گنجور

 
صفای اصفهانی

اگر ندیدی دریا که جای اندر جوست

بمن نگر که دلم جوی آب رحمت اوست

کدام جوی دل بینهایتم دریاست

کدام دریا دریای بی بدایت دوست

کدام دوست همان کز هوای جام فناش

حکایت من و هستی حدیث سنگ و سبوست

نشسته در پس زانوی انزوا و بسیر

سرم ز دست هجوم خیال و بر زانوست

بجد و جهد بر عشق دوست دست نداد

مکار تخم ضلالت که عشق او خود روست

ز غیر دل مطلب آفتاب طلعت یار

که شرق اوست سویدا و غرب او رگ و پوست

نشان نداد کس از رهروان وادی فقر

که گم شدند درین کوچه بسکه تو در توست

میان دوست که در چشمهاست رسته ندید

دو چشم غیر و نبیند چو چشم منبت موست

ز کوی یار نبندیم بار کوی دگر

که آبروی حقیقت ز خاک این سر کوست

مرا بسوزن عیسی و رشته مریم

چه حاجتست که بر چاک دل غم تو رفوست

حرارت سخن عشق سوخت سینه و دل

بدست آتش پاینده تر ز سنگ و ز روست

مرا ببادیه کعبه مجاز مبر

که در حقیقت محرابم آن خم ابروست

میان آتش و آبم ز دست دیده و دل

نه ماهیم نه سمندر مرا چه طبع و چه خوست

نه شرقیست نه غربی بهیچ سوی متاز

که آفتاب سمای صفای ما بی سوست

 
 
 
گنجور را از دست هوش مصنوعی نجات دهید!
سعدی

بتا هلاک شود دوست در محبت دوست

که زندگانی او در هلاک بودن اوست

مرا جفا و وفای تو پیش یکسان است

که هر چه دوست پسندد به جای دوست نکوست

مرا و عشق تو گیتی به یک شکم زاده‌ست

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از سعدی
حکیم نزاری

صباح بر سرم آمد خیالِ طلعتِ دوست

چنان نمود مثالم که خود معاینه اوست

خیال بین که مرا بر خیال می‌‌دارد

من آن نی‌ام که بدانستمی خیال از دوست

چنان ز خویش برفتم که در تصرّفِ من

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از حکیم نزاری
ابن یمین

یکیست فاضل و دانا اصیل و پاک نسب

ولیک هیچ کسش در جهان ندارد دوست

یکیست ناکس و بد اصل و بد رگ و مردود

بهر کجا که رود صدهزارش نیکو گوست

سئوال کردم ازین سر ز پیر دانائی

[...]

سلمان ساوجی

درون، ز غیر بپرداز و ساز، خلوت دوست

که اوست، مغز حقیقت، برون از همه پوست

دویی میان تو و دوست هم ز توست، ار نی

به اتفاق دو عالم یکی است، با آن دوست

تو را نظر همگی بر خود است و آن هیچ است

[...]

جهان ملک خاتون

فراغتیست مرا از جهان و هرچه در اوست

چه باک دارم از اندیشه‌های دشمن و دوست

مرا اگر چو سخن خلق در دهان گیرند

غریب نیست صدف دایماً پر از لولوست

کسی که از بد و نیک زمانه دست بشست

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه