ای پردهٔ معظم بانوی روزگار
ای پیش آفتاب کرم ابر سایهدار
صحن ارم تو را و در او روح را نشست
حصن حرم تو را و درو کعبه را قرار
هر سال اگر خواص خلیفه برند خاص
از بهر کعبه پردهٔ رنگین زرنگار
همچون فلک معلقی استاده بر دو قطب
قطب تو میخ و میخ زمین جرم کوهسار
گویی بر غم جان فلک دست کاف و نون
گردونی از دوقطب در آویخت استوار
گر آسمان حجاب بهشت است پیش خلق
تو اسمانی و حرم شه بهشتوار
در صفهٔ تو دختر قیصر بساط بوس
در پیش گاه تو زن فغفور پیش کار
داری سپهر هفتم و جبریل معتکف
داری بهشت هشتم و ادریس میربار
میخواهد آسمان که رسد بر زمین سرش
تا بر چند به دیده ز دامان تو غبار
گویی تو را به رشتهٔ زرین افتاب
نساج کارگاه فلک بافت پود و تار
گر نیست پود و تار تو از پر جبرئیل
سایهت چرا گرفت سماوات در کنار
هر گه که باد بر تو وزد گویم ای عجب
قلزم به جنبش آمدو جوید همی گذار
میدان سر فرازی و رضوان به خط نور
جنات عدن کرده بر اطراف تو نگار
میدان چار سوی تو روحانی آیتی است
گویا ز جانور شده هم اسب و هم سوار
بر تو نمیرسم به پر وهم جبرئیل
هم عاجز است و هست پرس هفت صد هزار
در سایهٔ تو بانوی مشرق گرفته جای
دریاست در جزیره و سیمرغ در حصار
بانوی توست رابعهٔ دختران نعش
وز رابعه به زهد فزونتر هزار بار
ای چاوش سپید تو هم خادم سیاه
خورشید روم پرور و ماه حبش نگار
ای کرده پاسبانی تو عیسی آرزو
وی کرده پرده داری تو مریم اختیار
تو نیستان شیر سیاهی در این حرم
تو آشیان باز سپیدی در این دیار
شیر سیاه معرکه خاقان کامران
باز سفید مملکه بانوی کام کار
بانوکند شکار ملوک ار چه مرد نیست
آری که باز ماده به آید گه شکار
شاهان چه زن چه مرد در ایام مملکت
شیران چه نر چه ماده به هنگام کار زار
رد خاک خفتهاند کیان، گر نه مرد و زن
کردندی از پرستش تو ملک را شعار
کردی به درگه تو سیاوش چاوشی
بودی به حضرت تو فرنگیس پرده دار
گر در زمین شام سلیمان دیو بند
بلقیس را ز شهر سبا کرد خواستار
هم شاه ما ز قدر سلیمان عالم است
هم بانوان ز مرتبه بلقیس روزگار
شهر سباست خطهٔ دربند ز احتشام
بیت المقدس است شماخی ز اقتدار
قیدافه خواندهام که زنی بود پادشاه
اسکندر آمدش به رسولی سخن گزار
اسکندر است دولت و قیدافه بانوان
نی نی کز این قیاس شود طبع، شرمسار
کاکنون به بندگی و پرستاری درش
قیدافه خرمی کند، اسکند افتخار
ز اقبال صفوه الدین بانوی شرق و غرب
در شرق و غرب گشت شب و روز سازگار
عادت بود که هدیهٔ نوروزی آورند
آزادگان به خدمت بانو ز هر دیار
نوروز چون من است تهی دست و همچو من
جان تهی کند به در بانوان نثار
طبع مراست جان تهی تحفهٔ سخن
نوروز راست جان تهی باد نوبهار
اکنون که باد و باغ زنا شوهری کنند
از نطفههای باد شود باغ بار دار
از دست کشت صلب ملک در زمین ملک
آرد درخت تازه بهار حیات بار
نه ماهه ره بریده مه نو به ره در است
کاید چو ماه چارده مصباح هفت و چار
خواهی نهیش نام منوچهر نام جوی
خواهی کنیش نام فریبرز نام دار
ای از عروس نه فلک اندر کمال بیش
وز نه زن رسول به ده نوع یادگار
خاقانی است بر در تو زینهاریی
ای بانوان مملکت شرق زینهار
در زینهار بخت نگهدار توست حق
زنهار زینهاری خود را نگاهدار
تا مهر و مه شوند همی یار یک دگر
وانگه جدا شوند به تقدیر کردگار
