گنجور

غزل شمارهٔ ۳۹۷

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

ز در درآ و شبستان ما منور کن

هوای مجلس روحانیان معطر کن

اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز

پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن

به چشم و ابروی جانان سپرده‌ام دل و جان

بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن

ستاره شب هجران نمی‌فشاند نور

به بام قصر برآ و چراغ مه برکن

بگو به خازن جنت که خاک این مجلس

به تحفه بر سوی فردوس و عود مجمر کن

از این مزوجه و خرقه نیک در تنگم

به یک کرشمه صوفی وشم قلندر کن

چو شاهدان چمن زیردست حسن تواند

کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن

فضول نفس حکایت بسی کند ساقی

تو کار خود مده از دست و می به ساغر کن

حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال

بیا و خرگه خورشید را منور کن

طمع به قند وصال تو حد ما نبود

حوالتم به لب لعل همچو شکر کن

لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده

بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن

پس از ملازمت عیش و عشق مه رویان

ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

مهراهورا نوشته:

بیت ۹ (حجاب دیده ی ادراک ..):
یعنی شعاع جمال معشوق حجاب دیده ی ادراک شده است ای ساقی بیا و به نور باده ی معرفت وجود ما را که مجلای محبوب است منور ساز که استعداد و قوتی از برای مشاهده جمال حاصل کنیم.
پس اندیشه کنیم.
“قدسی” درود خدا بر او

bi naam نوشته:

مهراهوراى عزیز، فکر کنم معنى بیت رو بد برداشت کردید. ترجمه ى بیت نیازى به وارد کردن ساقى نداره.
خطاب شاعر به “شعاع جمال” است که بیاد و بارگاه خورشید رو نورانى کند. فکر کنم اگر کلمات بیت رو جا به جا کنیم خودش معنى اش رو واضح نشون مى ده:
دیده ى ادراک (در) حجاب شد. (اى) پرتوى جمال بیا و بارگاه خورشید رو نورانى کن

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

تضمین غزلی از حافظ (زدرآو سبشتان ما منور کن)
مسمط مخمس

دلا به فرقت آن ماه شبنما سر کن
به یمن میل حضورش هوا زسر در کن
تو کوثری نسبی یاد حال ابتر کن
” زدر درا و شبستان ما منور کن ”
” هوای مجلس روحانیان معطر کن”
………..
زچشم دل رقم لوح جان نباشد دور
دلی که غیب نما نیست به که باشد کور
زروی ماه تو این دیده کی شود منصور
” ستاره ی شب هجران نمی فشاند نور”
” به بام قصر برآ و چراغ مه بر کن”
………
امان زدست فراق الامان ازین هجران
زکفر سلسله ات رفت دین وهم ایمان
به دین عشق درآیم نمی کنم کتمان
” به چشم و ابروی جانان سپرده ام دل وجان”
“بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن”
……..
زخاک پای تو این دیده و دلست خجل
چو توتیاست بچشم سرو بدیده ی دل
مُقام عالم لاهوت گشته این محفل
“بگو به خازن جنت که خاک این منزل”
“به تحفه بر سوی فردوس وعود ومجمر کن”
……..
تبارک الله ازین جنبش و کرشمه وناز
زپنجه تیز چو شاهین و با پلنگ انباز
زدام او نتوان رست عاشقا دلباز
“اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز”
“پیاله ای بدهش گو دماغ را تر کن”
…….
به خط جام کـُند دل زدیده مشاقی
ز طاق و جفت حقیقت،تو ساقیا طاقی
عطش نشان قلندر بود می باقی
“فضول نفس حکایت بسی کند ساقی”
“تو کار خود مده از دست و می بساغر کن”
……..
دل رمیده زهجران رسد به میل وصال
چگونه دیده به تحریر آورد زخیال
مداد دیده ی ما کی رسد به حد کمال
“حجاب دیده ی ادراک شد شعاع جمال”
“بیا و خرگه خورشید را منور کن”

هوای جنت و فردوس عشق را نبود
مقام عشق بجر دار و جز بلا نبود
بغیرقرب وجوارت مرا سرا نبود
“طمع به قند وصال توحـّد ما نبود”
“حوالتی بلب لعل همچو شکر کن”
…….
چو یار جان طلبد جان بپای پیمان ده
بقصد قربت جانانه تن بقربان ده
بهارو موسم گل دل بپای خوبان ده
“لب پیاله ببوس آنگهی بمستان ده”
” بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن”
……..
سحر پیاله ی می همچو لاله ی نعمان
بنوش چند پیاله به یاد خوش نوشان
گرفته ای چو تو” رافض” زخواجه سِحر بیان
” پس از ملازمت عیش و عشق مهرویان”
“زکارها که کنی شعر حافظ از بر کن”

