گنجور

حاشیه‌ها

سبحان در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۲۲ دربارهٔ نظامی » خمسه » اسکندرنامه - بخش دوم: خردنامه » بخش ۳۸ - وصیت نامه اسکندر:

در دیگر مکتوب مشاهده نیز همی شده است که در جای مصرع 《چه افزود بر کوه و بازو چه کاست》آورده اند که:(چه افزود بر کِه و از کِه چه کاست)

سید امیر نودهی در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۰۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر دوم » بخش ۳۵ - انکار کردن موسی علیه السلام بر مناجات شبان:

با سلام ! خدمت آن عزیز برادری که ( آقا مهدی ) روح بیقراری مانند مولانا را کوچک میشمارد عرض میکنم بزرگوار ! از یاد نبریم موسی (ع) پیش از آنکه مبعوث شود مرتکب قتل میشود و انسانی را میکشد و از شهری که در آن مرتکب قتل شده به همراه برادرش به شهری دیگر میرود و ... اینکه خود چوپان بوده است و حتی پس از "مبعوث شدن" از خداوند میخواهد که خودش را به موسی بنمایاند !! و این یعنی اینکه خداوند یکی را از " جنس " خودمان " راه " قرار میدهد تا به " او " برسیم کسی مانند خودمان و این "مانند خودمان" یعنی هان ای آدمها شما ممکن است قاتل باشید، ممکن است جاهل باشید، ممکن است ... ولی به عدد شما راه به سوی من هست این هم نشانه هایش! به قول پرویز پرستویی عزیز( یکی از جمله هایش در فیلم مارمولک ): خداوند فقط خدای آدمهای خوب نیست خدای آدمهای بد هم هست ،سخن به درازا نمیبرم و آخر اینکه به قول بزرگی : " ما شارحیم نه شارع" .

صغری در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۴:۲۴ دربارهٔ شهریار » گزیدهٔ غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۳ - تو بمان و دگران:

پسش زدم گذاشتمش برای دگران وای به حال دگران

جعفر عسکری در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۲۱ دربارهٔ مهستی گنجوی » رباعیات » رباعی شمارۀ ۱۲۱:

سلام
مصرع چهارم علاوه بر اشکال قافیه(که تکرار شده)،مشکل وزنی هم داره

جعفر عسکری در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۳:۱۲ دربارهٔ مهستی گنجوی » رباعیات » رباعی شمارۀ ۱۹۰:

سلام
به نظر،شکل صحیح مصرع سوم اینگونه است:
"کاینجا ره مردان و سر اندازان است"

رضا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۵:

