قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶ - در شکرانه سلامتی ذات اقدس شهریاری دام ملکه در فتنهٔ باب علیهاللعنه و العذاب
ساقی امشب می پیاپی ده که من بر جای آب
نذر کردستم کزین پس می ننوشم جز شراب
منت ایزد را که شه رست از قضای آسمان
ور نه در معمورهٔ هستی فتادی انقلاب
چشم بخت عالمی از خواب غم بیدار شد
اینکه میبینم به بیداریست یارب یا به خواب
جام کیخسرو پر از می کن که تا چون تهمتن
کینهٔ خون سیاوش خواهم از افراسیاب
من که از شرم و حیا با کس نمیگفتم سخن
رقص خواهم کرد زین پس در میان شیخ و شاب
نذرکردستم کزین پس هرکجا سیمینبریست
گر همه فرزند قیصر سازمش مست و خراب
گه کنم با غبغبش بازی چو کودک با ترنج
گه به زلفینش درآویزم چو کرکس با غراب
ترککی دارم که دور از چشم بد دارد لبی
چون دو کوچک لعل و در وی سی و دو دُرّ خوشاب
مو زره مژگان سنان ابرو کمان گیسو کمند
رخ سمن لب بهر من زلف اهرمن صورت شهاب
گرم مهر و نرم چهر و زود صلح و دیر جنگ
تازهروی و عشوه جوی و بذله گوی و نکته یاب
کوه سیمین بر قفا و گنج سیمش پیش روی
گنج سیمش آشکار و کوه سیمش در حجاب
همچو آثار طبیعی روی او با بوی و رنگ
همچو اشکال ریاضی زلف او پر پیچ و تاب
دی مرا چون دید با یاران به مجلس گرم رقص
هرطرف هنگامهیی اینجا شراب آنجا کباب
گفت در گوشم که این مستیست یا دیوانگی
کت به رقص آورده بیخود دادمش حالی جواب
کای عطارد خال ای مه زهره ات را مشتری
خوش دلم کز کید مریخ و زحل رست آفتاب
آخر شوال خسرو شد سوار از بهر صید
آسمانش در عنان و آفتابش در رکاب
کز کمین ناگه سه تن جنبید و افکندند زود
تیرهای آتشین زی خسرو مالک رقاب
حفظ یزدانی سپر شد وان سه تیرانداز را
چون کمان ره در گلو بست از پی رنج و عذاب
از خطا زین پس نمیگویم صواب اولیترست
کان خطای تیر بد خوشتر ز یک عالم صواب
کشت عمر عالمی میسوخت زان برق بلا
گر ز ابر رحمت یزدان نمیشد فتح باب
پشه زد بازو به پیل و قطره زد پهلو به نیل
آنت رمزی بس عجیب و اینت نقلی بس عجاب
اژدها تا بود حفظ گنج میکرد ای عجیب
اژدها دیدی که بر تاراج گنج آرد شتاب
بس شنیدستم شهاب تیرزن بر اهرمن
تیرزن نشنیده بودم اهرمن را بر شهاب
بس عقاب جره دیدستم که گیرد زاغ شوم
من ندیدم زاغ شومی کاو کند قصد عقاب
شیر غاب از پردلی آرد گرازان را به چنگ
لیک نشنیدم گراز چنگ زن در شیر غاب
در کلاب ار ببر آویزد نباشد بس شگفت
خود شگفت اینست کاندر ببر آویزد کلاب
تا نپنداری که تنها یک قران از شه گذشت
صدقران بر اهل یک کشور گذشت از اضطراب
خاصه برگردون عصمت مهد علیاکانزمان
خور ز شرمش زرد شد حتی توارت بالحجاب
درج در سلطنت آن کز سحاب همتش
صدهزاران چشمهٔ تسنیم جوشد از سراب
سایهٔ خورشید اقبالش اگر افتد به ابر
جای باران زین سپس خورشید بارد از سحاب
اصل این بلقیس از نسل سلیمان بوده است
قاسم ارزاق نعمت باب او من کل باب
آمد آن بلقیس گر پیش سلیمان کامجو
آمد این بلقیس از پشت سلیمان کامیاب
ای مهین بانوی عالم عید کن این روز را
کز نصیب عیش هست این عید بس کامل نصاب
عید مولود دوم نه نام این عید سعید
در میان عیدها این عید را کن انتخاب
زانکه پنداری دوم ره زاد شاهشاه و داد
تازه یزدانش ز فضل خویش عمر بیحساب
بیستون برپاست تا این خیمهٔ چرخ کبود
خیمهٔ جاه ترا از کهکشان بادا طناب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده به شکرانهٔ جان به در بردن ناصرالدین شاه از سوءقصد سه تن در پایان شوال، هنگام شکار، سروده شده است. شاعر نخست از شادی خود با نذر شراب و رقص و وصف معشوقی ترک سخن میگوید و در گفتوگو با او علت شادمانیاش را بیان میکند. سپس ماجرای تیراندازی و کیفر مهاجمان را شرح میدهد و گستاخی آنان را با تمثیلهایی چون پشه و فیل و زاغ و عقاب نشان میدهد. در پایان به ستایش مهد علیا، مادر شاه، میپردازد و آن روز را «عید تولد دوم» شاه میخواند.