جاوید مدرس (رافض) ۸۹/۴/۲۲ تبریز

سخن نوشته:

اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیاله ای بدهش گو دماغ را تر کن
ایهامی لطیف در عبارت پایانی مصراع دوم هست. قدما در مورد دیوانگان، کنایه ای بکار می برده اند، به این مضمون: ” خشک دماغ”. چه طعنه ی لطیفی به فقیه می زند و می گوید اگر می خواهی عاقل باشی، شراب بنوش.
من و انکار شراب؟ این چه حکایت باشد
غالبا” انقدرم عقل و کفایت باشد
البته این مضمون منافاتی با مفهوم زودفهم بیت، یعنی پیاله ای شراب بنوش تا حالت تر و تازه شود، ندارد.
نکته ی دیگر بیت، تکرار جنگ عشق با فلسفه و دین است. عشق حافظی با دین در اینجا و با فلسفه در جایی دیگر منافات دارد. مثال جدال فلسفه و عشق:
عاقلان نقطه ی پرگار وجودند ولی
عشق داند که درین دایره سرگردانند

علی میر جلالی .اصفهان نوشته:

در باره غزل زیبایی که خواندید, استاد حسن کسایی اصفهانی . استاد نی ایران نقل میکنند. نزد استاد تاج اصفهانی بودیم. به ایشان عرض کردم استاد چرا شما بیشتر اشعار سعدی را میخوانید. وکمتر از حافظ میخوانید, ایشان گفتند علت خاصی ندارد, به سعدی علاقه بیشتری دارم, قرار بر این شد تفعلی به حضرت حافظ بزنیم ,که این غزل امد. واز از ان به بعد استاد تاج از حضرت حافظ هم اواز خواندند. دو نکته زیبای ای این غزل ,ابیات:
چو شاهدان چمن زیر دست حسن تواند
کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن و
بیت اخر میباشد
پس از ملازمت عیش و عشق مهرویان
زکار ها که کنی شعر حافظ از بر کن

مجتبی نوشته:

درگرد بیت دوم من شنیده ام که(نمونه اش آواز مرحوم تاج اصفهانی در جشن هنر شیراز)
اگر فقیه نصیحت کند که می مخورید
پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن
که به لحاظ وزنی هم دزست تر به گوش می آید.

ناشناس نوشته:

حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال

بیا و خرگه خورشید را منور کن

سلیقه آقای مهراهورا در خطاب قراردادن ساقی بنظرم جالب آمد.

یعنی شعاعی از نور جمال (زیبایی های ظاهری) چنان ما را غافل کرده است که از درک حقیقت زیبایی غافلیم در حالیکه نور زیبایی تو آن چنان است که خرگه خورشید در برابر آن تاریک است و با حضور تو خرگه خورشید منور خواهد شد.

بابک نوشته:

Anonymous جان،
شعاع جمال زیباییهاى ظاهرى نیستند.
اگر اشتباه نکنم جمال را یکى از صفات خداوند بیان کرده اند.
این مصراع را چند گونه مى توان خواند:
١- حجابدیده (توقف) ادراک شد شعاع جمال
او که حجاب را دید پرتو جمال را ادراک کرد، یعنى اول حجاب را دید و متوجه شد سپس پرتو جمال را درک کرد. پس براى درک کردن پرتو جمال اول مى باید حجاب را دید و فهمید. ( حجابدیده سرهم مى باشد)
٢- حجابِ دیدهء ادراک شد (توقف) شعاع جمال
پرتو جمال بر دیدهء ادراک حجاب شد، یعنى که پرتو جمال دیده ادراک را از کار انداخت یا به عبارتى از پرتو جمال هوش و حواس و ادراک از کار افتادند و شخص از خود بیخود شد.
٣- حجابِ دیده (توقف) ادراک شد (توقف) شعاع جمال
حجابى که هوش و حواس را پوشانده و مختل کرده بود، پرتو جمال را دریافت و درک کرد. حجابِ دیده اشاره به غفلت و ناآگاهى (از پرتو جمال) است که سپس از نا آگاهى در آمده و آنرا دریافت و درک کرد.

