شمارهٔ ۷۹ - در حادثهٔ زهر خوردن سرهنگ محمد خطیبی و انگشتری فرستادن سلطان مسعود رحمةالله علیه گوید و او را ستاید
زهی سزای محامد محمد بن خطیب
که خطبهها همی از نام تو بیاراید
چنان ثنای تو در طبعها سرشت که مرغ
ز شاخسار همی بیثبات نسراید
ز دور نه فلک و چار طبع و هفت اختر
به هر دو گیتی یک تن چو تو برون ناید
کسی که راوی آثار و سیرت تو بود
بسان طوطی گویی شکر همی خاید
شنیدمی که همی در نواحی قصدار
ستاره از تف او در هوا بپالاید
شنیدمی که ز نا ایمنی در آن کشور
ستاره بر فلک از بیم روی ننماید
کنون ز فر تو پر کبوتر از گرمی
نسوزد ار فلک شمس را بپیماید
کنون شدست بد انسان ز عدل و حشمت تو
که گرد باد همی پر کاه نرباید
چو ایزد و ملک و خواجه نیکخواه تواند
بلا و حادثه بر درگه تو کی پاید
نه دامن شب تیره زمانه بنوردد
چو دور چرخ گریبان صبح بگشاید
درین دو روزه جهان این عنا نمودت ازان
که تا ترا به صبوری زمانه بستاید
ز نکبتی که درین چند روز چرخ نمود
بدان نبود که جانت ز رنج بگزاید
مرادش آنکه به اعدا نمود جاه ترا
که زهر قاتل جان ترا نفرساید
چه نوش زهر بخوردی بدان امید و طمع
که تا روان تو زین رنجها برآساید
تو اژدهایی در جنگ و این ندانستی
که اژدها را زهر کشنده نگزاید
چو جوهر فلک از تست روشن و عالی
ز آسیای فلک جوهر تو کی ساید
ز دود زنگ ز روح تو زهر در عالم
که دید زهری کو زنگ روح بزداید
چو زهر خوردی و زنده شدی بدانکه همی
زمانه را چو تو آزادمرد میباید
یقین شناس که از بعد ازین دهان اجل
به جان پاک تو تا روز حشر نالاید
چنان بپخت همه کارهات زهر که هیچ
به پیش شاه کسی از تو خام ندراید
چه راز داری با ذوالجلال کز پی تو
ز زهر قاتل آب حیات میزاید
به ناف آهو اگر مشک خون شود چه عجب
به کامت الماس ار شهد گشت هم شاید
ولیکن اینهمه از عدل شاه بود ارنی
زمانه بر چو تو آزد کی ببخشاید
به خاتمی که فرستاد شاه زنده شدی
بلی بزرگی و حکم روان چنین باید
ز مهر جم چه کم آید خواص مهر ملک
که بیپیمبر آن میکند که فرماید
اگر به خاتم او ملک رفته باز آمد
همی به خاتم این جان رفته باز آید
همیشه تا ز مزاج و نم سیم گوهر
مقیم روی چهارم گهر نینداید
فزوده باد همی مایهٔ بقات از آنک
چهار طبع تو بر یکدگر بیفزاید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره سرهنگ محمد خطیبی و حادثه زهر خوردن اوست. شاعر پس از ستایش خطیبی، او را به عنوان شخصیتی برجسته و دارای فضائل فراوان معرفی میکند و بر اهمیت وجودش تأکید دارد. با اشاره به خطرات و مشکلات زمان، شاعر میگوید که زهر نمیتواند جان او را بگیرد و او همچنان زنده خواهد ماند. همچنین، فرستادن انگشتری از سوی سلطان مسعود برای او نشانهای از بزرگی و احترام به مقامش است و به نوعی رمز بقا و اعتبار خطیبی در برابر مصائب میباشد. در پایان، شاعر از ارتباط ویژهای صحبت میکند که خطیبی با خداوند دارد و وجود او را به شکل نمادین با مسائلی چون قدرت و عدل مقایسه میکند.
هوش مصنوعی: ستایشهای محمد بن خطیب، شایسته و سزاوار است، چرا که او خطبهها را از نام تو میسازد و در آنها به تو میپردازد.
هوش مصنوعی: چنان توصیف تو در روحها جا گرفته است که حتی پرنده نیز از روی درخت نمیتواند شعری پایدار دربارهات بسراید.
هوش مصنوعی: هیچ یک از عناصر طبیعی و آسمانی مانند فلک (آسمان)، چهار طبع (دم، بلغم، سودا و صفرا) و هفت اختر (سیارهها) نمیتوانند شخصی مانند تو را در هیچ دو جهانی بیاورند.
هوش مصنوعی: کسی که ویژگیها و کردار تو را روایت میکند، مانند طوطی است که دائما شیرینی میگوید و از تو تعریف میکند.
هوش مصنوعی: شنیدم که در نواحی قصدار (شهر یا دیاری خاص) ستارهها به خاطر دود و بخاری که از آتش او (سرهنگ محمد خطیبی) بلند میشود، در آسمان پنهان میشوند.
هوش مصنوعی: گفته میشود که به دلیل ناامنی در آن سرزمین، ستارهها از ترس و احتیاط دیگر بر آسمان ظاهر نمیشوند.
هوش مصنوعی: امروز به خاطر قدرت و جلال تو، حتی کبوترها از گرما نمیسوزند، هرچند که آسمان به سمت خورشید حرکت کند.
