را در این عید به وضوح بیان می‌کند.
هوش مصنوعی: در عید، پیش از صبح، خبر خوشی به مستی آمده است. شب گذشته، از جام جم (جامی که در افسانه‌ها به وسیلهٔ آن می‌توان به تماشای رخسار محبوب نگریست) یک نیمه دیدار (نیمه‌ای از جمال محبوب) به آسمان آمده است.
هوش مصنوعی: عید از بهشت آمده و زمین را شاد کرده است. به آسمان نگاه کن، ماه نو که نماد خوشحالی است، امروز در حال ظهور است.
هوش مصنوعی: در آن فضای خوش و سرسبز، شکار گوزن‌ها انجام شده و شاخ‌های گوزن‌ها به صورت بلند در هوا دیده می‌شوند. اکنون، این اوضاع به شکل غمبار و نابسامانی بدل شده است.
هوش مصنوعی: پرچم در شب به اهتزاز درآمده و ماه که نماد زیبایی است، پرچم دیگری به وجود آورده است. در صبح، روزی که معمولا روز پیروزی و شادمانی است، سربازان شجاع آماده‌ی نبرد هستند.
هوش مصنوعی: در آسمان، کمینی باز شده و علامتی بر سر آن گذاشته‌اند؛ حالا جشن عید را ببین که در چرخ گردون نمایان شده است.
هوش مصنوعی: روز عید مبارک را تماشا کن، پرندهٔ افسانه‌ای سیمرغ با پرهای طلایی را ببین، ابروی سفید و متمایز زال را در نظر بگیر که بر بالای کوه‌ها ظاهر شده است.
هوش مصنوعی: از اطراف مسیر او، آسمان به شدت متغیر و متلاطم شده است، به گونه‌ای که از عطسهٔ ذهن او، جهان پر از عطر مشک تاتار (عطر خاصی) شده است.
هوش مصنوعی: جهان به خاطر لشکر او، به مانند طاوسی زیبا شده و به خاطر زیبایی‌های او، در شرق رنگین شده و در غرب، نوک طاوس (منقار) را نیز به‌نمایش گذاشته است.
هوش مصنوعی: سی شب به دنبال پی‌تخت، دوان دوان آمده و در کوی مغان، پنهانی از چشم ساکنان قرایان دزدیده شده و اکنون، به نزد خمار رسیده است.
هوش مصنوعی: ساقی (جامخانه) به شکل یک معشوق زیبا در آمده و باده‌ای به شکل صلیب به همراه دارد. قندیل، به معنای چراغ یا نور، از او به شکل ساغر (جام نوشیدنی) درآمده و تسبیح (ابزار دعا) به شکل زنار (کمربند) پدیده آمده است.
هوش مصنوعی: هر نی از کوی او شیرینی و لذت دارد، هر می (شراب) از جوی او پاکی و خوشگویی دارد، هر ندا (صدا) از روی او زیبایی و روشنی دارد که بر برگ گلنار (درخت انار) آمده است.
هوش مصنوعی: بوی خوش ریحان از او به مشام می‌رسد و جان انسان با دیدن او گشایش می‌یابد. مهمانی پر شور و شادی از شراب و آب زلال به وجود آمده و کردار نیکو در بهشت جلوه‌گر شده است.
هوش مصنوعی: این شراب به رنگ زرد و شبیه به حال عاشقان است و با دردآشناها هماهنگ است. این شراب که دارای طعمی تلخ ولی شیرین مانند شکر است، روح را صفا می‌بخشد و در حقیقت، بوجود آورندهٔ حالت‌های ویژه‌ای است.
هوش مصنوعی: شراب مانند خورشید درخشان و روشن است، و از آن‌جایی که زرد و لرزان به نظر می‌رسد، همه وجود آدمی تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد و می‌تواند به طرز چشم‌گیری تغییر کند.
هوش مصنوعی: کجاست آن نوجوان خوش‌تکلف که خم شراب را می‌پروراند؟ کجاست آن شاهد زیبای چهره‌اش که مثل طلا زرد است؟ و کجاست آن عیسی که دردها را درمان می‌کند؟ او داروی بیماران آمده است.
هوش مصنوعی: خورشید از طرف مشرق می‌تابد، مانند جام بلورین که در آسمان قرار دارد و ساقی (سرو) آن را در دست دارد. لب یار نیز به معنای زیبایی او از طرف مغرب و از دور نمایان شده است.
هوش مصنوعی: به جام شراب سرخ توجه کن، و به کشتی که در آن دریا است نگاه کن. بر بیابان خشک نیز توجه کن که کشتی به حالت و وضع خود آمده است.
هوش مصنوعی: مطرب مانند طوطی و خوشگذران است که انگشت و لبش در نواختن ساز مشغول است و به واسطهٔ فرّخنده بودن نغمه‌ها، نفس عمیقی از ساز می‌کشد و صدا در حلق نواخته می‌شود.