بر چرخ ملک بانو و شاهند مهر و ماه
این مهر و ماه را ملک العرش باد یار
از کردگار عمر تو باد از شمار بیش
واعدای ملک و جاه تو تا حشر باد خوار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش صفوه الدین، بانوی شروان شاه، ضمن توصیف مقام و منزلت او، از ویژگیهای اخلاقی و جایگاه معنویاش سخن میگوید. شاعر او را به عنوان یک موجود الهی و فرشتۀ زمین و آسمان معرفی میکند که همتراز با شخصیتهای بزرگ تاریخ مانند بلقیس و قیدافه است. در این مدح، صفوه الدین به عنوان محور قدرت و نیکی در جامعه شناخته میشود و شاعر ضمن مقایسه او با دیگر بانوان برجسته، از اهمیت و نفوذ او در دنیای آن روزگار میگوید. اشعار حاکی از فضایل و خوبیهای اوست که موجب میشود نظر آسمانیان و زمینیان به سمت او جلب شود. در نهایت، شاعر آرزومند است که بخت و اقبال او همیشه برقرار باشد و دشمنانش ذلیل شوند.
هوش مصنوعی: ای پردهٔ بزرگ و محترم، تو بانوی عصر خودی و مانند سایهای هستی که بر آفتاب بخشندگی و بزرگی سایه افکندهای.
هوش مصنوعی: صحن بهشت، تو را دارد و در آن روح زندگی میکند. قلعهات، جایی است که خانهٔ کعبه در آن قرار دارد و آرامش دارد.
هوش مصنوعی: هر سال اگر گروهی از خاصان خلیفه، به جهت کعبه پردهای رنگین و زیبا ببرند، اشاره به اهمیت و عظمت کعبه و احترام ویژهای که برای آن قائل میشوند دارد.
هوش مصنوعی: شخصی که در این بیت مورد توصیف قرار گرفته، مانند فلکی است که به دو قطب متصل شده و ثابت است، و در این حکایت، قطب او بهعنوان میخی در نظر گرفته شده است که زمین و کوهها را نگه داشته است. این بیان به ثبات و قدرت او اشاره دارد.
هوش مصنوعی: حس میشود که غم جان بهسان یک دست، به سوی آسمان (فلک) آمده و با حرفهای کاف و نون، بهطور محکم از دو قطب آویزان شده است. در واقع، این تصویر نمادین نشاندهندهی استقامت و پایداری در برابر سختیها و غمهاست.
هوش مصنوعی: اگر آسمان مانع ورود به بهشت است، در برابر تو، ای معشوق، همانند آسمانی و حرم تو بهشتی و پر از زیبایی است.
هوش مصنوعی: در آستانهٔ تو، دختر قیصر (امپراتور روم) برای احترام و محبت، فرش بوسه را پهن کرده، و زن فغفور (امپراتور چین) در برابر تو، زانو زده و خدمتگزار تو است.
هوش مصنوعی: تو همانند آسمان هفتم هستی و جبرئیل (فرشتهای که در آسمانها زندگی میکند) در نزد تو در حال عبادت است. تو بهشتی را در بر داری که در آن ادریس، پیامبر و شخصیتی برجسته، مشغول خدمت به تو است.
هوش مصنوعی: آسمان چنان میخواهد نزدیک زمین بیاید که سرش به دامان تو برسد و غبار آن را به چشمان تو ببرد.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که بافت زندگی و شخصیت تو مانند الیافی از طلای درخشان است که در کارگاه آسمان بافته شده است، یعنی تو به قدری باارزش و گرانبها هستی که آسمان به خود میبالد که تو را در جمع خود دارد.
هوش مصنوعی: اگر تار و پود وجود تو از پر جبرئیل (فرشتهای بزرگ) نیست، پس چرا آسمانها سایهات را در کنار خود دارند؟
هوش مصنوعی: هر بار که باد به تو میوزد، میگویم ای شگفتی! آیا این دریا به حرکت درآمده و در جستوجوی توست؟
هوش مصنوعی: میدان سر فرازی و بهشت، با خط نورانی درختان بهشت بر گرد تو نقاشی شده است.
