بخش ۲۵ - التمثیل فیالمطایبة بطریق الهزل
بود گرمی به کار دریوزه
نام آن سرد قلتبان یوزه
رفت زی حج به کدیهٔ محراب
اینت فضل اینت مزد اینت ثواب
چون به بغداد آمد از حلوان
دید بازارها پر از الوان
صحن حلوا و مرغ و تاوهٔ نان
پختهٔ پخته و برهٔ بریان
زی خرابات از خرابی دین
رهگذر کرده بیره و آیین
دید بر رهگذر زنی زیبا
روی زیبا به زیب چون دیبا
دست در جیب خویش کرد چو باد
کرد فرموش حج و فرج به یاد
دید در فَروَز گریبانش
دو درم بهر جامه و نانش
گشت حیران چو در خزان ریحان
تن چو پر زاغ از فزع لرزان
زانکه او بد چو دیو دوزخ زشت
آن زنش خوب بد چو حور بهشت
یوزهٔ زشت با دل ناشاد
دو درم داد و آن زنک را گاد
زنک شوخ بر ازارش رید
او دبهٔ پُر ز روغنش دزدید
زن بدو گفت کابلهت دیدم
بستدم سیم و بر تو خندیدم
یوزه دادش جواب بر ره راز
چون شد این سرگذشت و قصّه دراز
گفت از این خرزه گرچه دربندم
آن چنان خر نیم خردمندم
چون ببینی چراغ بیروغن
پس بدانی تو ابلهی یا من
گر نشستی به زیر من روزی
جَست ناگه ز گنبدت گوزی
تو چو بادام و پسته رخ مفروز
کایچ گنبد نگه ندارد گوز
باد اگر کونت را به فرمان نیست
غم مخور کایچ کون سلیمان نیست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این حکایت هزلآمیز دربارهٔ گدایی زشترو به نام یوزه است که با پول گدایی به نیت حج راه میافتد، اما در بغداد شیفتهٔ خوراکها و زنی زیبا میشود و دو درمِ نان و لباسش را به او میدهد. زن او را مسخره میکند و میگوید پولش را گرفته و فریبش داده است، اما یوزه که ظرف روغن زن را دزدیده، جواب میدهد که وقتی چراغت بیروغن بماند میفهمی نادان کیست. پایان حکایت به شوخیهای رکیک و بازیهای لفظی دربارهٔ باد و سلیمان میرسد و در لابهلای شوخی، حاجیِ دروغین و دینداری ریاکارانه را نیش میزند.
هوش مصنوعی: گدایی بود که در کار گدایی گرم و کوشا بود. نامش «یوزه» بود و شاعر او را سرد و قلتبان (بیغیرت) میخواند.
هوش مصنوعی: این گدا با گدایی در مسجدها و محرابها راهی حج شد. شاعر با طعنه میگوید: این هم فضیلت و مزد و ثوابش!
هوش مصنوعی: وقتی از حلوان به بغداد رسید، بازارها را پر از خوراکیهای رنگارنگ دید.
هوش مصنوعی: در بازار سینیهای حلوا و مرغ و تابههای نان و خوراکهای پخته و برهٔ بریان بود.
هوش مصنوعی: از سستی دین، بیقاعده و بیآیین راهش را به سوی خرابات و میکده و فاحشهخانه کج کرد.
هوش مصنوعی: در راه زنی زیبا دید که چهرهاش مانند دیبا آراسته و نرم و زیبا بود.
هوش مصنوعی: بهسرعت دست در جیب خود کرد؛ حج را فراموش کرد و به فکر کامجویی از زن افتاد.
هوش مصنوعی: در چین گریبانش فقط دو درم یافت که برای خرید لباس و نان کنار گذاشته بود.
هوش مصنوعی: مانند ریحانِ پژمرده در پاییز حیران ماند و تنش از هول و دودلی مثل پر کلاغ میلرزید.
هوش مصنوعی: زیرا خودش مانند دیو دوزخ زشت بود و آن زن مانند حور بهشت زیبا.
هوش مصنوعی: یوزهٔ زشت با دلی ناخشنود دو درم را داد و با آن زن همبستر شد.
هوش مصنوعی: زن بیشرم بر شلوار او نجاست کرد، و یوزه هم ظرفِ پر از روغنِ زن را دزدید.
هوش مصنوعی: زن به او گفت: نادانیات را دیدم؛ پولت را گرفتم و به تو خندیدم.
هوش مصنوعی: چون ماجرا به درازا کشید، یوزه بهطور پنهانی و با رمز به او جواب داد.
هوش مصنوعی: گفت: هرچند گرفتار شهوت خود شدم، آنقدر هم خر و نادان نیستم و عقل دارم.
هوش مصنوعی: وقتی چراغت را بیروغن ببینی، آن وقت میفهمی که نادان تو هستی یا من.
هوش مصنوعی: اگر روزی که زیر من خوابیده بودی، ناگهان از نشیمنگاهت بادی بیرون جست،
هوش مصنوعی: چهرهات را مانند بادام و پسته از شرم سرخ نکن، چون هیچ گنبدی باد را نگه نمیدارد. شاعر با «بادام» و «پسته» و «گوز» (به معنای گردو و باد شکم) بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: اگر باد فرمان نشیمنگاهت را نمیبرد غصه نخور، چون هیچ نشیمنگاهی سلیمان نیست. اشاره به اینکه باد فرمانبر سلیمان بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.