هوش مصنوعی: ای ساقی، امشب پشت سر هم به من شراب بده؛ نذر کردهام که از این پس به جای آب جز شراب ننوشم.
هوش مصنوعی: خدا را شکر که شاه از بلای آسمانی جان به در برد؛ وگرنه در جهان آبادِ هستی آشوب و دگرگونی برپا میشد.
هوش مصنوعی: چشم بخت مردم جهان از خواب اندوه بیدار شد؛ خدایا، این را که میبینم در بیداری است یا در خواب؟
هوش مصنوعی: جامی مانند جام کیخسرو پر از شراب کن تا من هم مانند رستم انتقام خون سیاوش را از افراسیاب بگیرم؛ یعنی با شادی و قدرت بر دشمن شاه چیره شوم.
هوش مصنوعی: من که از شرم با کسی سخن نمیگفتم، از این پس در میان پیر و جوان پایکوبی خواهم کرد.
هوش مصنوعی: نذر کردهام که از این پس هر زیباروی سیماندامی را، حتی اگر فرزند قیصر روم باشد، مست و از خود بیخود کنم.
هوش مصنوعی: گاهی مانند کودکی که با ترنج بازی میکند با غبغب او بازی میکنم و گاهی مانند کرکسی که با کلاغ درگیر شود به زلف سیاهش میآویزم.
هوش مصنوعی: معشوقی ترکنژاد و خردسال دارم که، چشم بد دور، لبی دارد مانند دو لعل کوچک و در دهانش سی و دو دندان مانند مروارید درخشان است.
هوش مصنوعی: مویش مانند زره، مژهاش مانند نیزه، ابرویش کمان و گیسویش کمند است؛ رویش مانند گل یاسمن و لبش مانند یاقوت سرخ است؛ زلفش سیاه چون اهریمن و چهرهاش درخشان چون شهاب است.
هوش مصنوعی: او مهربان و نرمروی است، زود آشتی میکند و دیر به جنگ میآید؛ خوشرو، اهل ناز و کرشمه، شوخگو و نکتهدان است.
هوش مصنوعی: اندامش از پشت مانند کوهی سیمین و از پیش مانند گنجی از نقره است؛ گنج سیمینش پیداست و کوه سیمینش در پرده پنهان است. این وصفی شوخ و تنانه از اندام معشوق است.
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند پدیدههای طبیعی بو و رنگ دارد و زلفش مانند شکلهای هندسی پر از پیچ و خم است.
هوش مصنوعی: دیروز که مرا دید با یاران در مجلس سرگرم رقصم و هر سو بزمی برپاست، اینجا شراب و آنجا کباب،
هوش مصنوعی: در گوشم گفت: این مستی است یا دیوانگی که تو را بیاختیار به رقص آورده؟ من هم بیدرنگ پاسخش دادم.
هوش مصنوعی: گفتم: ای که خالت چون عطارد است و ای ماهی که زهره خریدار توست، دلم شاد است که خورشید، یعنی شاه، از نیرنگ مریخ و زحل، یعنی دشمنان نحس، رهایی یافت.
هوش مصنوعی: در پایان ماه شوال، شاه برای شکار سوار شد، در حالی که گویی آسمان عنانش را گرفته و خورشید رکابش را نگه داشته بود.
هوش مصنوعی: ناگهان سه تن از کمینگاه بیرون آمدند و به سوی شاهِ فرمانروای مردمان تیرهای آتشین، یعنی گلوله، شلیک کردند.
هوش مصنوعی: نگهداری خداوند برای شاه سپر شد و آن سه تیرانداز را برای شکنجه و کیفر، مانند کمان که زه بر گلو دارد، گلو بستند و خفه کردند.
هوش مصنوعی: از این پس خطا را خطا نمینامم و بهتر است آن را درست بخوانم، زیرا خطا رفتن آن تیر از هزاران درستی بهتر بود.
هوش مصنوعی: اگر ابر رحمت خدا گشوده نمیشد و نمیبارید، کشتزار عمر مردم جهان از آن آذرخش بلا میسوخت.