هوش مصنوعی: میدان چهار طرف تو به نوعی نشانهای روحانی است که گویی از موجودات زنده، هم اسب و هم سوار، ساخته شده است.
هوش مصنوعی: من نمیتوانم به مقام روحانی تو دست یابم، حتی جبرئیل که فرشتهای بزرگ و معتبر است، در رسیدن به تو ناتوان است و برای بیان اهمیت و بزرگیات تحت فشار هزاران پرسش قرار دارد.
هوش مصنوعی: در سایهٔ تو، بانوی مشرق، جایگاه دریا در جزیرهای است و سیمرغ، که پرندهای افسانهای است، در محاصرهای قرار دارد. این به تصویر کشیدنی از عظمت و زیبایی تو و طبیعت اطرافت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: بانوی تو (صفوه الدین) دختران صوفی و زاهد نامدار رابعه را از لحاظ زهد و پارسایی هزار بار برتر است.
هوش مصنوعی: ای سردستهٔ سپیدپوش، تو هم خادم سیاهپوست که نماد خورشید روم و ماه افریقایی است.
هوش مصنوعی: ای تو که مانند عیسی (که مظهر هدایت و آرزوهاست) در پاسبانی و حمایت هستی و مانند مریم (که نشانه پاکی و پردهداری است) در پنهانداشتن رازها و زیباییها عمل میکنی.
هوش مصنوعی: تو مانند درختان نی در این مکان هستی و همانطور که درختان نی لطیف و زیبا هستند، تو نیز روح و دل را نرم و سرزنده میکنی. تو در این سرزمین مانند پرندهای هستی که در آشیانهاش زندگی میکند و زیبایی را به ارمغان میآورد.
هوش مصنوعی: زن مورد ستایش، که با قدرت و شجاعت خود در معرکهها مانند شیر سیاه است، همچنین او به عنوان «باز سفید» شناخته میشود که در کشور و مملکت خود، به کارهای برجسته و حکمتآمیز مشغول است.
هوش مصنوعی: اگر چه بانوان مانند مردان شکار نمیکنند، اما بازهای ماده هم در زمان شکار به میدان میآیند و به خوبی عمل میکنند.
هوش مصنوعی: شاهان، چه زن و چه مرد، در دورهٔ حکومت خود مانند شیران، چه نر و چه ماده، در زمان جنگ و نبرد به پا میخیزند.
هوش مصنوعی: اگر خاک و مملکت در خواب و بیخبر از تو هستند، پس مردان و زنان نمیتوانند به خاطر محبت و ارادت به تو، برای این سرزمین پادشاهی شعار و نشانهای برپا کنند.
هوش مصنوعی: به درگاه تو، سیاوش، قهرمان ایرانی، با عزت و احترام به خدمت ایستاده بود و فرنگیس، همسر سیاوش، نقش نگهبان پرده را داشت.
هوش مصنوعی: اگر سلیمان در سرزمین شام دیو را در بند کرد و بلقیس را از شهر سبا خواست، به اهمیت و قدرت او اشاره دارد.
هوش مصنوعی: سلطان ما از نظر قدرت و مقام مشابه سلیمان و زنان ما نیز از نظر منزلت و مقام مانند بلقیس هستند.
هوش مصنوعی: شهر سبا، یعنی سرزمین سبا که در آنجا دربند و شهری به نام شماخی با عظمت و قدرت فراوان وجود دارد، در واقع همچون بیتالمقدس از نظر جلال و شکوه در نظر گرفته میشود.
هوش مصنوعی: قیدافه نام زنی است که پادشاه اسکندر او را به عنوان فرستادهای به خود فراخوانده و با او صحبت کرده است.
هوش مصنوعی: اسکندر به عنوان نماد قدرت و حکومت است و قیدافه، بانوی پادشاه شروان، به عنوان زنی برتر از دیگر زنان شناخته میشود. مگر اینکه کسی بخواهد قدرت و زیبایی او را با اسکندر مقایسه کند، در این صورت طبع و برداشتی که از این قیاس به دست میآید، خجالتآور است.
