ای در عجم سلالهٔ اصل کیان شده
وی در عرب زبیدهٔ اهل زمان شده
نی نی تو را زبیده نخوانم کز این قیاس
روی سخات در خوی خجلت نهان شده
ای صد زبیده پیش صف خادمان تو
دستار دار خوان و پرستار خوان شده
جان زبیده موکب تو دیده در حجاز
بسته میان به خدمت و هارون زبان شده
نعمانت در عرب چو نجاشی است در حبش
مولی صفت نموده و لالا زبان شده
هرگز کس از کیان ره کعبه نرفته بود
تو رفته راه کعبه و فخر کیان شده
آن آرزو که جان منوچهر داشته
تو یافته به صدق دل و شاد جان شده
ز آن رای کان برادر عیسی نفس زده
دولت نصیب خواهر مریم مکان شده
این طرفه بین که دست برادر فشانده تخم
هم‌شیره برگرفته، برو شادمان شده
تو کعبهٔ عجم شده، او کعبه عرب
او و تو هر دو قبلهٔ انسی و جان شده
قبله به قبله رفته و کوس سخا زده
کعبه به کعبه آمده وکامران شده
تو میهمان کعبه شده هفته‌ای و باز
هم‌شهریان کعبه تو را میهمان شده
خوان ساخته به رسم کیان اهل مکه را
رسم کیان ربیع دل مکیان شده
تو هفت طوف کرده و کعبه عروس‌وار
هر هفت کرده پیش تو و عشق دان شده
نظاره در تو چشم ملایک که چشم تو
دیده جمال کعبه و زمزم فشان شده
تو بوسه داده چهرهٔ سنگ سیاه را
رضوان ز خاک پای تو بوسه ستان شده
سنگ سیاه بهر نثارت ز سیم و زر
ابر سیه نموده و برف خزان شده
آری سپاه صبح دریده لباس شب
لیک آفتاب سلطنه‌دار جهان شده
پرواز کرده جان منوچهر سوی تو
دیده تو را به کعبه و خرم روان شده
پیش آمده روان فریدون گهر فشان
تا ز آن گهر زمین علم کاویان شده
کردند خاندان تو غربت، نه زین صفت
ای کرده غربت و شرف خاندان شده
رفته ایاز بر در محمود زاولی
طالب معاش غزنی و شرف خاندان شده
تو دیده حضرتی که چو محمود صد هزار
آنجا ایاز نام کمر بر میان شده
سالار پیر کرده به مافارقین سفر
سالار شام، رزق ورا در ضمان شده
تو کرده آن سفر که ضمان‌دار جنت است
سالار شام، پیش تو سالار خوان شده
جد تو نیز شاه فریبرز رفته هم
دیده در ملک شه و در اصفهان شده
تو ملک و شاهی از حرمی یافته که هست
صد چون ملک‌شهش گرو آستان شده
یک چند اگر برادر و مادرت رفته هم
بغداد و بصره دیده و مطلق عنان شده
تو بخششی نموده به بغداد کز سخات
بر دجله هفت دجلهٔ دیگر روان شده
با بانگ نام توست که دجله ز شرم و لرز
شنگرف رنگ گشته و سیماب سان شده
حجاب آستان خلیفه ز جاه تو
برده نشان که جاه تو سلطان نشان شده
گر زخم یافته دلت از رنج بادیه
دیدار کعبه مرهم راحت رسان شده
چون ناخنی ز کعبه نه‌ای دور و زین حسد
در چشم دیو ناخنه است استخوان شده
کوثر به ناودان شده آندم که پای تو
کرده طواف کعبه و زی ناودان شده
هر خون که رانده از تن قربان خواص تو
گلگونهٔ عذار خواص جنان شده
خون بهیمه ریخته هر میزبان به شرط
تو خون نفس ریخته و میزبان شده
چون زی مدینه آمده مهد رفیع تو
ز ابر عطات شوره ستان بوستان شده
تو عنبرین نفس به سر روضهٔ رسول
وز یاد تو ملائکه مشکین دهان شده
وقت قدوم روضه تو را مرحبا زده
صدق دلت به حضرت او نورهان شده
آن شاخ سیم بر سر بالین مصطفی
از بس نثار لعل و زرت گلستان شده
تو شب به روضهٔ نبوی زنده داشته
عین اللهت به لطف نظر پاسبان شده
اشک نیاز ریخته چشم تو شمع‌وار
وز نور روضهٔ نبوی شمعدان شده
هنگام بازگشت همه ره ز برکتت
شب بدروار بدرقهٔ کاروان شده
در موکبت برای خبر چون کبوتران