چو باد عزم سر کوی یار خواهم کرد
نفس به بوی خوشش مُشکبار خواهم کرد
مُشک: سیاه رنگ و خوشبویی که در ناف آهوی خطایی تولید می شود.
مشکبار: عطرآگین وخوشبو
معنی بیت: همچون باد بی درنگ وشتابان بسوی کوی معشوق خواهم تاخت نفس خویش راازبوی معطّرمعشوق عطرآگین خواهم ساخت.
هوای کوی توازسرنمی رودآری
غریب رادل سرگشته باوطن باشد
به هرزه بی می و معشوق عمر می گذرد
بِطالتم بس از امروز کار خواهم کرد
بِطالت: بیکاری وولگردی
معنی بیت: بدون شراب ومعشوق اوقات بیهوده تلف می شوند بیکاری وبیهودگی بس است ازامروز درکارمی ومعشوق خواهم بود.
کام ِخودآخرعمرازمی و معشوق بگیر
حیف اوقات که یکسربه بطالت برود
هر آب روی که انداختم ز دانش و دین
نثارخاک ره آن نگار خواهم کرد
معنی بیت: تاکنون هرآبرو واعتباری که ازطریق دین ودانش اندوخته ام همه را نثار خاک راهِ معشوق خواهم کرد من اطریق عشق انتخاب نموده ام وازاین پس دراین جاده به پیش خواهم رفت.
زاهد ازمابسلامت بگذرکاین می ِلعل
دل ودین می برد ازدست بدانسان که مپرس
چو شمع ِصبحدم اَم شد ز مِهر او روشن
که عمر در سر این کار و بار خواهم کرد
شمع ِصبحدم: سحرگاهان به شمعی تشبیه گردیده واین شمع به نورآفتاب روی دوست روشن شده است.
معنی بیت: صبحگاهم همانندِ شمعی به آفتابِ روی معشوق روشن شد(صبحگاهِ شاعربا روشنایی آفتاب رخساردوست روشن شده) بنابراین من نیزمثال شمعی که دربرابر آفتاب خاموش می گردد عمر خویش را درکاروبار عشق به معشوق صرف وفدا خواهم نمود.
شمع درحالتِ معمول بادمیدن آفتابِ سحرگاهان،عمرش تمام می شود وخاموش می گردد امّا درمصرع اوّل می بینیم که صبحدم ِشاعرهمانندشمعیست که به نورآفتابِ روی معشوق روشن شده است بنابراین درمصرع اوّل فقط دمیدن آفتابِ رخسار دوست وروشن شدن سحرگاهِ شاعر به این نور مدّ ِنظراست نه خاموشی شمع. درمصرع دوّم است که حافظِ خوش ذوق، خودرا همانند شمعی می پندارد وامیدوار است بادمیدن آفتابِ روی معشوق، عمرخودرا نثاراوکند وبسان شمع دربرابرآفتاب به خاموشی گراید.
توهمچوصبحی ومن شمع خلوت سحرم
تبسّمی کن وجان بین که چون همی سپرم
به یادِ چشم تو خود را خراب خواهم ساخت
بنای عهدِ قدیم استوار خواهم کرد
عهدِ قدیم : بعضی براین باورند که "عهدقدیم" به زمان خلقت آدم برمی گردد. آنگاه که خلقت آدم به دست خداوند به انجام رسید ازهمان لحظه بودکه آتش عشق به جمال الهی دردل آدم روشن شدوشعله های آتش عشق همه ی عالم هستی رابه کام خویش کشید.
دراَزل پرتوحُسنت ز تجلّی دم زد
عشق پیداشدوآتش به همه عالم زد
بعضی دیگرنیزبااستنادبه ابیاتی ازدست که :
به باغ تازه کن آئین دین زردشتی
کنون که لاله برافروخت آتش نمرود
ویا:
ازآن به دیرمغانم عزیزمی دارند
که آتشی که نمیردهمیشه دردل ماست
براین باورند که حافظ گرایش به آئین زردشتی داشته ومنظورازعهدقدیم همان بازگشت به آئین نیاکانمان می باشد.
امّا آنچه که مسلّم است این است که جهان بینی واندیشه های حافظ، مرزهای قومی، فرقه گرایی،مذهبی ودینی رادر نوردیده وجهانی شده است. افکارونگرش اومنحصربه هیچ ملّت وهیچ دین ومذهبی ِ خاصی نمی شود اوبه تنهایی یک مرام ومسلک جهانیست وهمه ی اندیشه های ناب انسانی رادرخود دارد. حافظ بیشترازآنچه که به مذهب ودین بیاندیشد به انسانیّت، عشق ومحبّت می اندیشید. ازهمین روست که همه ی مسلک ها ومذهب هاباتفکّرات گوناگون سعی دارند بااستنادبه ابیاتی ازدیوان گهرباراو، اورابه نفع خود مصادره کنند غافل ازاینکه اوبه همه ی بشریّت وبه همه ی جهان تعلّق دارد وقابل مصادره نیست. هرکس حافظ رابااستنادبه یک یلچندبیت بع هردین ومذهبی منتسب کند قطعاً چندین بیت نیزدر ردِ همان مذهب دردیوان اوخواهد یافت. بنابراین بهترآن است که حافظ را مصادره نکنیم اویک آزاداندیش معتقد به خدا بوده وتنها به عشق می اندیشیده وپابندبوده است.
معنی بیت: ای معشوق به یاد چشمان مست وخمارتو خود رامست وخمارخواهم کردتایاد تودرهر لحظه درتمام وجودم جاری باشد به همان سیاق که درقدیم اینگونه بودم وهمیشه خراب وخمارتوبودم آن دوران گذشته رادوباره احیا خواهم کرد.
حافظ گمشده راباغمت ای یارعزیز
اتّحادیست که درعهدِ قدیم افتادست
صبا کجاست که این جانِ خون گرفته چو گل
فدای نُکهت گیسوی یار خواهم کرد
جانِ خون گرفته چو گل : جانِ به جوش آمده وشکفته همچون گل. همچنین می توان اینگونه برداشت نمود که جان به جوش آمده رامی خواهم همانندِ تقدیم کردن یک شاخه گل نثارکنم
نُکهت یانَکهت: بوی معطّر
معنی بیت: بادصباکه عطرخوش گیسوان یاررابا خود دارد کجاست؟ من قصدکرده ام این جانِ شکفته همچون گل وبه جوش آمده ازشورواشتیاق رانثارشمیم روح انگیزگیسوی یارکنم.
چون گل ازنکهت اوجامه قباکن حافظ
وین قبادررهِ آن قامت چالاک انداز
نفاق و زَرق نبخشد صفای دل حافظ
طریق رندی و عشق اختیار خواهم کرد
نفاق: دورویی
زَرق: تزویر،دو رنگی، ریاکاری
طریق رندی: مَسلکِ رهایی ازبند تعلّقات دینی ودنیوی، رهایی از ریا وتزویر وطمع ودروغ وحسادت، طریق عشقبازی وراستی ودرستی
معنی بیت: ای حافظ تزویر وریاکاری دل آدمی رامکدّر وتاریک می کند وصفا و طروات را ازآن می زداید از همین روتصمیم گرفته ام طریق عشقبازی ورندی را که یگانه طریق راستی و درستیست برگزینم.
نیست دربازارعالم خوشدلی ورزانکه هست
شیوه ی رندیّ وخوشباشیّ عیّاران خوشست.