هوش مصنوعی: اسکندر، که نماد قدرت و شکوه است، به افتخار و خجالت آن بانوی زیبای دربار شروان شاه، از سر شوق و محبت به او خدمت کرده و با دلی شاد در خدمتگزاری به او مشغول است.
هوش مصنوعی: خوشبختی صفوهالدین، بانوی شروان شاه، باعث شده که در شرق و غرب، روز و شب به خوبی و آرامش سپری شود.
هوش مصنوعی: آزادگان برای تجلیل از نوروز، رسم داشتند که هدایایی از هر گوشه جهان به خدمت بانوی شروان شاه بیاورند.
هوش مصنوعی: نوروز برای من مانند کسی است که دستش خالی است و همچون من روحش خالی میشود تا به بانوان تقدیم شود.
هوش مصنوعی: طبع من، که مانند جان تهی است، به سخن سرایی مشغول است و نوروز هم مانند جان تهی در آغاز بهار، نشانه ای از زندگی و نو شدن است.
هوش مصنوعی: اکنون که باد و باغ با یکدیگر همآهنگ و همنشین شدهاند، از برخورد این دو، باغ به باروری و زایندگی میرسد و نطفههای باد باعث میشود که باغ میوهدار شود.
هوش مصنوعی: از بین نطفههای باد، درختی که نشانهٔ حیات است، در خاک سرزمین ملک (شروان) رشد میکند و این نشانهٔ نویدبخش بهار است.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که از میان ماهها، ماه نو به راهی آمده که در آن مه تازهای قرار دارد، مانند ماه چهاردهم که نورش همچون چراغ از هفت و چهار ستاره میتابد.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی نام منوچهر، پادشاه بزرگ ایرانی را بر زبان بیاوری، نام جوی را به یاد آور، و اگر بخواهی نام فریبرز، یکی از قهرمانان ملی ایران را ذکر کنی، نام دار را به یاد بیاور.
هوش مصنوعی: ای تو که از هیچ عروسی به زیبایی آسمان در کمال نیستی و نه از هیچ زنی مانند همسر پیامبر، در ده نوع ویژگیها و یادگارها را داری.
هوش مصنوعی: خاقانی در مقابل تو، ای بانوی مملکت شرق، به زینهار (پناه) نیازمند است.
هوش مصنوعی: بخت تو در این زینهار (محافظت) نگهداری میشود، پس از حق نگذر و مراقب زینهار خودت باش.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خورشید و ماه (مهر و مه) با هم در یکدیگر یار و دوست باشند، سپس به خواست و تقدیر خدا از هم جدا میشوند.
هوش مصنوعی: در آسمان، بانو و شاه همچون خورشید و ماه درخشان هستند. این خورشید و ماه را که در عرش میدرخشند، خداوند نگهدار باشد.
هوش مصنوعی: از خدا بخواهم که عمر تو بسیار باشد و در آینده نیز مقام و بزرگی تو هرگز کم نشود تا روز قیامت همچنان با عزت و احترام باقی بمانی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای خواجه، این همه که تو بر میدهی شمار
بادام تر و سهیکی و بهمان و باستار
مار است این جهان و جهانجوی مارگیر
از مارگیر مار برآرد همی دمار
نیلوفر کبود نگه کن میان آب
چون تیغ آبداده و یاقوت آبدار
همرنگ آسمان و به کردار آسمان
زردیش بر میانه چو ماه ده و چار
چون راهبی که دو رخ او سال و ماه زرد
[...]
از دیدن و بسودن رخسار و زلف یار
در دست مشک دارم و در دیده لاله زار
بامشک رنگ دارم از آن زلف مشکرنگ
با لاله کار دارم از آن روی لاله کار
ماندست چون دل من در زلف او اسیر
[...]
یکروز مانده باز زماه بزرگوار
آیین مهر گان نتوان کرد خواستار
آواز چنگ وبربط و بوی شراب خوش
با ماه روزه کی بود این هر دو سازگار
ورزانکه یاد از و نکنی تنگدل شود
[...]
باران قطره قطره همی بارم ابروار
هر روز خیره خیره ازین چشم سیل بار
ز آن قطره قطره، قطره باران شده خجل
ز آن خیره خیره، خیره دل من ز هجر یار
یاری که ذره ذره نماید همی نظر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.