شام و سحر دو نامه بر رایگان شده
وز بهر محملت که فلک بوده غاشیه‌اش
خورشید ناقه گشته و مه ساربان شده
تاریخ گشته رفتن مهد تو در عرب
چون در عجم کرامت تو داستان شده
ای آسیه کرامت و ای ساره معرفت
حوای وقت و مریم آخر زمان شده
این هر چهار طاهره را خامسه توئی
هر ناخن از تو رابعهٔ دودمان شده
ای اعتقاد نه زن و ده یار مصطفات
از نوزده زبانیه حرز امان شده
هستند ده ستاره و نه حور با دلت
همراه هشت جنت و هفت آسمان شده
گر شاه بانوان ز خلاط آمده به حج
نامش به جود در همه علام عیان شده
تو قحط مکه برده و نامت به شرق و غرب
تا حد قندهار و خط قیروان شده
صد ماه بانوان به برت پیشکار هست
صد شاه ارمنت رهی قهرمان شده
خاقانی ار ز خدمت مهد تو دور ماند
عمرش بخورده در سر تشویر آن شده
اکنون ز روی بی‌طمعی خوانده مدح تو
بر مدح خوان تو ملکان مدح خوان شده
زین شعر کرده بر قد و صفت قبای فخر
وز بهر فتنه نیز فلک چون کمان شده
بادت بقای خضر و هم از برکت دعات
اسکندر جهان، شه شرق اخستان شده
بادت سعادت ابد وهم به همتت
قیدافهٔ زمین و سر قیروان شده
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح صفوة الدین بانو و توفیق او در ادای حج نوشته شده است. شاعر از مقام بلند و شایستگی‌های او در بین مردم یاد می‌کند و او را به عنوان بهترین و گرانقدرترین زنان توصیف می‌کند. او با اشاره به نام‌های تاریخی و مذهبی، صفوة الدین بانو را همچون کعبه و قبله‌ای برای مردم توصیف می‌کند که در سفر به حج، توجه و عشق الهی را به خود جلب کرده است. همچنین، شاعر با افتخار به نیکی‌های او و بخشش‌هایش در مکه و روحانیتش اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه او در دل‌های مؤمنان جای دارد. در پایان، شاعر برای او آرزوی سلامتی، سرافرازی و برکت می‌کند و مدح او را در قالب شعر به تصویر می‌کشد.
هوش مصنوعی: تو در سرزمین ایران، از نسل پادشاهان ایرانی هستی و در عربستان، برای اهل زمانه، به عنوان زبیده (زنان برتر و شریف) شناخته شده‌ای.
هوش مصنوعی: من تو را زبیده نمی‌خوانم، چون این مقایسه نشان می‌دهد که خود را از نظر بزرگ‌منشی و سخاوت در خجالت پنهان کرده‌ای.
هوش مصنوعی: ای زبیده، تو که در صف خدمتگزاران خود، مقام و منزلتی والا داری، به گونه‌ای که دستار و پرستار تو هم به حساب آمده‌اند.
هوش مصنوعی: روح زبیده، همسر هارون الرشید، در حجاز به دیدن و خدمت تو آمده و به‌گونه‌ای در میانه این سفر به خدمت و حمایت تو مشغول است.
هوش مصنوعی: نعمان تو در عرب مانند نجاشی (پادشاه حبشه) است، به گونه‌ای که او را مولی (سید و بزرگ) خوانده‌اند و زبان او به عنوان لالایی (محبوب و دلنشین) معرفی شده است.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس از خاندان کیانیان (پادشاهان ایران) تا به حال به زیارت کعبه نرفته بود، اما تو به این سفر رفته‌ای و باعث افتخار کیانیان شده‌ای.
هوش مصنوعی: منوچهر (به معنای "منوچهر"، یک شخصیت تاریخی یا افسانه‌ای) آرزویی داشته که تو با صداقت و با دل شاد به آن دست یافته‌ای.
هوش مصنوعی: به خاطر وجود عیسی، برادر مریم، که نفس کشیده و باعث به دست آمدن نعمت و خوشبختی شده، عقل و تدبیر برادر به خواهرش (مریم) رسیده و او را به مقام والایی رسانده است.
