دیر زیاد! آن بزرگوار خداوند
جان گرامی به جانش اندر پیوند
دایم بر جان او بلرزم، زیراک
مادر آزادگان کم آرد فرزند
از ملکان کس چنو نبود جوانی
راد و سخندان و شیرمرد و خردمند
کس نشناسد همی که کوشش او چون
خلق نداند همی که بخشش او چند
دست و زبان زر و دُر پراگند او را
نام به گیتی نه از گزاف پراگند
در دل ما شاخ مهربانی بنشاست
دل نه به بازی ز مهر خواسته برکند
همچو معماست فخر و همت او شرح
همچو ابستاست فضل و سیرت او زند
گرچه بکوشند شاعران زمانه
مدح کسی را، کسی نگوید مانند
سیرت او تخم کِشت و نعمت او آب
خاطر مداح او زمین برومند
سیرت او بود وحی نامه به کسری
چون که به آیینش پندنامه بیاگند
سیرت آن شاه پندنامهٔ اصلیست
زآن که همی روزگار گیرد از او پند
هرکه سر از پند شهریار بپیچید
پای طرب را به دام گُرم درافکند
کیست به گیتی خمیر مایهٔ ادبار؟
آن که به اقبال او نباشد خرسند
هر که نخواهد همی گشایش کارش
گو، بشو و دست روزگار فروبند
ای مَلَک، از حال دوستانش همی ناز
ای فلک، از حال دشمنانش همی خند
آخر شعر آن کنم که اول گفتم
دیر زیاد! آن بزرگوار خداوند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده ستایشنامهای برای پادشاهی جوان و بخشنده است که با دعای «دیر زیاد» آغاز میشود و با همان دعا پایان مییابد. شاعر بخشش، دانش، دلیری و خرد ممدوح را میستاید، سیرت او را سرچشمهٔ پندنامهها و حتی برتر از پند کسری میداند و ذهن خود را زمینی میشمارد که از بخشش او بارور میشود. سپس سرپیچی از پند شاه را مایهٔ اندوه و بدبختی میخواند و برای دوستانش شادی و برای دشمنانش خواری میطلبد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که آن سرور بزرگوار عمری دراز داشته باشد؛ جان عزیز ما به جان او پیوسته و وابسته است.
هوش مصنوعی: همیشه نگران جان او هستم و برایش میلرزم، زیرا مادرِ روزگار کمتر فرزندی آزاده و نجیب مانند او به دنیا میآورد.
هوش مصنوعی: در میان پادشاهان هیچ جوانی مانند او نبوده است که اینهمه بخشنده، سخنشناس، دلیر و خردمند باشد.
هوش مصنوعی: هیچکس اندازه و چگونگی تلاش و کوشش او را نمیداند و مردم نمیتوانند حساب کنند که بخشش او چه اندازه است.
هوش مصنوعی: دستش زر میپراکند و زبانش سخنانی چون مروارید؛ از این رو نام نیکش بیجهت و به گزاف در جهان پخش نشده است.
هوش مصنوعی: او نهال محبت را در دل ما کاشت، و این دل را بهآسانی و از روی بازی از مهر مال و ثروت برنکنده است؛ یعنی با بخشش واقعی دلها را به خود جلب کرده است.
هوش مصنوعی: افتخار و همت بلند او مانند معمایی است که شرح لازم دارد، و فضل و رفتار نیکش مانند اوستاست که زند (تفسیر آن) را میطلبد؛ یعنی بزرگی او چنان است که به شرح و تفسیر نیاز دارد.
هوش مصنوعی: هرچند شاعران روزگار در ستایش بزرگان بکوشند، هیچکس نمیتواند ممدوحی همانند او را وصف کند.
هوش مصنوعی: رفتار نیک او مانند بذر است و بخشش او مانند آب، و ذهن ستایشگرش مانند زمینی حاصلخیز که از آن شعر میروید.
هوش مصنوعی: سیرت او برای انوشیروان مانند پیامی آسمانی بود، آنگاه که انوشیروان پندنامهٔ خود را بر پایهٔ آیین و روش او پر کرد؛ یعنی حتی پندهای کسری از روشی چون روش او مایه گرفته است.
هوش مصنوعی: روش آن پادشاه خود اصل و سرچشمهٔ پندنامههاست، چون روزگار هم از او پند و درس میگیرد.
هوش مصنوعی: هر کس از پند و فرمان پادشاه سرپیچی کند، شادی خود را در دام اندوه گرفتار کرده است.
هوش مصنوعی: چه کسی در جهان مایه و سرچشمهٔ بدبختی است؟ کسی که از بخت و اقبال او خشنود نباشد.
هوش مصنوعی: هر کس نمیخواهد کارش گشوده شود، به او بگو برو و دست روزگار را از یاری خود ببند؛ یعنی مخالفت با او بستن راه گشایش خویش است.
هوش مصنوعی: ای فرشته، به حال خوش دوستان او افتخار کن و بناز؛ و ای آسمان، بر حال زار دشمنانش بخند.
هوش مصنوعی: پایان شعر را همان میکنم که در آغاز گفتم: آن سرور بزرگوار عمری دراز داشته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای تو بر آزادگان عصر خداوند
گیتی هرگز نزاد مثل تو فرزند
یک سخن مایه هزار سخن سنج
یک هنرت زیور هزار هنرمند
هست فلک را بوفق رأی تو پیمان
[...]
زلف تو از مشک و مشک پر گره و بند
لب ز عقیق و عقیق پر شکر و قند
فتنه قند تو نیکوان خراسان
بسته بند تو جاودان دماوند
حسن تو روی تو را به نور بپرورد
[...]
ای زده در مشک ناب صد گره و بند
حقّه یاقوت کرده پر شکر و قند
خسته تن عاشقان به غمزه خون ریز
برده دل دوستان به لعل شکرخند
شوق تو صد فتنه در نهاد من انداخت
[...]
هرچه نه پیوند یار بود بریدند
وآنچه نه پیمان دوست بود شکستند
ز آمدن فرودین و رفتن اسفند
دلها خرم شد و روانها خرسند
گلها افروختند آتش زردشت
مرغان آموختند ترجمه زند
ابر ببالای خاک لؤلؤ تربیخت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.