بیژن نوشته:

بهتر است که در بیت ۸ بجای فضول نفس ” فضول عقل ” و در بیت ۱۱ بجای دماغ معاشران ” دماغ خرد معنبرکن ” گذاشت . ( این عقل است که فضول است نه نفس )- و همین طور ( دماغ خرد را خوشبو کن )

بیژن نوشته:

در بیت ۶ صوفی کش درست است . صوفی وش یعنی چه ؟!( این کرشمه ساقی است که صوفی کش است )

سعید ا.ر.ش نوشته:

درود بر شما

هم ترتیب ابیات نادرسته هم بعضی از واژگان

بهترین تصحیح حافظ که تا به حال دیدم استاد ناتل خانلریست
مثلا این مصرع
به یک کرشمه ی صوفی کشم قلندر کن
صحیحه

سعید ا.ر.ش نوشته:

درود بر شما

هم ترتیب ابیات نادرسته هم بعضی از واژگان

بهترین تصحیح حافظ که تا به حال دیدم از استاد ناتل خانلریست
مثلا این مصرع
به یک کرشمه ی صوفی کشم قلندر کن
صحیحه

مصطفی نوشته:

شخصی به نام «سخن» کامنت گذاشته و می گوید: «نکته ی دیگر بیت، تکرار جنگ عشق با فلسفه و دین است. عشق حافظی با دین در اینجا و با فلسفه در جایی دیگر منافات دارد.»(؟؟؟؟؟!!!!)؛ این نگاه به حضرت حافظ که صدر تا ذیل زندگی اش مبتنی بر شریعت و دین و عمل به قرآن بوده و کمترین مراتب سلوکش ترک محرمات و انجام واجبات بوده، وگرنه هیچگاه از شراب ناب توحید (نه مسکرات لجن آلود دنیوی که جز پست تر از حیوانیت برای آدمی عایدی ندارد) به او عطا نمی شد، نگاهی بس سخیف و فاقد کمترین حد فهم از ساحت قدسی این عارف شاعر عرشی و توحیدی است. باعث تاسف است که برخی می خواهند به زور از ظن سخیف خود یار این بزرگ مرد دست نیافتنی شوند و با خواندن دو کلمه و واژه و اصطلاح عرفانی، قیاس به نفس ظلمانی خود می کنند و زود برای رم کردن از شریعت و فرو رفتن در اظلم العوالم جهالت، توجیهی بس نادرست و نافهم، آن هم از ساحت قدسی چنین عارفان بزرگی دست و پا می کنند!… زهی جهالت مرکب!!

بابک چندم نوشته:

@ مصطفى،
دوست عزیز این بیان شما:
“نه مسکرات لجن آلود دنیوی که جز پست تر از حیوانیت برای آدمی عایدی ندارد” ، جاى تامل بسیار دارد…
به خصوص براى کباب خواران، که تحقیقات نشان داده از کلسترل و چربى خون و دیابت و نقرس گرفته تا سرطان روده را “مى عنابى” است که پیشگیر است…
من مانده ام که خدایش چرا شراب را حرام کرد و کباب را رها؟…

شمس شیرازی نوشته:

بابک گرامی،

عهد عتیق کتاب اعداد، قربانی و هدایای روزانه شماره ۲۸:

” خداوند این دستورات را به موسا داد تا به قوم بنی اسراییل ابلاغ نماید:
قربانی هایی که قوم اسراییل بر آتش به من تقدیم می کنند خوراک من است و از آنها خوشنودم
،،،،،
باید از بره های نر یکساله و بی عیب باشد و هر روز دوتا از آنهارا به عنوان قربانی سوختنی تقدیم کنند با آن ها یک کیلو آرد مرغوب که بایک لیتر روغن زیتون مخلوط شده باشد به عنوان قربانی اردی تقدیم شود
همراه آن یک لیتر شراب با هر بره و بایستی در قدس در حضور خداوند ریخته شود

در روز سبت علاوه بر آن دو بره یکساله

همچنین در روز اول هر ماه دو گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یکساله سال و بی عیب ….”

و تو خود هدیث مفصل بخوان از……

شمس شیرازی نوشته:

قربانی آردی و حدیث مفصل..

بی سواد نوشته:

به قرار داستان کباب و شراب برای بابک روشن شده است.

بابک چندم نوشته:

نه والله روشن نشد…
در این روایت که گویا خداى موسى به یک لیتر ( خیلى با حاله که سه هزار و سیصد سال پیشتر سیستم متریک و لیتر هم داشته اند…) شراب براى هر بره قانع بوده، اما اهل فرنگ را گمانم که یک لیتر بر بره کفایت ندهد…
حال خداى بنى اسراییل یا خیلى قانع و پرهیزکار و “مقتصد” بوده، یا از مقیاسات درست و حسابى بى خبر…
بارى،
خدا پدر آن خدایشان را بیامرزد که همین یکى دو لیتر را هم حلال داشت، آنچه که بر بنده روشن نگشت اینکه چرا دو هزاره بعد خدایشان درد (گوشتخوارى) را روا داشت و درمانش را ناروا؟…

بی سواد نوشته:

بابک عزیز
چنین می نماید که برای پیشگیری از سردرد روز بعد و مشکلاتی که در هنگام نماز پدید آمده بوده است
نوشیدن آنرا نا مناسب دانسته است ، می گویند به تمامی حرام دانسته نشده است،
و البته خداوند خود آگاه ترین است

در طلب آمرزش با شما هم رایم.

کانال رسمی گنجور در تلگرام