نخواست هیچ خردمند وام از ایام
که با دسیسه و آشوب باز خواهد وام
به چشم عقل درین رهگذار تیره ببین
که گستراند قضا و قدر به راه تو دام
هزار بار بلغزاندت به هر قدمی
که سخت خامفریبست روزگار و تو خام
اگر حکایت بهرام گور میپرسی
شکار گور شد ای دوست عاقبت بهرام
ز غم مباش غمین و مشو ز شادی شاد
که شادی و غم گیتی نمیکنند دوام
ز تخم تلخ نخورد است کس بر شیرین
ز شاخ بید نچید است هیچکس بادام
از آن سبب نشدی همعنان هشیاران
که بیهشانه سپردی بدست نفس زمام
تو آرمیدی و این زاغ میوه برد همی
تو اوفتادی و این کاروان گذشت مدام
چو پای هست، چرا باز ماندهای از راه
چو نور هست، چرا گشتهای قرین ظلام
تو برج و باروی ملک وجود محکم کن
بهل که دیو بد آئین ترا دهد دشنام
ترا که خانهٔ دل خلوت خدا بود است
چرا بمعبد شیطان کنی سجود و قیام
جفای گیتی و کجگردی سپهر بلند
اگرچه توسنی، آخر ترا نماید رام
بحرص و آز مبر فرصت عزیز بسر
بجهل و عجب مکن عمر بی بدیل تمام
زمان رنج شد، ای کرده سالها راحت
دم رحیل شد، ای جسته عمرها آرام
بمقصدی نرسی تا رهی نپیمائی
مدار بیم ازین اسب بی فسار و لگام
هر آن فروغ که از جسم تیره میطلبی
ز جان طلب که بارواح زندهاند اجسام
مگوی هر که کهن جامه شد ز علم تهیست
که خاص نیز بسی هست در میان عوام
به نیک جامه چو بیدانشی مناز که خلق
ترا، نه جامهٔ نیک ترا، کنند اکرام
چو گرگ حیلهگر اندر لباس چوپان شد
شبان بگوی که تا چشم پوشد از اغنام
چو وقت کار شود، باش چابک اندر کار
چو نوبت سخن آید، ستوده گوی کلام
ز جام علم می صاف زیرکان خوردند
هر آنکه خامش بنشست گشت درد آشام
بشوق گنج یکی تیشه بر زمین نزدیم
همی بخیره به ویرانه ساختیم مقام
اگر بلند تباری، چه جوئی از پستی
اگر خدای پرستی، چه خواهی از اصنام
کدام تشنه بنوشید از سبوی تو آب
کدام گرسنه در سفرهٔ تو خورد طعام
چگونه راهنمائی، که خود گمی از راه
چگونه حاکم شرعی، که فارغی ز احکام
بسی است پرتگه اندر ره هوی، پروین
مپوی جز ره پرهیز و باش نیک انجام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به هشدار دربارهٔ فریبندگی و دسیسههای زندگی میپردازد و میگوید که هیچ خردمندی خواهان وام از روزگار نیست، زیرا روزگار با فریب و تزویر حیله میکند. او داستان بهرام گور را به عنوان نمادی از قدرت و زوال میآورد و به یادآوری میکند که شادی و غمها همیشگی نیستند. شاعر تأکید میکند که باید در تلاش برای تقویت وجود خود و دوری از وسوسهها و هواهای نفسانی باشیم، و به علم و معرفت ارج مینهد. در نهایت، او به مخاطب یادآوری میکند که حاکم و راهنمای زندگی خود نباید خود را گم کند و میخواهد که از راههای کج و فریبنده دوری کند.
هوش مصنوعی: هیچ خردمندی در این زمانه نمیخواهد از روزگار چیزی بگیرد، زیرا میداند که با نیرنگ و آشوب، دوباره همهچیز به او برمیگردد.
هوش مصنوعی: با دیدهٔ عقل، در این مسیر تاریک به دقت بنگر که سرنوشت و قضا و قدر، دامهایی را در مسیر تو پهن کردهاند.
هوش مصنوعی: روزگار به تو در هر قدم هزار بار فریب میدهد، چون این دنیا به شدت فریبنده و فریبکار است و تو هم در این فریبها سادهلوح و بیتجربهای.
هوش مصنوعی: اگر در مورد داستان بهرام گور، پادشاه ایرانی، میپرسی، بدان که او نیز در نهایت به شکار گور، یعنی یک نوع حیوان، میپردازد و این نشاندهندهٔ سرنوشت محتوم اوست.
هوش مصنوعی: از غم نگران نباش و از شادی هم شاد نباش، زیرا خوشی و ناراحتی در این دنیا دائمی نیستند.
هوش مصنوعی: هیچکس از دانههای تلخ، میوههای شیرین به دست نیاورده و از درخت بید، بادام نچیده است. این بیت به این معناست که برای به دست آوردن چیزی شیرین و خوب، باید تلاش و زحمت کشید و نمیتوان بدون زحمت به نتیجه دلخواه رسید.
