دل پی دلدار رفت و دیده چو این حال دید
اشک به دندان گرفت دامن و در پی دوید
دید میان دل و دیده که خونست اشک
جست برون ز میان، رفت و کناری گزید
هر دو جهان دل به باد، داد که خواهد مگر
از طرف آن بهار، بوی هوایی دمید
مقصد و مقصود دل، جز دهن تنگ او
نیست دریغا که هست، مقصد دل ناپدید!
گر تو چو شمعم کشی، از تو نخواهم نشست
ور تو به تیغم زنی، از تو نخواهم برید
از می و مطرب مکن، مدعیا منع من
تا غزلی تر بود، قول تو خواهم شنید
بر در ارباب دل، از در رحمت در آی
کانکه به جایی رسید، از در رحمت رسید
فتح رفیق کلید، دانی سلمان چراست؟
کز بن دندان کند، خدمت در چون کلید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با تصویری از رفتن دل به دنبال یار و دویدن اشک از پی آن آغاز میشود و شاعر از دلبستگی به دهان تنگ و ناپیدای معشوق و وفاداریاش حتی در برابر کشته شدن سخن میگوید. سپس ملامتگر را از منع می و مطرب بازمیدارد و در پایان اندرز میدهد که رسیدن به مقصود از راه رحمت و خدمت صادقانه است، چنانکه کلید با دندانههایش در را میگشاید.
هوش مصنوعی: دل به دنبال یار رفت و چشم که این را دید، اشک دامنش را به دندان گرفت (یعنی شتابان آماده شد) و پشت سر دل دوید.
هوش مصنوعی: اشک دید که میان دل و چشم دشمنی و خون است (و خودش نیز از خون است)، پس از میانهٔ آن دو بیرون جست و رفت و به کناری (گوشهٔ چشم و دامن) پناه برد.
هوش مصنوعی: دل هر دو جهان را بر باد داد به این امید که شاید از سوی آن بهارِ زیبا (معشوق) بوی مهر و هوایی بوزد.
هوش مصنوعی: مقصد و آرزوی دل جز دهان تنگ معشوق نیست؛ افسوس که آن مقصد از تنگی پیدا نیست و گویی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: اگر مرا مانند شمع خاموش کنی و بکشی، از تو دست نمیکشم و آرام نمیگیرم؛ و اگر با شمشیر بزنی، از تو جدا نمیشوم. واژههای «نشستن» و «بریدن» با شمع و تیغ ایهام دارند.
هوش مصنوعی: ای مدعیِ ملامتگر، مرا از می و نوازنده بازمدار؛ سخن تو را تنها زمانی میشنوم که چون غزلی تازه و آهنگی خوش خوانده شود. «قول» هم به معنای سخن است و هم به معنای آواز، و کنایهای طنزآمیز دارد.
هوش مصنوعی: به درگاه اهل دل با مهربانی و از راه رحمت وارد شو، زیرا هر کس به مقامی رسید از در رحمت و لطف رسید.
هوش مصنوعی: ای سلمان، میدانی چرا گشایش همراه کلید است؟ چون کلید با دندانههایش از ته دل و با تمام وجود به در خدمت میکند؛ یعنی کامیابی نصیب کسی است که از جان خدمت کند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زاغ بیابان گزید خود به بیابان سزید
باد به گل بر بَزید گل به گل اندر غژید
یاسمن لعل پوش سوسن گوهر فروش
بر زنخ پیلگوش نقطه زد و بشکلید
دی به دریغ اندرون ماه به میغ اندرون
[...]
روزه ز ما تافت روی راه سفر برگزید
رفت به سوی سفر و ز ما صحبت برید
عید برو دست یافت تیغ ظفر برکشید
چون سیه منهزم روزه ازو در رمید
تا رقم عاشقی در دلم آمد پدید
عاشقی از جان من نبست آدم برید
در صفت عاشقی لفظ و عبارت بسوخت
حرف و بیان شد نهان نام و نشان شد پدید
قافله اندر گذشت راه ز ما شد نهان
[...]
واقعهٔ عشق را نیست نشانی پدید
واقعهای مشکل است بسته دری بی کلید
تا تو تویی عاشقی از تو نیاید درست
خویش بباید فروخت عشق بباید خرید
پی نبری ذرهای زانچه طلب میکنی
[...]
روی تو چون روی مار خوی تو زهر قدید
ای خنک آن را که او روی شما را ندید
من شده مهمان تو در چمن جان تو
پای پر از خار شد دست یکی گل نچید
ای مثل خارپشت گرد تو خار درشت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.