شدی پیر و همان در بند غفلت میکنی جان را
به پشت خم کشی تا کی چو گردون بار امکان را
ریاضت غره دارد زاهدان را لیک ازین غافل
که از خود گر تهی گشتند پر کردند همیان را
بود ساز تجرد لازم قطع تعلقها
برش رد به عرض بینیامی تیغ عریان را
مروت گر دلیل همت اهل کرم باشد
چرا بر خاک ریزد آبروی ابر نیسان را
جهان از شور دلها خانهٔ زنجیر خواهد شد
میفشان بیتکلف دامن زلف پریشان را
به ذوق کامرانیهای عیشآباد رسوایی
ز شادی لب نمیآید به هم چاک گریبان را
دل از سطر نفس یکسر پیام شبهه میخواند
دبیر ناز بر مکتوب ما ننوشت عنوان را
مروتکیشی الفت، وفامشتاق بود اما
غرور حسن رنگ ما تصور کرد پیمان را
به مضراب سبب آهنگ اسرارم نمیبالد
پریدنهای چشمم بال نگرفتهاست مژگان را
به جزتسلیم، ساز جرأت دیگر نمیبینم
خمیدن میکشد بیدل کمان ناتوانان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر نخست پیرِ غافل و زاهدِ ریاکار را سرزنش میکند که ریاضتشان پوششی برای دنیاطلبی است، و رهایی از وابستگیها را شرط آزادی میداند. سپس به شور عشق، آشوبی که زلف معشوق در دلها میاندازد، شادی در رسوایی عاشقانه و بیوفایی معشوقِ مغرور میپردازد. در پایان نتیجه میگیرد که تنها نیروی ناتوانان، تسلیم و فروتنی است، همانگونه که کمان با خم شدن کشیده میشود.
هوش مصنوعی: پیر شدهای و هنوز جانت را در بند غفلت نگه میداری. تا کی میخواهی مانند آسمانِ خمیده، بار هستی و دنیا را بر پشت خمیدهٔ خود بکشی؟
هوش مصنوعی: ریاضت، زاهدان را مغرور کرده است، اما خبر ندارند که اگر شکم خود را خالی نگه داشتند، در عوض کیسهٔ پولشان را پر کردند. یعنی ریاضتشان برای سود دنیا بوده است.
هوش مصنوعی: برای بریدن از وابستگیها باید از همه چیز رها و برهنه شد. برّندگی شمشیر هم وقتی آشکار میشود که برهنه و بیرون از نیام باشد.
هوش مصنوعی: اگر جوانمردی نشانهٔ بلندهمتی بخشندگان است، پس چرا ابر بهاری آبرویش را بر خاک میریزد؟ یعنی بخشش گاه به بهای ریختن آبرو تمام میشود.
هوش مصنوعی: خطاب به معشوق میگوید: زلف پریشانت را بیپروا نیفشان، چون دلها از شوق آشفته میشوند و جهان از شور دیوانگان پر از زنجیر میشود.
هوش مصنوعی: عاشق از لذت کامیابی در سرای رسوایی چنان شاد است که چاک گریبانش مانند لبی خندان، از خنده بسته نمیشود.
هوش مصنوعی: دل از نوشتهٔ نفسهای ما جز پیامی مبهم و پر از تردید چیزی نمیخواند. نویسندهٔ ناز، بر نامهٔ هستی ما عنوان و نشانی ننوشته است، پس معلوم نیست از کجاست و به کجا میرود.
هوش مصنوعی: آیین محبت بر جوانمردی بود و مشتاق وفاداری، اما معشوقِ مغرور به زیبایی، پیمان را مانند رنگ رخسار ما ناپایدار و گریزان پنداشت و آن را جدی نگرفت.
هوش مصنوعی: نغمهٔ رازهای من با زخمهٔ اسباب و وسیلهها بلند نمیشود. پریدن پلک چشمم هم به مژگانم بال پرواز نداده است. یعنی راز درون با هیچ وسیلهای آشکار نمیشود.
هوش مصنوعی: بیدل، جز تسلیم ابزار دیگری برای جرأت نمیبینم. ناتوانان مانند کماناند که با خم شدن کشیده میشوند و نیرو میگیرند. یعنی قدرت ناتوان در فروتنی و تسلیم است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
چو بگشاید نگار من دو بادام و دو مرجان را
بدین نازان کند دل را بدان رنجان کند جان را
من و جانان به جان و دل فرو بستیم بازاری
که جانان دل مرا داده است من جان داده جانان را
چو نار کفته دارم دل بنار تفته آگنده
[...]
چو عاشق شد دل و جانم رخ و زلفین جانان را
دل و جان را خطرنبود دل این را باد و جان آنرا
من از جانان دل و دین را به حیلت چون نگه دارم
که ایزد بر دل و جانم مسلط کرد جانان را
نگارینی که چون بینی لب و دندان شیرینش
[...]
زهی سر بر خط فرمان تو افلاک و ارکان را
چو چابک دست معماری است لطفت عالم جان را
ز ابر طبع لؤلؤ بخش و باد لطف تو بوده
به روز مفلسی بنشاندهای دریا و عمان را
تو کوه گوهری در ذات و من هرگز ندانستم
[...]
رسید آن شه رسید آن شه بیارایید ایوان را
فروبُرّید ساعدها برای خوب کنعان را
چو آمد جانِ جانِ جان، نشاید برد نام جان
به پیشش جان چه کار آید مگر از بهر قربان را
بُدم بیعشق گمراهی درآمد عشق ناگاهی
[...]
گه از می تلخ میکن آن دو لعل شکرافشان را
که تا هر کس به گستاخی نبیند آن گلستان را
کنم دعوی عشق یار و آنگه زو وفا جویم
زهی عشق ار به رشوت! دوست خواهم داشتن آن را
بران تا زودتر زان شعله خاکستر شود جانم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.