هوش مصنوعی: پشهای با فیل درافتاد و قطرهای با رود نیل پهلو زد؛ این نکتهای بسیار شگفت و این داستانی بسیار عجیب است. مقصود گستاخی آن سه تن ناچیز در برابر شاه است.
هوش مصنوعی: شگفتا! اژدها همیشه نگهبان گنج بود؛ آیا دیدهای اژدهایی برای غارت گنج شتاب کند؟ یعنی کار آنان برخلاف عادت و طبیعت بود.
هوش مصنوعی: بسیار شنیدهام که شهاب به اهریمن تیر میزند، اما نشنیده بودم که اهریمن به شهاب تیر بزند.
هوش مصنوعی: بسیار دیدهام که عقاب شکاری زاغ شوم را شکار میکند، اما ندیده بودم زاغ شومی به عقاب حمله کند.
هوش مصنوعی: شیر بیشه از دلیری گرازها را به چنگ میآورد، اما نشنیدهام که گراز به شیر بیشه چنگ بزند.
هوش مصنوعی: اگر ببر به سگان حمله کند چندان عجیب نیست؛ شگفت آن است که سگان به ببر بیاویزند.
هوش مصنوعی: گمان نکن که تنها یک لحظه یا یک دوران سخت بر شاه گذشت؛ از نگرانی گویی صد دوران بر مردم یک کشور گذشت.
هوش مصنوعی: بهویژه بر مهد علیا، مادر شاه که آسمان پاکدامنی است؛ در آن هنگام خورشید از شرم او زرد شد و حتی پشت پرده پنهان گشت.
هوش مصنوعی: او گوهرِ صندوقچهٔ پادشاهی است که از ابر بخشش او صدها هزار چشمهٔ تسنیم بهشتی از سراب میجوشد.
هوش مصنوعی: اگر سایهٔ خورشید بخت او بر ابر بیفتد، از آن پس ابر به جای باران خورشید میبارد.
هوش مصنوعی: اصل این بلقیسِ زمان از نسل سلیمان است و پدرش قاسم، بخشکنندهٔ روزی و نعمت از هر دری است؛ در اینجا «سلیمان» و «قاسم» به نیاکان مهد علیا نیز اشاره دارند.
هوش مصنوعی: آن بلقیس با آرزو و نیاز نزد سلیمان آمد، اما این بلقیس کامروا از صلب سلیمان به جهان آمد.
هوش مصنوعی: ای بزرگبانوی جهان، این روز را جشن بگیر، زیرا بهرهٔ شادی در این عید کامل و تمام است.
هوش مصنوعی: نام این عید فرخنده را «عید تولد دوم» بگذار و این عید را از میان همهٔ عیدها برگزین.
هوش مصنوعی: زیرا گویی شاهنشاه بار دیگر زاده شد و خداوند از فضل خود عمری تازه و بیشمار به او بخشید.
هوش مصنوعی: تا این خیمهٔ آبی آسمان بیستون برپاست، طناب خیمهٔ بزرگی تو از کهکشان باشد؛ یعنی شکوهت پایدار و آسمانی بماند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شهریار دادگستر خسرو مالکرقاب
آنکه دریا هست پیش دست احسانش سراب
آسمان جود گشت و جود ماه آسمان
آفتاب ملک گشت و ملک چرخ آفتاب
بنگر اکنون با خداوند جهان شاه زمین
[...]
تا ببردی از دل و از چشم من آرام و خواب
گه ز دل در آتش تیزم گه از چشم اندر آب
عشق تو باچار چیزم یار دارد هشت چیز
مرمرا هر ساعتی زین غم جگر گردد کباب
با رخم زر و زریر و با دلم گرم و زحیر
[...]
مهترا ، هر چند شعرم زان هر شاعر بهست
تا توانستم نکردم من ز شعری اکتساب
قصد آن دارم که دامن در چنم زین روز بد
روز خوب خویش جویم بر ستوری چون عقاب
تا همی خوانم کتاب و تا همی جویم شراب
[...]
سر و بالایی که دارد بر سر گل مشک ناب
آفت دلهاست و اندر دیدهام چون آفتاب
روی رنگینش چو ماه تافته بالای سرو
زلف مشکینش چو مشک تافته بر ماهتاب
صبر از آن خواهم همی تا عشق او پوشم به صبر
[...]
ای بیان جود تو بر کاغذ روز سپید
نقش کرده خامه قدرت به زر آفتاب
هر کجا کلک تو شد بر صفحه کاغذ روان
تیغ هندی را نماند با نفاذش هیچ تاب
در هوایت هر که چون کاغذ دوروئی پیشه کرد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.