گنجور

حکایت امیرالمومنین علی (ع) و سیرت پاک او

 
سعدی
سعدی » بوستان » باب چهارم در تواضع
 

کسی مشکلی برد پیش علی

مگر مشکلش را کند منجلی

امیر عدو بند مشکل گشای

جوابش بگفت از سر علم و رای

شنیدم که شخصی در آن انجمن

بگفتا چنین نیست یا باالحسن

نرنجید از او حیدر نامجوی

بگفت ارتو دانی از این به بگوی

بگفت آنچه دانست و بایسته گفت

به گل چشمهٔ خور نشاید نهفت

پسندید از او شاه مردان جواب

که من بر خطا بودم او بر صواب

به از من سخن گفت و دانا یکی است

که بالاتر از علم او علم نیست

گر امروز بودی خداوند جاه

نکردی خود از کبر در وی نگاه

بدر کردی از بارگه حاجبش

فرو کوفتندی به ناواجبش

که من بعد بی آبرویی مکن

ادب نیست پیش بزرگان سخن

یکی را که پندار در سر بود

مپندار هرگز که حق بشنود

ز عملش ملال آید از وعظ ننگ

شقایق به باران نروید ز سنگ

گرت در دریای فضل است خیز

به تذکیر در پای درویش ریز

نبینی که از خاک افتاده خوار

بروید گل و بشکفد نوبهار

مریز ای حکیم آستینهای در

چو می‌بینی از خویشتن خواجه پر

به چشم کسان در نیاید کسی

که از خود بزرگی نماید بسی

مگو تا بگویند شکرت هزار

چو خود گفتی از کس توقع مدار

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

رامین نوشته:

ز (علمش) ملال آید از وعظ ننگ
شقایق به باران نروید ز سنگ

م نوشته:

یعنی در عالم علم؛ عالم تر از باب مدینة العلم وجود داشته؟

سید علی هاشمی نوشته:

این شعر سعدی با روایت پیامبر اکرم درباره حضرت علی علیه السلام منافات دارد

« أَقضاکُم علی، أَی هُوَ قاضیکُم».
فقط علی برترین قاضی شماست و کسی جز او نیست
پناه می برم به خدا از این سخن گزاف سعدی

ابوطالب رحیمی نوشته:

درود بر سعدی. جناب هاشمی، این احتمال رو هم بدید شاید حدیثی که شما نوشتید جعلی و گزافه! باشه.

ندا نوشته:

به نظر من نه سعدی غلط گفته نه حدیث دوستمون.این شعر سخاوتامیرالمومنین رو نشان می دهد وهمان سیرت پاک حضرت علی سعی کنید قضاوت درمورد چیزی که نمی دانید نکنید

قاموس نوشته:

“أَقضاکُم علی” روایتی است که از شدت تواتر
و شهرت به سزایش همواره در میان فریقین نامبردار بوده و بی شک، طرح احتمال جعلی و گزافه بودن آن
یا از سر حق ستیزی و دشمنی است یا ناآگاهی و در هر حال اعترافی ناخواسته به اندک دانی و پیادگی …
در دوران اخیر تنها ابن تیمیه - که مرده ریگ فکری او پایه و بنیاد کار وهابیان و تکفیریان گردیده - منکر این روایت شده که البته شیوه ای آشنا در کار اوست و همواره در نوشته هایش و بمقتضای میلش، مطالبی ازین مشهورتر و مستنداتی ازین ثابت شده تر را هم بی باکانه منکر شده است.
باری اشکال آقای هاشمی در بخش تضاد این حکایت با روایت نبوی درست است اما نکته ای هست و آن این که در میان ادبا و شعرای ما ریزبینی ها و موشکافی های فنی و علمی علوم حدیثی کمتر و اندک بوده است و بهمین خاطر در میان گنجینه ادب پارسی، انبوهی از مطالب و حکایتها و شبه روایات را می توان سراغ گرفت که متسامحانه و سرسری اجازه نقل و درج یافته اند شاید بخاطر آن که می پنداشته اند باری پندآموزانه و ادب اندوزانه دارد … این روش نادرست و آفت خیز، سوگمندانه تا به امروز گریبان گیر است و دردسرآفرین …
الغرض نمونه هایی ازین دست در مثنوی و … بسیار است و شاید چندان جای خرده گیری بر این ادب پیشه گان نازک اندیش و خداوندان ادب تعلیمی نباشد چه غرض آنان چیزی دیگر بوده و ساحت شعر را نیز بسیار فراخ و گشاده می دیده اند.

قاموس نوشته:

شایان یادآوری آن که ترجمه صورت پذیرفته از حدیث
نیز در نوشته آقای هاشمی دقیق نیست؛
بنابراین در ترجمه ایشان:
“فقط علی برترین قاضی شماست
و کسی جز او نیست
۱/ قید “فقط” نادرست است.
۲/ “کسی جز او نیست” اضافه و بی ربط است.
۳/ معنی درست این است که: علی (ع)
داناترین شما در کار داوری و قضاوت است.

کانال رسمی گنجور در تلگرام