هوش مصنوعی: این نکته جالب است که برادر عیسی، با افشاندن دانهٔ گیاهی که از هم‌چشمی و هم‌خونی با خواهر مریم است، شادمان شده است.
هوش مصنوعی: تو همچنین به کعبهٔ سرزمین عجم تبدیل شدی و او (صفوة الدین بانو) نیز به کعبهٔ عرب بدل گشته است. شما هر دو قبله‌ای برای انسان‌ها و جان‌ها هستید و به عنوان مرکز احترام و محبت به شمار می‌آیید.
هوش مصنوعی: مردم به سمت قبله‌ها رفته و سخاوت را به نمایش گذاشته‌اند، و کعبه‌ها به هم رسیده‌اند و به خوشبختی رسیده‌اند.
هوش مصنوعی: تو به مدت یک هفته به عنوان مهمان کعبه در آنجا هستی و همچنین مردم شهر مکه نیز به خاطر تو به استقبال و مهمانی تو آمده‌اند.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر حُسن و جاذبه‌اش، سفره‌ای برای اهل مکه گسترده و آنها را به بهار دل‌انگیز دعوت کرده است. به عبارت دیگر، این افراد از محبت و زیبایی خاصی برخوردار شده‌اند که شبیه به دل‌انگیزی بهار است.
هوش مصنوعی: تو هفت بار دور کعبه را طواف کرده‌ای، در حالی که کعبه مانند عروس زیبا و دلربا در برابر تو ایستاده و همه چیز به عشق تو معنا یافته است.
هوش مصنوعی: چشم‌های فرشتگان به تماشای تو دوخته شده، زیرا تو جمال کعبه را دیده‌ای و مانند چشمهٔ زمزم، سرشار از زیبایی و فیض شده‌ای.
هوش مصنوعی: حضرت رضوان، نگهبان بهشت، به خاطر اینکه تو صورت سنگ سیاهِ کعبه را بوسیده‌ای، از خاک پای تو بوسه می‌گیرد و به نوعی از تو خشنود است.
هوش مصنوعی: سنگ سیاه به خاطر نثارهایی که تو از خود داری به حدی ارزشمند شده که ابرهای سیاه را هم برای پوشش خود وادار کرده و برف‌های زمستانی را به خاکستری بدل کرده است.
هوش مصنوعی: صبح از خواب بیدار شده و شب را به زده و آفتاب سلطنت‌دار که روشنایی‌بخش جهان است، طلوع کرده است.
هوش مصنوعی: جان منوچهر، یعنی روح او، به سوی تو پرواز کرده و تو را در کعبه مشاهده کرده است؛ او با حال خوش و شاداب به اینجا آمده است.
هوش مصنوعی: روح فریدون نزدیک آمده و گوهرهایش را پراکنده می‌کند، به طوری که از آن گوهرها علم کاویان (علمای و دانشمندان) در زمین پدیدار شده‌اند.
هوش مصنوعی: خاندان تو در غربت و دوری از وطن قرار گرفته‌اند، اما این ویژگی، غربت را به آنها نمی‌بخشد و برعکس، موجب افتخار و شرف آنها شده است.
هوش مصنوعی: ایاز، که خدمت‌گزار محمود غزنوی است، برای تامین روزی و جایگاه خانواده‌اش به غزنی رفته است.
هوش مصنوعی: تو به جایی رفته‌ای که حضرتی مانند محمود (از حکام مشهور) در آنجا صد هزار ایاز (یار و خدمت‌گذار) را به همراه دارد و در صفشان کمر بر میان بسته است.
هوش مصنوعی: سالار (رئیس) پیر به کسانی که از دنیا رفته‌اند (مافارقان) سفر کرده است و در این سفر، سالار شام (شام‌نشین) به او نیکوکاری و روزی می‌دهد که در امان است.
هوش مصنوعی: تو سفر حج را انجام داده‌ای که موجب تضمین بهشت است. سالار شام (یعنی حاکم این منطقه) در برابر تو به عنوان سالار و پیشوای سفرخانه شناخته شده است.
هوش مصنوعی: جد تو (پدر بزرگت) نیز شاه فریبرز است که در گذشته به دیاری رفته و در آنجا (اصفهان) دیده شده است.