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که به خاطر عدل و بزرگی تو، حالا انسانها به بدی و فساد دچار شدهاند، به طوری که حتی گردباد نیز نمیتواند گرد و غبار کاه را از جا بر میدارد.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است بلا و حادثه بر درگاه تو، که خدا و ملک و خواجه (سلطان) نیکخواه تو هستند، پایدار بماند؟
هوش مصنوعی: زندگی سخت و تلخ زمانه به اندازهای تیره و تار نیست که نتواند روزی به روشنایی و روشنی برسد، همانطور که دور چرخ زمان بالاخره روز را به ظهور میرساند.
هوش مصنوعی: در این دو روزی که در جهان بر تو گذشته، این بلاها برای تو پیش آمده تا زمانه بتواند صبوری تو را تحسین کند.
هوش مصنوعی: زندگی در این چند روز به خاطر بدبیاریهایی که به تو رسیده، به آن دلیل نبوده که جانت از زحمت و رنج در امان بماند.
هوش مصنوعی: مراد این است که دشمنان در تلاش بودند تا با نشان دادن مقام و قدرت تو باعث شوند که زهر، جان تو را نگیرد.
هوش مصنوعی: به چه دلیل زهر نوشیدی و به چه امید و آرزویی، در حالی که چنین رنجهایی به جانت آمده است، تا اینکه جانت از این رنجها آسوده شود؟
هوش مصنوعی: تو در میدان جنگ به قدری نیرومند و وحشتناک هستی که مانند اژدها مینمایی، اما نمیدانی که اژدها هم نمیتواند زهر را تحمل کند و از آن آسیب میبیند.
هوش مصنوعی: تو مانند جوهر آسمان روشن و والایی، و از چرخ و آسیای آسمان هیچ چیزی نمیتواند تو را تحت تأثیر قرار دهد یا از شرافت تو بکاهد.
هوش مصنوعی: از دخالتهای منفی و مشکلات زندگی، روح تو از زهر و آلودگی پاک است. زهرهایی که به خاطر زنگ زدن روح انسان در دنیا وجود دارد، تو را آزار نمیدهد.
هوش مصنوعی: وقتی تو زهر نوشیدی و زنده ماندی، بدان که همواره دنیا به انسانی چون تو نیاز دارد که آزاد باشد و مردانه زندگی کند.
هوش مصنوعی: شخصی که از این پس زنده مانده است، باید بداند که دیگر مرگ بر او غالب نخواهد شد و تا روز قیامت، هرگز بر جان پاک او نخواهد گریست.
هوش مصنوعی: زهر تا این حد مؤثر بود که هیچکس نتوانست در برابر شاه، طوری صحبت کند که به تو اتهام بزند یا تو را متهم کند.
هوش مصنوعی: تو چه رازی را با خداوند بزرگ نگه داشتهای که به خاطر تو، از زهر کشنده، آب حیات و زندگی تولید میشود؟
هوش مصنوعی: اگر به یقهٔ آهو مشک خون بیفتد، چیز عجیبی نیست و ممکن است به کام تو هم الماس به جای شهد تبدیل شود.
هوش مصنوعی: اما این همه چیزی نیست جز عدل و انصاف شاه؛ ای زمانه، آیا بر کسی مثل تو، که اینطور آزاد است، میتوان بخشید؟
هوش مصنوعی: به واسطهٔ انگشتری که شاه برای تو فرستاد، تو زنده و شکوفا شدی، حقیقتاً چنین است که بزرگی و فرمانروایی به این گونه از آنِ توست.
هوش مصنوعی: در میان ویژگیهای مهر جم (که به معنای مهر سلطنت و فرمانروایی است)، چه چیزی از مهر پادشاه (که به ظهور پیامبر وابسته است) کم خواهد شد، در حالی که او با وحی میتواند چیزی را بیان کند.
هوش مصنوعی: اگر به دست او، که نماد سلطنت است، پادشاهی به حالت واقعی برگردد، دلی که از دست رفته، با همان نماد دوباره به زندگی برمیگردد.
هوش مصنوعی: هرگز تا زمانی که مزاج و بوی آن گوهر (احتمالاً منظور اکسیر یا چیز ارزشمندی است) به حال خود باشد، بر روی چهارم (که میتواند به معنای کمال یا مرحلهی بالاتر باشد) نخواهد رفت.
هوش مصنوعی: امیدوارم که قوت زندگی (بقات) تو روزافزون باشد، زیرا چهار خصلت طبیعی (طبع) تو با یکدیگر ترکیب میشوند و بر غنای وجودت میافزایند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خوش آید او را چون من به ناخوشی باشم
مرا که خوشی او بود ناخوشی، شاید
مرا چو گریان بیند بخندد از شادی
مرا چو کاسته بیند کرشمه بفزاید
دلم ز اندوه بی حد همی نیاساید
تنم ز رنج فراوان همی بفرساید
بخار حسرت چون بر شود ز دل به سرم
ز دیدگانم باران غم فرود آید
ز بس غمان که بدیدم چنان شدم که مرا
[...]
مبر تو رنج که روزی به رنج نفزاید
به رنج بردن تو چرخ زی تو نگراید
چو روزگار فرو بست تو از آن مندیش
که آنگهی که بباید گشاد بگشاید
چو بستههای زمانه گشاده خواهد گشت
[...]
بهار باز جهان را همی بیاراید
جمال چهرهٔ بستان همی بیفزاید
بسان جلوه گران گوش و گردن گیتی
بگونه گونه جواهر همی بیاراید
سحاب روی شکوفه همی بیفروزد
[...]
خدای کار چو بر بندهای فرو بندد
به هرچه دست زند رنج دل بیفزاید
وگر به طبع شود زود نزد همچو خودی
ز بهر چیزی خوار و نژند باز آید
چو اعتقاد کند کز کسش نباید چیز
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.