سنایی
»
حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
»
الباب التاسع فیالحکمة والامثال و مثالب شعراءالمدّعین ومذّمةالاطباء والمنجّمین
»
بخش ۲۴ - حکایت و مثل
آن جوانی به درد مینالید
گفت پیری چو آن چنانش دید
کز چه مینالی ای جوان نبیل
گفت کز جور دبّه و زنبیل
جبه بر من قبا شد از غم دل
پیرهن چون عبا شد از غم دل
چند گه شد که من زنی دارم
خویش و پیوند بر زنی دارم
جفت پر کبر نیش بیشهد است
گل رعنا دو روی و بد عهدست
پنج ماهه است و یازده ساله
نکند کار گاو گوساله
هرکه در دام زن نیفتادست
عقل شاگرد و او چو استادست
وآنکه بر کس بخیره گردد رُس
عیش او گندهدان چو درگه کس
اندرین طارم طرب بنوی
راست گویم اگر ز من شنوی
کمر کیر خیره لرز بود
کیسهٔ کس فراخدرز بود
زن که دارد به سوی حمدان رای
حمد حمدان کند نه حمد خدای
آورد کدخدای را به کله
نان بازار و خانهٔ بغله
برهی گر کنی به فردی خوی
از خوشی خشو و ننگ ننوی
یافت امروز فضل عمره و حج
هرکرا داد حق ز فرج فرج



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت هجوآمیز، پیری از جوانی نالان سبب دردش را میپرسد و جوان از رنج زنداری شکایت میکند: خرج سنگین خانه، خویشان زن، و همسری متکبر، دورو و ناکارآمد. سپس سخن به پند کلی میرسد که هر کس در دام زن نیفتد خردمند است، و با تعبیرهای رکیک از ناسازگاری خواهش زن و مرد، بیوفایی زن و بار مادرزن و فرزند یاد میکند. پایان سخن آن است که رهایی از شهوت و زنداری ثوابی همچون حج و عمره دارد.
هوش مصنوعی: جوانی از درد ناله میکرد. پیری که او را در آن حال دید، از او پرسید:
هوش مصنوعی: پیر پرسید: ای جوان نجیب، چرا ناله میکنی؟ جوان گفت: از ستم ظرف روغن و زنبیل، یعنی از بار سنگین خرج و تأمین آذوقهٔ خانه.
هوش مصنوعی: از غصه چنان لاغر شدهام که جبه بر تنم مانند قبا و پیراهنم مانند عبا گشاد شده است.
هوش مصنوعی: مدتی است که زن گرفتهام و از راه زن، خویشاوندان و بستگانی هم بر گردنم افتادهاند.
هوش مصنوعی: همسرم پرتکبر است و مانند نیشی است بیعسل. مثل گل رعنا که دو رنگ دارد، دورو و بدپیمان است.
هوش مصنوعی: گویا میگوید زنش نوخاسته و نابالغ است و کار زن کامل از او برنمیآید، چنانکه گوساله کار گاو را نمیکند.
هوش مصنوعی: هر کس در دام زن نیفتاده باشد، چنان داناست که خرد شاگرد اوست و او استاد.
هوش مصنوعی: و هر کس بیهوده به کسی دل ببندد و گرفتارش شود، زندگیاش گندیده و ناخوشایند میشود. شاعر این را با تشبیهی رکیک و هجوآمیز میگوید.
هوش مصنوعی: اگر از من بشنوی، دربارهٔ این خانهٔ خوشی تازه، یعنی زناشویی، راست به تو میگویم.
هوش مصنوعی: به زبانی رکیک میگوید که توان مرد زود سست و لرزان میشود، اما خواهش زن سیریناپذیر است.
هوش مصنوعی: زنی که دلش به سوی حمدان است، ستایش حمدان را میگوید نه ستایش خدا. شاعر با «حمد» و «حمدان» بازی لفظی کرده و حمدان ظاهراً نماد مرد دیگری است که زن به او دل بسته.
هوش مصنوعی: چنین زنی کدخدای خانه را با خرج نان بازار و نیازهای خانه به ستوه و درماندگی میکشاند.
هوش مصنوعی: اگر به تنهایی و بیهمسری خو کنی، از دست مادرزن و از گرفتاری گهواره و بچه آزاد میشوی.
هوش مصنوعی: امروز هر کس را که خدا از بند شهوت و زن رهایی داده، گویی ثواب عمره و حج را یافته است. شاعر میان «فَرَج» به معنای گشایش و «فَرْج» بازی لفظی کرده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.