پدر گفت گرت ازشدن چاره نیست
بدین دیگر اندرز باری بایست
بسا کس که او جُست راه دراز
چو شد نیز نامد سوی خانه باز
یکی از پی مرگ و از روز تنگ
دگر از پی دشمن و نام و ننگ
شدن دانی از خانه روز نخست
ولیک آمدن را ندانی درست
بلایی ز دوزخ سفر کردنست
غم چیز و تیمار جان خوردنست
درو رنج باید کشیدن بسی
جفا بردن از دست هر ناکسی
به ره چون شوی هیچ تنها مپوی
نخستین یکی نیک همره بجوی
کجا رفت خواهی ببر بردنی
بپرهیز و مَستان ز کس خوردنی
چو تنها بُوی رنج دیده بسی
مده اسپ را بر نشیند کسی
مشو در ره تنگ هرگز سوار
ز دزدان بپرهیز در رهگذار
مکن تیره شب آتش تابناک
وگر چاره نبود فکن در مغاک
به هر ره مشو تا ندانی درست
هر آبی مخور نازموده نخست
همی تا بود دشت و آباد جای
به ویرانی اندر مکن هیچ رای
به کاری چو در ره درایی ز زین
نخست از پس و پیش هر سو ببین
به هنجار ره چون درافتی ز راه
همی کن به ره داغ هر پی نگاه
کجا گم شدی چون فرو رفت هور
بران برنشان ستاره ستور
وگر جای آرام در خور بود
بُوی تا گه روز بهتر بود
به رفتن مرنجان چنان بارگی
که آرد گه کار بیچارگی
ز یک روزه دو روزه ره ساختن
به از اسپ کشتن ز بس تاختن
به هر جای از اسپ مگذار چنگ
همیشه عنان دار یا پالهنگ
به ره خوب جایی گزین بی گزند
بَر خویش دار اسپ و گرز و کمند
همیشه کمان بر زه آورده باش
پسیچ کمین گاهها کرده باش
پیاده ممان کت بگیرد عنان
ز خود دور دارش به تیر و سنان
ز چیز کسان وز بد انگیختن
بپرهیز و ز خیره خون ریختن
مشو شب به شهر اندر از ره فراز
بر چشمه و آب منزل مساز
مدار اسپ و ناآزموده رهی
مکن جز که با مهربان همرهی
به شهری که بد باشد آب و هوا
مجوی و مخور هر چت آید هوا
به بیماری اندیشه را تیز کن
ز هر خوردنی زود پرهیز کن
چو بینی خورشهای خوش گرد خویش
بیندیش تلخی دارو ز پیش
مشو یار بدخواه و همکار بد
که تنها بسی به که با یار بد
نباید که بد پیشه باشدت دوست
که هرکس چنانت شمارد که اوست
مخور باده چندان کت آید گزند
مشو مست از و خرمی کن پسند
مگو راز با زفت و بیچاره دل
مخواه آرزو تا نگردی خجل
ز پنهان مردم به دل ترس دار
که پنهان مردم فزون ز آشکار
همه جانور در جهان گونه گون
برون پیسه باشند و مردم درون
مشو سوی رودی که نایی به در
به یک ماه دیر آی و بر پل گذر
به گرداب در غرقگان را دلیر
مگیر ار نباشی بر آن آب چیر
شنا بر چو بی آشنا را گرد
چو زیرک نباشد نخست او مُرد
چو در دشمنی جایی افتدت رای
درآن دشمنی دوستی را بپای
چنان بر سوی دوستی نیز راه
که مر دشمنی را بود جایگاه
به دشمن چو داری به چیزی نیاز
زی او خوش چو زی دوستان سرفراز
گر از خواسته نام جویی و لاف
بخور بی نکوهش بده بی گزاف
چنان خور که نایدت درد و گداز
چنان بخش کت نفکند در نیاز
خوری و بپوشی ز روی خرد
از آن به که بنهی و دشمن خورد
ز بهر خور و پوش باید درم
چو این دو نباشد چه بیش و چه کم
مبر غم به چیزی که رفتت ز دست
مرین را نگه دار اکنون که هست
چو اندک بود خواسته با کسی
ز رادیش زفتی نکوتر بسی
درم زیر خاک اندر انباشتن
به از دست پیش کسان داشتن
به خانه در از یافتن زرّ ناب
چنان است کندر جهان آفتاب
همه کارها را سرانجام بین
چو بدخواه چینه نهد دام بین
مخند ار کسی را رخ از درد زرد
که آگه نیی زو تو او راست درد
چو از سخت کاری برستی ز بخت
دگر تن میفکن در آن کار سخت
خوی آن که نشناسی و رای اوی
نهان راز و تدبیر با او مگوی
که گر نیک باشد بود نیکساز
وگر بد بود بد سگالدت باز
مکن دزدی و چیز دزدان مخواه
تن از طمع مفکن به زندان و چاه
ز دزدان هر آن کس که پذیرفت چیز
به دزدی ورا زود گیرند نیز
چو خواهی که چیزی ندزددت کس
جهان را همه دزد پندار و بس
به گفتار با مهتران بر مجوش
به زور آنکه بیش از تو با او مکوش
مزن رای با تنگ دست از نیاز
که جز راه بد ناردت پیش باز
ز بهر گلو پارسایی مکن
به خوان کسان کدخدایی مکن
مشو یار بدبخت و کم بوده چیز
که از شومیاش بهره یابی تو نیز
مکن خو به پُر خفتن اندر نهفت
که با کاهلی خواب شب هست جفت
برین باش یکسر که دادمت پند
گرفتش به بر دیر و بگریست چند
سپهبد دل از هر بدی ساده کرد
بدین پند کار ره آماده کرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر به پند و اندرز پدری در مورد چگونگی سفر میپردازد. او به فرزندش توصیه میکند که از سفر نترسد و به خوبی آماده شود، اما همیشه باید مراقب خطرات احتمالی باشد. او هشدار میدهد که در سفر باید همراهی نیکو جست و از تنهایی پرهیز کرد. همچنین به پرهیز از کارهای خطرناک و غفلتها تأکید میکند و بر اهمیت انتخاب خویشاوندان و دوستیهای درست میپردازد. بهعلاوه، او میآموزد که از آشناهای ناآزموده دوری کند و نسبت به دیگران احتیاط داشته باشد. در نهایت، این پندها به فرزند کمک میکند تا در سفرهای آیندهاش با عقل و تدبیر عمل کند.
هوش مصنوعی: پدر گفت: اگر از رفتن ناگزیری، دستکم این پند دیگر را هم بپذیر.
هوش مصنوعی: بسیار کسان راه دور در پیش گرفتند و پس از رفتن دیگر به خانه بازنگشتند.
هوش مصنوعی: یکی به سبب مرگ و روزگار سخت بازنگشت و دیگری به سبب دشمن یا پاسداشت نام و ننگ.
هوش مصنوعی: روز نخست میدانی که از خانه میروی، اما از بازگشتنت بهدرستی آگاه نیستی.
هوش مصنوعی: سفر کردن بلایی مانند دوزخ است؛ در آن باید غم دارایی و نگرانی جان را خورد.
هوش مصنوعی: در سفر رنج بسیار باید کشید و ستم هر فرومایهای را تحمل کرد.
هوش مصنوعی: چون به راه افتادی هرگز تنها مرو؛ پیش از هر کار همسفری نیک پیدا کن.
هوش مصنوعی: هر جا میروی توشه و آنچه لازم است با خود ببر، و احتیاط کن و از هیچکس خوراک مگیر.
هوش مصنوعی: هنگامی که تنهایی، هرچند بسیار خسته و رنجدیده باشی، اسبت را به دیگری مده تا بر آن سوار شود.
هوش مصنوعی: در راه باریک و تنگ هرگز سواره مرو، و در گذرگاهها از دزدان بر حذر باش.
هوش مصنوعی: در شب تاریک آتش روشن و پیدا مفروز، و اگر ناچار شدی آن را در گودالی بیفروز تا دیده نشود.
هوش مصنوعی: در هیچ راهی مرو تا آن را بهخوبی نشناسی، و هیچ آبی را ننوش مگر آنکه نخست آزموده باشی.
هوش مصنوعی: تا وقتی دشت و جای آباد هست، به رفتن در ویرانه و بیابان خالی اندیشه مکن.
هوش مصنوعی: هرگاه در راه برای کاری از زین فرود آمدی، نخست پشت و پیش و همهٔ اطراف را نگاه کن.
هوش مصنوعی: اگر راه را گم کردی، برای یافتن راه درست، نشان و جای پاها را در راه به دقت بنگر.
هوش مصنوعی: اگر پس از فرو رفتن خورشید راه را گم کردی، مرکبت را با نشانی ستارگان برانی و راه را از روی ستارگان بیاب.
هوش مصنوعی: و اگر جای مناسبی برای آسودن یافت شود، بهتر است تا روز شدن همانجا بمانی.
هوش مصنوعی: در رفتن، اسب را چنان خسته مکن که هنگام نیاز از کار بیفتد و درمانده شود.
بهتر است که برای رسیدن به هدف و پیشرفت، با تدبیر و صبر گام برداریم، تا اینکه با شتاب و عجله و به خطر انداختن خود، راه را به سرعت طی کنیم. اگر در دو روز برسیم بهتر از این است که جان اسب را برای زودتر رسیدن به خطر بیاندازیم.
هوش مصنوعی: هیچجا اسب را رها مکن و همیشه لگام یا افسار آن را در دست داشته باش.
هوش مصنوعی: در راه جایی خوب و ایمن برای ماندن برگزین و اسب و گرز و کمندت را نزدیک خود نگه دار.
هوش مصنوعی: همیشه کمانت را زهکرده و آماده نگه دار و برای کمینگاههای سر راه از پیش آماده باش.
هوش مصنوعی: نگذار مرد پیادهای آنقدر نزدیکت شود که لگام اسبت را بگیرد؛ با تیر و نیزه او را از خود دور نگه دار.
هوش مصنوعی: از دستدرازی به مال دیگران، از فتنهانگیزی و از ریختن بیجای خون پرهیز کن.
هوش مصنوعی: شبهنگام از راه وارد شهر نشو و کنار چشمه و آب منزل و اتراق نکن.
هوش مصنوعی: اسب و خدمتکاری را که نیازمودهای همراه خود نگه ندار و جز با همراه مهربان و دلسوز سفر نکن.
هوش مصنوعی: در شهری که آب و هوایش ناسالم است، هرچه دلت هوس کرد نجوی و نخور.
هوش مصنوعی: در هنگام بیماری هوشیار و دوراندیش باش و زود از خوردنیها پرهیز کن.
هوش مصنوعی: وقتی خوراکهای لذیذ را پیرامون خود میبینی، از پیش به تلخی داروی پس از پرخوری بیندیش.
هوش مصنوعی: با بدخواه دوست نشو و با آدم بد همکاری نکن؛ تنها بودن بسیار بهتر از همراهی با یار بد است.
هوش مصنوعی: نباید دوستت بدکار باشد، زیرا مردم تو را همانگونه میشمارند که دوستت هست.
هوش مصنوعی: شراب را چندان ننوش که به تو آسیب برسد؛ از آن مست نشو و تنها شادی و خوشیاش را برگزین.
هوش مصنوعی: راز خود را با آدم تنگنظر و ناکس و سستدل در میان نگذار، و خواهش و آرزویت را از دیگران نخواه تا شرمسار نشوی.
هوش مصنوعی: از دشمنان پنهان و دورو در دل بترس، زیرا دشمنان پنهان از دشمنان آشکار بیشترند.
هوش مصنوعی: جانوران گوناگون جهان رنگارنگی و خالداریشان در ظاهر است، اما آدمی در باطن رنگارنگ و دورنگ است.
هوش مصنوعی: وارد رودی نشو که نتوانی از آن بیرون بیایی؛ اگر یک ماه هم دیرتر برسی بهتر است که از روی پل بگذری.
هوش مصنوعی: اگر بر آن آب چیره نیستی و شناگر ماهری نیستی، با دلیری بیجا غرقشدگان را در گرداب نگیر.
هوش مصنوعی: شناگری که به نجات کسی برود که شنا نمیداند، اگر زیرک نباشد، خودش زودتر از او غرق میشود.