هوش مصنوعی: تو بر سرِ حرم (کعبه) به مقام و ارزش و سلطنت دست یافته‌ای که حتی صدها ملک و شاه به خاطر آن به آستان تو سجده می‌کنند.
هوش مصنوعی: مدتی اگر برادر و مادرت به بغداد و بصره رفته‌اند و در آنجا آزادانه‌رفت و آمد کرده‌اند، این موضوع مانع نمی‌شود.
هوش مصنوعی: تو در بغداد بخششی کرده‌ای که به خاطر آن، دجله به قدری فراوان و سخی شده که هفت دجلهٔ دیگر هم مانند او به راه افتاده‌اند.
هوش مصنوعی: دجله، با شرم و ترس از نام تو، رنگ سرخ و شنگرف به خود گرفته و مانند جیوه بی‌ثبات و ناپایدار شده است.
هوش مصنوعی: حجاب (پرده یا سپر) درب آستان خلیفه به خاطر مقام و قدرت تو کنار رفته است، زیرا مقام و موقعیت تو به اندازه‌ای بزرگ و قابل توجه است که خود را به عنوان سلطان به نمایش گذاشته.
هوش مصنوعی: اگر دلت از رنج و مشکلات سفر به بارگاه خدا دچار زخم و درد شده، دیدار کعبةالله برای تو تسکینی و آرامشی به همراه خواهد آورد.
هوش مصنوعی: اگر از کعبه دور نیستی، مانند ناخن به آن نزدیک هستی و از حسادت آن دیو (شیاطین) استخوانی کج می‌شوی.
هوش مصنوعی: زمانی که تو به دور کعبه طواف می‌کنی، جریان آب کوثر (نهر بهشتی) مانند آب باران در ناودان می‌شود.
هوش مصنوعی: هر خونی که به خاطر تو از بدن قربانی ریخته شده، مانند گلهای زیبا در صورت (عذار) و نعمت‌های بهشتی (جنان) جلوه‌گر شده است.
هوش مصنوعی: هر میزبان که خون حیوانات نذری را به خاطر تو ریخته، در حقیقت، جان خود را هم به خاطر تو قربانی کرده و به نوعی به مهمان‌نوازی پرداخته است.
هوش مصنوعی: وقتی به مدینه، زادگاه تو، آمده‌اند، برکت عطایت باعث شده است که زمین‌های خشک بهشت گونه شود.
هوش مصنوعی: تو با نفس خوشبوی خود، فضایی مانند باغ روضه رسول الله را معطر کرده‌ای و به خاطر یاد تو، فرشتگان با دهانی خوشبو و مانند مشک سخن می‌گویند.
هوش مصنوعی: در زمان ورود تو به روضهٔ پیامبر (که به آن مکان مقدس اشاره دارد)، با خوشامدگویی به تو می‌گویند که صداقت و اخلاص قلب تو، این مکان را نورانی و روشن کرده است.
هوش مصنوعی: آن درخت نقره‌ای که بر سر بالین پیامبر اسلام، مصطفی قرار دارد، به خاطر اینکه گل‌ها و مرواریدهای فراوانی به آن نثار شده، مانند یک گلستان زیبا شده است.
هوش مصنوعی: تو در شب، به مدد لطفی که به ما داری، در کنار ضریح پیغمبر (حضرت محمد) زنده‌ای و نگاه تو مانند عین اللهت (چشمی که هر چیز را در حضور خدا می‌بیند) از ما محافظت می‌کند.
هوش مصنوعی: چشمان تو که پر از اشک‌های نیاز است، همچون شمعی می‌درخشد و به خاطر نور روضهٔ پیامبر، حالتی مثل شمعدانی پیدا کرده است.
هوش مصنوعی: هنگام بازگشت، به برکت و خوبی تو، همهٔ راه مانند شب درخشان، کاروان را بدرقه کرده است.
هوش مصنوعی: در کاروان تو، مانند کبوتران صبح و شب، دو نامه بدون هزینه برای اخبار و خبررسانی فرستاده شده است.
هوش مصنوعی: به خاطر کاروان تو، آسمان با جلوه‌گری‌اش به مانند شتر که در زیر آفتاب حرکت می‌کند، روشن شده و ماه مثل راننده‌ای در این سفر ظاهر شده است.
هوش مصنوعی: تاریخ رفتن مهد (فرزند یا مقام مهمی) تو در سرزمین عرب، مانند داستان کرامت و بزرگی تو در سرزمین عجم (ایران) به یادگار مانده و نقل می‌شود.