امین در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۳:۱۹ دربارهٔ وحشی بافقی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۲۵۸:

به سودای تو مشغولم زغوغای جهان فارغ
هم از دنیا و هم عقبی هم از این و از آن فارغ

پدرام در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۳۸ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۴:

اگر بجای گفتی از گویی در بیت زیر استفاده کنیم :
از در درآمدی و من از خود به در شدم
گفتی کز این جهان به جهان دگر شدم
آیا به وزن و مفهوم شعر خللی وارد میشود ؟

رضا در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۴:

بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد
بادِ غیرت به صدش خار پریشان دل کرد
"بلبل" درادبیات ما نماد عاشق وگل نمادِ دلبر ومعشوق است. باتوجّه به ابیات پیش رو "گل" دراینجا کنایه ازفرزند شاعراست که دارفانی راوداع گفته است.
گلی حاصل کرد: کنایه از فرزندیست که بازحمت زیاد پرورش داده شده بود.
غیرت: حسد،رشگ
به صدش خارپریشان دل کرد: صدها بار موردرشگ وحسرت قرارگرفت و سرانجام به تاراج رفت
معنی بیت: همانگونه که یک بلبلِ عاشق جهت پروراندن یک گل متحمّل درد ورنج فراوان می گردد من نیز برای فرزند خویش خون دلها خوردم ورنجهاکشیدم لیکن افسوس که صدها بارموردرشگ وحسرتِ بدنظرها واقع شد وسرانجام بادخزانِ رشگ وحسرت به تاراج برد وپرپرش کرد.
چوسرواگربخرامی دمی به گلزاری
خورَد زغیرت روی توهرگلی خاری
طوطی ای را به خیال شکری دل خوش بود
ناگهش سیلِ فنا نقش اَمل باطل کرد
دراین بیت "طوطی" استعاره ازخودِ شاعر و"شکر" نیزاستعاره ازلذّت شیرینِ همراه بودن با فرزنداست.
فنا: نابودی
اَمل: آرزو
معنی بیت: یک طوطی که دراین دنیای بی وفا دلش به یک شکرخوش بود به آرزویش نرسید ناگاه سیل نابودی طغیان کرد وآرزوهای طوطی رانقش برآب نمود.
بیاکه قصراَمل سخت سست بنیاداست
بیارباده که بنیاد عمر برباد است
قُرّةالعِین من آن میوه ی دل یادش باد
که چه آسان بشد و کار مرا مشکل کرد
قُرّه العین : آنچه که مایه ی روشنی چشم گردد، نور چشم ، فرزند
میوه ی دل : فرزند
آسان بشد: به راحتی رفت
معنی بیت: نورچشم من آن فرزندِ دلبند یادش به خیرباد اگرچه خیلی راحت مراتنهاگذاشت و رفت ومن دچار مشکلات زیادی شدم.
من ازدست غمت مشکل برم جان
ولی دل راتوآسان بُردی ازمن
ساروان بار من افتاد خدا را مَددی
که امید کرم اَم همره این مَحمل کرد
ساروان یاساربان: قافله سالار،اشتربان در اینجا کنایه ازروزگار یاهمان قافله سالارعمراست.
بارمن افتاد: دراینجا کنایه ازفوت شدن فرزنداست.
مَحمل: کجاوه
معنی بیت: ای قافله سالار،دستم به دامانت کمکم کن بارمن افتاده (فرزندم ازدست رفته) تنها امیدم عنایت ولطف توست وبه همین امیداست که همراه این قافله ودراین کجاوه نشسته ام بزرگواریت راازمن دریغ مکن.
ساروان رخت به دروازه مبرکان سرکو
شاهراهیست که منزلگه دلدارمن است.
رویِ خاکیّ و نَم چشم مرا خوار مَدار
چرخ فیروزه طربخانه از این کَهگِل کرد
طربخانه: خانه ی شادمانی
چرخ فیروزه : از آسمان فیروزه ا یی رنگ
کهگل: کاه گل.
معنی بیت: روی خاک آلود واشک چشم مرا تحقیرمکن که چرخ فلک ازهمین کاه گل (خاک روی و اشک چشم ِ سوگوارانی همچون من) خانه ی جشن وشادی بنا کرده است. به عبارتی دیگر راه ورسم چرخ فلک، گیج کننده وحیرت آوراست. آهویی توسط گرگی شکارمی گردد برّه های آهوگریان وگرسنه درانتظارمادر شیون می کنند امّادر آنسودرلانه ای بچه های گرگ باگوشت همین آهوی بخت برگشته بساط جشن وشادمانی برپاکرده اند! بنابراین جشن وسرور این لانه از اشک وآه آن لانه ی دیگرمایه گرفته است.
آه و فریاد که از چشم حسود مهِ چرخ
در لَحد ماهِ کمان ابروی من منزل کرد
لَحد: گور، قبر
معنی بیت: افسوس و صد دریغ که ماهِ چرخ فلک، به روی ماهِ فرزندمن آنقدرحسادت کرد که سرانجام فرزند کمان ابروی زیبایم راازمن گرفت وماه رخسارش رادرگورفرو برد.
چه ناله ها که رسیدازدلم به خرمن ماه
چویادعارض آن ماه خرگهی آورد
نزدی شاه رُخ و فوت شد امکان حافظ
چه کنم بازی ایّام مرا غافل کرد
شاه رخ: حرکتی دربازی شطرنج که هربازیکن، یکبار فرصت دارد ازآن بهره ببرد، دراین حرکت به منظور دورکردن مُهره ی شاه ازتهدیدات حریف صورت می پذیرد جایگاه شاه وقلعه با یکدیگرعوض می گردد تاموقّتاً شاه در امنیّت بوده باشد. مهره ی شاه دراینجا کنایه ازفرزند ازدست رفته هست. حافظ ظاهراً فرصتی برای حفظ جان فرزند وتغییرمحل زندگی او داشته وغفلت کرده است اینک دریغ می خورد که چرا آن فرصت طلایی راازکف داده است.
معنی بیت: حافظ فرصتی طلایی دراختیارداشتی چنانکه هربازیکن شطرنجی دراختیاردارد ومی تواند درمواقع احساس خطر ازآن فرصت استفاده کند دریغ که غفلت کردی وفرصت ازبین رفت... درمصرع دوّم حافظ خودش رادلداری می دهد ومی فرماید: چه می شود کرد بازی روزگار آنقدرگیج کننده بود که نتوانستم ازفرصتهایی که داشتم بهره ببرم!
توعمرخواه وصبوری که چرخ شعبده باز
هزاربازی ازاین طُرفه تربرانگیزد

