تهمتافسردگی بر طینت عاشق خطاست
ناله هرجا آینه گردید آزادینماست
بیفنا مشکلکهگردد دل به عبرت آشنا
چشم این آیینه را خاکستر خود توتیاست
شرم باید داشتن از شوخی آثار شرم
چون عرق بیپردهگردد لغزش پای حیاست
تا توان آزاد بودن دامن عزلت مگیر
موج را در هر تپش بر وضعگوهر خندههاست
جام آب زندگی تنها بهکام خضر نیست
درگداز آرزو هم جوش دریای بقاست
معنی دود ازکتاب شعله انشا کردهاند
هرکجا او جلوه دارد ناز هستی مفت ماست
هرکه را از نشئهٔ معنیست سیری خامش است
ساغر لبریز اگر صدلبگشاید بیصداست
عالمی سرگشته است از اضطراب گریهام
اشک من سرچشمهٔ دوران چندین آسیاست
میکند هر جزوم از شوق توکار آینه
خامهٔ تصویرم و هر موی من صورتنماست
گر برآید ازصدفگوهر اسیر رشته است
خانه و غربت دل آگاه را دام بلاست
کی پریشان میکند باد غرور اجزای من
نسخهٔ خاک مراشیرازه نقش بوریاست
اینقدر چون شمع از شوق فنا جان میکنم
باکمال سرکشی سعی نگاهم زیرپاست
نقش چندین عبرت از عنوان حالم روشن است
شعلهٔ جوالهٔ من مهر طومار فناست
بیدل از مشت غبار ما دل خود جمعکن
شانهی این طرهٔ آشفته در دست هواست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عاشقانه و عارفانه در ستایش فنا، سوختن و بیقراری عاشق است. شاعر میگوید ناله و گداز عاشق نشانهٔ آزادی است و بینایی دل و آب بقا در سوختن و فنا به دست میآید. او خاموشیِ ناشی از سرشاری معنا و خاکساری را میستاید و گوشهنشینیِ بیحاصل و دلبستگی را دام میداند. در پایان به خود میگوید که پریشانی و سامان این غبار وجود در دست باد است و اختیارش با او نیست.
هوش مصنوعی: نسبت دادن افسردگی و دلمردگی به سرشت عاشق نادرست است؛ ناله هر جا آینهوار جلوه کند، نشانهٔ آزادی و رهایی است.
هوش مصنوعی: دل بدون فانی شدن بهسختی با عبرت آشنا میشود. سرمهٔ چشم این آینه، یعنی دل، خاکستر خود اوست؛ تا نسوزد بینا نمیشود.
هوش مصنوعی: از آشکار شدن و جلوهگری نشانههای شرم هم باید شرم داشت. وقتی عرق شرم بیپرده آشکار شود، خود نشانهٔ لغزیدن پای حیاست.
هوش مصنوعی: تا وقتی میتوانی آزاد باشی، گوشهنشینی پیشه نکن. موج با هر تپش خود به حالِ گوهرِ دربند صدف میخندد.
هوش مصنوعی: آب حیات فقط نصیب خضر نیست؛ در گداختن و سوختن آرزو نیز دریای جاودانگی به جوش میآید.
هوش مصنوعی: معنای دود را از کتاب شعله نوشتهاند؛ یعنی هستی ما فرع وجود اوست. هر جا او جلوه کند، ناز هستی رایگان به ما میرسد.
هوش مصنوعی: هر که از مستی معنا سیر شده باشد، خاموش است؛ چنانکه جام لبریز اگر صد لب هم بگشاید، صدایی ندارد.
هوش مصنوعی: جهانی از بیقراری گریهٔ من سرگردان است؛ اشک من سرچشمهای است که چندین آسیا را به گردش درمیآورد.
هوش مصنوعی: از شوق تو هر پارهٔ وجودم کار آینه را میکند. من مانند قلم نقاشیام و هر موی من صورتی از تو را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: گوهر اگر از صدف بیرون آید، اسیر رشتهٔ گردنبند میشود. برای دل آگاه نیز ماندن در خانه و غربت، هر دو دام بلاست.
هوش مصنوعی: باد غرور کی میتواند اجزای وجود مرا پراکنده کند؟ شیرازهٔ کتاب خاکی وجود من نقش بوریاست؛ یعنی فروتنی و فقر مرا به هم پیوسته نگه میدارد.
هوش مصنوعی: مانند شمع از شوق فنا چنین جان میکنم. شمع با همهٔ سرکشیِ شعلهاش، نگاهش به زیر پای خود است؛ من نیز با وجود سربلندی، چشم به خاکساری و فنا دارم.
هوش مصنوعی: نشانههای عبرت بسیار از سرآغاز احوال من آشکار است. شعلهٔ گردان و بیقرار من مُهر طومار فناست.
هوش مصنوعی: ای بیدل، از مشت غبار وجود ما خاطرت را آسوده کن؛ شانهٔ این گیسوی آشفته در دست باد و هواست و اختیار پریشانی یا سامانش با ما نیست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یافت از یزدان ملک سلطان به شادی هرچه خواست
روز شادی روز ما سلطان دین سلطان ماست
بند شاهی کرد محکم راه دولت کرد پاک
چشم عالم کرد روشن کار گیتی کرد راست
وقت وقت رامش است و روز روز عشرت است
[...]
آن شنیدستی که روزی زیرکی با ابلهی
گفت کین والی شهر ما گدایی بیحیاست
گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمهای
صد چو ما را روزها بل سالها برگ و نواست
گفتش ای مسکین غلط اینک از اینجا کردهای
[...]
شاه را تاج ثنا دادم نخواهم بازخواست
شه مرا نانی که داد ار باز میخواهد رواست
شاه تاج یک دو کشور داشت لیک از لفظ من
تاجدار هفت کشور شد به تاجی کز ثناست
شه مرا نان داد و من جان دادمش یعنی سخن
[...]
یارب این مائیم و این صدر رفیع مصطفاست
یارب این مائیم و این فرق عزیز مجتباست
یارب این مائیم و این روی زمین یثرب است
کاسمان را هفت پشت از رشک یک رویش دوتاست
خوابگاه مصطفی و کعبه مان از پیش و پس
[...]
خوش ولایت ها که در تحتِ امورِ اولیاست
مصرِ استغنا و رومِ فقر و بغدادِ رضاست
بخشِ ایران قسمِ عشق و قسم توران بخش عقل
در میان آمویِ حکمت هم روان و هم رواست
هم خراسانِ سلامت هم عراق عافیت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.