هوش مصنوعی: تو ای آسیه که دارای کرامت هستی و ای ساره که از معرفت و دانش برخوردار هستی، تو حوای زمان خود و مریم در آخرالزمان شده‌ای.
هوش مصنوعی: تو، ای پنجمی از این چهار زن پاکدامن، هر یک از انگشتان تو به مانند رابعۀ (رابعۀ عدویه) سرافراز از دودمان‌های بزرگ و نیکوکار است.
هوش مصنوعی: ای اعتقاد تو، نه فقط یک زن و نه ده یار، که از میوه‌های نوزده درخت زبان، به عنوان سپر ایمنی و حفاظت، در امان مانده‌ای.
هوش مصنوعی: در دل تو ده ستاره و نه حوری وجود دارند، همچنین هشت بهشت و هفت آسمان نیز با تو همراه هستند.
هوش مصنوعی: اگر بانوی عالی‌قدر از خلاط (شهری در آذربایجان) به حج آمده باشد، نام او به نیکی و بخشش در میان مردم شناخته شده و مشهور گشته است.
هوش مصنوعی: تو در میان قحط و کمبود مکه، مشهور و شناخته‌شده هستی و نامت تا دوردست‌هایی مثل قندهار و قیروان (دو منطقه در افغانستان و پاکستان) رسیده است.
هوش مصنوعی: صد زن زیبا و برجسته در خدمت تو هستند و صد پادشاه اگر به تو دسترسی یابند، قهرمان میدان می‌شوند.
هوش مصنوعی: اگر خاقانی از خدمت مهد (مهد صفوة الدین بانو) دور بماند، عمرش به هدر خواهد رفت و به مانند کسی شده که همواره در اندیشهٔ بازگشت به آن خدمت است.
هوش مصنوعی: اکنون بدون هیچ چشم‌داشتی برای تو مدح می‌سرایم، در حالی که شاعران بزرگ نیز برای ستایش تو به «مدح خوان» تبدیل شده‌اند.
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی و قامت صفوة الدین بانو اشاره دارد و می‌گوید که این شعر، مانند لباسی زیبا بر تن اوست. همچنین بیان می‌کند که به خاطر زیبایی‌اش، آسمان نیز مانند کمانی به سمت او کشیده شده است، که این نشان از جاذبه و فتنه‌اش دارد.
هوش مصنوعی: امیدوارم که هرگز از زندگی مثل خضر (نابود نشود) و از برکت دعاهای اسکندر، تو نیز فرمانروای شرق (سرزمین خاور) شوی.
هوش مصنوعی: برای تو آرزوی خوشبختی و سعادت ابدی می‌کنم و امیدوارم با تلاش و همت تو، مسیر زندگی‌ات به بهترین شکل ممکن رقم بخورد و به قیدافهٔ زمین و سرزمین قیروان (منطقه‌ای در شمال آفریقا) برسد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای بنیت تو طعمهٔ صرف زمان شده
وی تربت تو سرمهٔ چشم روان شده
ای در سرای کسب خرامیده مردوار
از هفت خوان گذشته و در هشت خوان شده
از بی امل شدنت هنر بی عمل شده
[...]
ای چهرهٔ تو رشک مه آسمان شده
یاقوت فام دو لب تو قوت جان شده
خلقی ز عشقت ، ای چو مه آسمان بحسن
سرگشته همچو دایرهٔ آسمان شده
از بهر خستن دل عشاق دردمند
[...]
ای خفته تو ز خواب گران سرگران شده
از راه باز مانده و کاروان شده
در کاروانسرای فنا عاجز و غریب
وز پیش چشم مملکت جاودان شده
بس کاهلی و بی تو نخواهد به هیچ وجه
[...]
ای چون مسیح گوهر تو جمله جان شده
سجده کنان بصومعه آسمان شده
از علت کمال که بر تو ز چشم بد
ترسیده و هم ناقص و آخر همان شده
ای بی نظیر ساعد بوبکر پر هنر
[...]
ای تو به جاه خسرو صاحب نشان شده
در ملک شاه خسرو و صاحب قران شده
ای آفتاب سایه فکن کز ظهور تست
در سایه تو ذره صفت خور نهان شده
ای چرخ قدر خواجه که امر تو چون قدر
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.