بهنام در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:

در بیت اول گویی شب عید فطر است و پس از یک ماه عبادت پس از رویت حلال ماه شاعر به آن چه در این ماه اندوخته می اندیشد.

کمال داودوند در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۱۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۵۹:

37144

سید حمید در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۶:۰۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۴:

سلام بر دوستداران شیخ اجل سعدی.به نظر بنده کسی که صاحب این بیت شریفه:
سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی
عشق محمد بس است و آل محمد
واقعا ً عاشق اهل بیته.حالا چه شیعه و چه سنی.

دختری از جنس شب در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۵۶ دربارهٔ ملک‌الشعرا بهار » مستزادها » کار ایران با خداست:

ببخشید از دوستان و صاحب نظران محترم کسی میتونه یه توضیح کلی درباره ی مضمون این مستزاد بده؟

نادر.. در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۱۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳۹۷:

دست برم هر نفسی سوی گریبان بتی
تا بخراشد رخ من تا بدرد پیرهنم...

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۱۴ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۱۰:

میشه معنیشو بگین

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۱۰ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۸:

معنی بیت اول چیه؟

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۵۵ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۷:

مصرع اخر یعنی چی؟

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۴۸ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۴:

واژه "ته" چطور تلفظ میشه؟

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۴۲ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۲:

دیرم=دارم

Mahsa در ‫۷ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۳۹ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۱:

معنای بیت دوم چیه؟

۱
۳۰۸۴
۳۰۸۵
۳۰۸۶
۳۰۸۷
۳۰۸۸
۵۷۱۷