هوش مصنوعی: به همین دلیل نتوانستی مثل هشیاران، با اراده و هوشمندی زندگی کنی، زیرا بدون تفکر و بصیرت، زمام وجود خود را به نفس خود سپردی.
هوش مصنوعی: تو بیخبر از حال زندگی، در جا ایستادهای و در حالی که این زاغ میوه میبرد، تو همچنان در خواب و غفلت هستی و کاروان زندگی همواره در حال گذر از کنارت است.
هوش مصنوعی: چرا وقتی که هنوز راه رفتن برایت فراهم است، عقب نشستهای؟ و چرا وقتی نور وجود دارد، در تاریکی قرار گرفتهای؟
هوش مصنوعی: وجود تو مانند دژی محکم و مستحکم باشد؛ از این بگذریم که ای موجود بدطینت، به تو سخنان زشت و ناسزا بگوید.
هوش مصنوعی: به تو که دلات محل حضور خداست، چرا در برابر شیطانی که نشانهٔ بدی است، سجده و عبادت میکنی؟
هوش مصنوعی: بدرفتاری دنیا و بیثباتی آسمان اگرچه تو را به اسب تندرویی مشابه میکند، در نهایت خود را تسلیم تو خواهد کرد و به سوی خواستههایت میکشد.
هوش مصنوعی: از شوق و آز و طمع بهرهٔ ارزشمند زمان را ضایع مکن و به نادانی و خودبزرگبینی مشغول نباش، زیرا عمر بینظیر تو تمام میشود.
هوش مصنوعی: زندگی پر از رنج و درد شد، ای کسی که سالها در پی راحتی بودی; اکنون زمانی رسیده که باید از این دنیا بروی، ای کسی که عمرها را در جستجوی آرامش گذراندهای.
هوش مصنوعی: برای رسیدن به مقصدی، باید راهی را بپیمائی و نگران نباش از این اسب که نه افسار دارد و نه لجام، به این معنا که نمیتوانی بدون هدایت و کنترل به هدفی برسی.
هوش مصنوعی: هر نوری که از جسم تاریک و بیارزش میخواهی، از جان و روح طلب کن؛ زیرا که اجسام را فقط روحهای زنده معنا میبخشند.
هوش مصنوعی: هرکس که لباس کهنه پوشیده، نباید گفته شود که از علم بیبهره است، زیرا در میان مردم عادی افرادی خاص نیز وجود دارند.
هوش مصنوعی: به خاطر دانش و آگاهیات با تو احترام خواهند گذاشت، نه به خاطر لباسی که بر تن داری. بنابراین، به ظاهرت و زیبایی لباس توجه نکن، چون اصل احترام به شخصیت درونیت است.
هوش مصنوعی: وقتی گرگی فریبکار در شمایل یک چوپان در میآید، شبان باید بگوید که تا وقتی او از گله چشمپوشی کند، فریبش را بشناسد.
هوش مصنوعی: وقتی کار عملی پیش میآید، باید در آن دقت و پختگی نشان بدهی، اما وقتی نوبت به صحبت کردن رسید، باید با کلام نیکو و خوب سخن بگویی.
هوش مصنوعی: اهل دانش و خرد از زلال علم بهرهبرداری کردند و کسانی که خاموش ماندند، دچار درد و رنج شدند.
هوش مصنوعی: به خاطر رسیدن به اندوختهای ارزشمند، تیشه به زمین نزدیم و با تلاش بیهوده، در ویرانهها جستجو کردیم تا جایی بسازیم.
هوش مصنوعی: اگر از خانوادهای اصیل و بزرگ هستی، چرا به پستی و ذلت توجه میکنی؟ و اگر خدای را میپرستی، چرا به بتها و مخلوقهای ناچیز نیاز داری؟
هوش مصنوعی: تنها آن کس که واقعاً نیازمند باشد، میتواند از دسترنج تو بهرهمند شود. هیچکس نمیتواند از مواهب تو لذت ببرد مگر اینکه واقعا به آنها احتیاج داشته باشد.
هوش مصنوعی: چطور میتوانی کسی را راهنمایی کنی که خود در راه گم شده است؟ و چگونه میتوانی قاضی و حاکم شرعی باشی در حالی که از احکام دین بیخبر هستی؟
هوش مصنوعی: در مسیر هوس، پرتگاههای زیادی وجود دارد، پروین، جز از راه دوری از هوس نرو و پایان نیک را در نظر داشته باش.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که: عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر تو را نکو خوانند
[...]
بیاور آنکه گواهی دهد ز جام که من
چهار گوهرم اندر چهار جای مدام
زمرد اندر تاکم عتیقم اندر غژب
سهیلم اندر خم، آفتابم اندر حام
سرودگوی شد آن مرغک سرودسرای
چو عاشقی که به معشوق خود دهد پیغام
همی چه گوید؟ گوید که: عاشقا، شبگیر
بگیر دست دلارام و سوی باغ خرام
امید نیکی و تاج ملوک و صدر کرام
بزرگ خسرو آزادگان و فخر انام
یمین دولت و دولت بدو همیشه عزیز
امین ملت و ملت بدو گرفته نظام
سپهر کلی و جزوی بدو نموده هنر
[...]
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.