هوش مصنوعی: هرگاه تصمیم به دشمنی با کسی گرفتی، در همان دشمنی جایی برای دوستی و آشتی نگه دار.
هوش مصنوعی: همچنین در دوستی چنان پیش برو که جایی برای احتمال دشمنی باقی بماند و یکسره اعتماد نکنی.
هوش مصنوعی: هرگاه به دشمن در چیزی نیاز داشتی، با خوشرویی و سربلندی، چنانکه نزد دوستان میروی، نزد او برو.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از ثروت نام و آوازه به دست آوری، چنان از آن بهره ببر که سرزنش نشوی و چنان ببخش که به گزاف و زیادهروی نکشد.
هوش مصنوعی: چنان بخور که دچار درد و رنج نشوی، و چنان ببخش که خودت را نیازمند نکند.
هوش مصنوعی: اگر مال را با خردمندی بخوری و بپوشی، بهتر از آن است که آن را انبار کنی و سرانجام دشمن آن را بخورد.
هوش مصنوعی: پول برای خوراک و پوشاک لازم است. اگر این دو فراهم نشود، کم یا زیاد بودن پول فرقی نمیکند.
هوش مصنوعی: برای چیزی که از دستت رفته غم مخور و آنچه را اکنون داری نگه دار.
هوش مصنوعی: وقتی کسی مال اندکی دارد، صرفهجویی و حتی تنگدستی در بخشش برای او بسیار بهتر از گشادهدستی است.
هوش مصنوعی: پول را زیر خاک اندوختن بهتر از آن است که دست نیاز پیش مردم دراز کنی.
هوش مصنوعی: داشتن زر ناب در خانه مانند وجود خورشید در جهان است؛ یعنی مایهٔ روشنی و آسودگی زندگی است.
هوش مصنوعی: در هر کاری پایان آن را در نظر بگیر. وقتی بدخواه دانه میپاشد، دامی را که پشت آن نهاده ببین.
هوش مصنوعی: اگر چهرهٔ کسی از درد زرد شده، به او مخند؛ تو از حال او خبر نداری و این اوست که درد را تحمل میکند.
هوش مصنوعی: اگر به یاری بخت از کاری دشوار رهایی یافتی، دوباره خود را در آن کار دشوار گرفتار مکن.
هوش مصنوعی: به کسی که خوی و اندیشهاش را نمیشناسی، راز پنهان و نقشههایت را مگو.
هوش مصنوعی: زیرا اگر نیک باشد کارت را درست میکند، و اگر بد باشد با همان راز بر ضد تو بداندیشی میکند.
هوش مصنوعی: دزدی مکن و مال دزدان را هم مخواه، و از روی طمع خود را گرفتار زندان و چاه مکن.
هوش مصنوعی: هر کس از دزدان چیزی بپذیرد، به زودی او را هم به اتهام دزدی میگیرند.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی کسی از تو چیزی ندزدد، همهٔ مردم جهان را دزد بپندار و همیشه هشیار باش.
هوش مصنوعی: در گفتوگو با بزرگان تندی و خشم مکن، و با کسی که از تو نیرومندتر است درنیفت.
هوش مصنوعی: در هنگام نیاز با آدم تنگدست مشورت مکن، زیرا او جز راه بد پیش پایت نمیگذارد.
هوش مصنوعی: برای سیر کردن شکم خود را پارسا جلوه مده، و بر سر سفرهٔ دیگران خود را صاحبخانه و فرمانروا نشان مده.
هوش مصنوعی: با آدم بدبخت و تهیدست همراه مشو، زیرا از شومی و بدیُمنی او تو هم سهمی خواهی برد.
هوش مصنوعی: به خوابیدن بسیار در گوشهای عادت مکن، زیرا خواب زیاد با تنبلی همراه است.
هوش مصنوعی: گفت: یکسره به این پندها که به تو دادم پایبند باش. سپس او را مدتی دراز در آغوش گرفت و بسیار گریست.
هوش مصنوعی: سپهبد دلش را از هر بدی پاک کرد و با این پندها کار سفر و راه را آماده ساخت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.