هوش مصنوعی: آن شاخ تیره رنگ مانند آبنوس را ببین که به شکل ماری با شکمی سوراخ، به نوعی فریبنده و جسور به نظر می‌رسد و لب آن بر لب آن مار قرار گرفته است.
هوش مصنوعی: بربط (ساز موسیقی) مانند عذرا مریم (مریم مقدس که به او عذرا می‌گویند) در خود حالت خاصی دارد و از درد زایشی که هر لحظه او را آزار می‌دهد، ناله‌ای غم‌انگیز برمی‌آید.
هوش مصنوعی: رباب (یک ساز موسیقی) از عشق می‌نالد و در این حالت، دست‌هایش به دست وی (شخصی خاص) در ساعدش بسته شده است، مانند اینکه رگ‌های زیادی مثل نی خشک شده‌اند و به شدت تحت فشار قرار دارند.
هوش مصنوعی: چنگی که پرنده‌ای به نام سار را نشان می‌دهد و دارای رنگ آبی است را ببین، زری که در نوک آن دیده می‌شود و در گیسوان کسی گرفتار شده است.
هوش مصنوعی: حرکت و نغمه‌سرایی آن دختر را با دف نگاه کن، همچنین به جایی که شکار در حال انجام است توجه کن. آن گروه از حیوانات را ببین که با هم به جنگ و جدال پرداخته‌اند.
هوش مصنوعی: کبکان (طول و کوتاه‌پایان) با صداهای زیر و بم، چنان رقص و سماع کرده‌اند که صدایشان به قدری طنین‌انداز است که از گلوی نازکشان تا سینه‌شان می‌رسد.
هوش مصنوعی: راز و سخنان حکیمانهٔ سلیمان را بشنو، همچنین آنچه از مرغ روحانی و حالات روحانی معرفی می‌شود را بشنو، و اشعار خاقانی را بشنو که او نیز در حال طرب و خوشحالی به سر می‌برد.
هوش مصنوعی: به صف‌های پرندگان نگاه کن، در بزم شاه، مانند بلبلان که در صبح هنگام شکوفه‌چینی به باغ آمده‌اند.
هوش مصنوعی: کسی که کوس عید را به صدا درآورده و بر درگاه شاه جهان ایستاده، مانند کودکی است که درس می‌خواند و آموخته‌هایش را دوباره تکرار می‌کند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر با اشاره به کیفیت زیبای صبح و غروب، می‌گوید که جام و شراب رنگارنگ با شکوه تخت و جلال‌الدین، که به کیخسرو (پادشاه بزرگ) شباهت دارد، در هم آمیخته شده‌اند. این ترکیب نشان‌دهنده عظمت و شکوه حاکمیت جلال‌الدین است.
هوش مصنوعی: جلال‌الدین شروان شاه، که همانند یک پادشاه بزرگ و سلطنتی است، به نشانهٔ قدرتش، دچار غم و اندوهی ناشی از ظلم و ستم گردن‌کشان شده است. او همچون درختی است که باران بهاری بر روی او می‌بارد و این باران مانند سنگ‌های قیمتی، دل‌انگیز و زیباست.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای با دل سودائیان عشق تو در کار آمده
ترکان غمزت را به جان دلها خریدار آمده
آئینه بردار و ببین آن غمزهٔ سحر آفرین
با زهر پیکان در کمین ترکان خون‌خوار آمده
تو بادی و من خاک تو، تو آب و من خاشاک تو
[...]
ای درس عشقت هر شبم تا روز تکرار آمده
وی روز من بی روی تو همچون شب تار آمده
ای مه غلام روی تو گشته زحل هندوی تو
وی خور ز عکس روی تو چون ذره در کار آمده
ای در سرم سودای تو جان و دلم شیدای تو
[...]
عید است خوبان نیم شب در کوی خمار آمده
سرمست گشته صبحدم، غلتان به بازار آمده
عید آمد از چرخ برین، پر شادمانی بین زمین
مه را چو زرین جام بین از بهر خمار آمده
با ظلمت شب شکل مه چون ناخن شیر سیه
[...]
از روی فرخ فال بین، زلفش نگونسار آمده
طاووس رنگین بال بین، افسونگر مار آمده
در دیر شد رقصان صنم، یا میچمد صید حرم؟!
یا در گلستان ارم، سروی برفتار آمده؟!
چون رخ ز می رخشان کند، خورشید و مه پنهان کند؛
[...]
عید است و ساقی با قدح سرمست و خمار آمده
می خورده و سرخوش شده در شهر و بازار آمده
زاهد بیاور سبحه را زنار بستان در عوض
کان مغبچه در بتکده با زلف و زنار آمده
جمشید فرخ کوکبه در بزم گردون هر شبه
[...]
معرفی ترانه‌های دیگر
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.