ای دل عبث مخور غم دنیا را
فکرت مکن نیامده فردا را
کنج قفس چو نیک بیندیشی
چون گلشن است مرغ شکیبا را
بشکاف خاک را و ببین آنگه
بی مهری زمانهٔ رسوا را
این دشت، خوابگاه شهیدانست
فرصت شمار وقت تماشا را
از عمر رفته نیز شماری کن
مشمار جدی و عقرب و جوزا را
دور است کاروان سحر زینجا
شمعی بباید این شب یلدا را
در پرده صد هزار سیه کاریست
این تند سیر گنبد خضرا را
پیوند او مجوی که گم کرد است
نوشیروان و هرمز و دارا را
این جویبار خرد که میبینی
از جای کنده صخرهٔ صما را
آرامشی ببخش توانی گر
این دردمند خاطر شیدا را
افسون فسای افعی شهوت را
افسار بند مرکب سودا را
پیوند بایدت زدن ای عارف
در باغ دهر حنظل و خرما را
زاتش بغیر آب فرو ننشاند
سوز و گداز و تندی و گرما را
پنهان هرگز مینتوان کردن
از چشم عقل قصهٔ پیدا را
دیدار تیرهروزی نابینا
عبرت بس است مردم بینا را
ای دوست، تا که دسترسی داری
حاجت بر آر اهل تمنا را
زیراک جستن دل مسکینان
شایان سعادتی است توانا را
از بس بخفتی، این تن آلوده
آلود این روان مصفا را
از رفعت از چه با تو سخن گویند
نشناختی تو پستی و بالا را
مریم بسی بنام بود لکن
رتبت یکی است مریم عذرا را
بشناس ایکه راهنوردستی
پیش از روش، درازی و پهنا را
خود رای مینباش که خودرایی
راند از بهشت، آدم و حوا را
پاکی گزین که راستی و پاکی
بر چرخ بر فراشت مسیحا را
آنکس ببرد سود که بی انده
آماج گشت فتنهٔ دریا را
اول بدیده روشنئی آموز
زان پس بپوی این ره ظلما را
پروانه پیش از آنکه بسوزندش
خرمن بسوخت وحشت و پروا را
شیرینی آنکه خورد فزون از حد
مستوجب است تلخی صفرا را
ای باغبان، سپاه خزان آمد
بس دیر کشتی این گل رعنا را
بیمار مرد بسکه طبیب او
بیگاه کار بست مداوا را
علم است میوه، شاخهٔ هستی را
فضل است پایه، مقصد والا را
نیکو نکوست، غازه و گلگونه
نبود ضرور چهرهٔ زیبا را
عاقل بوعدهٔ برهٔ بریان
ندهد ز دست نزل مهنا را
ای نیک، با بدان منشین هرگز
خوش نیست وصله جامهٔ دیبا را
گردی چو پاکباز، فلک بندد
بر گردن تو عقد ثریا را
صیاد را بگوی که پر مشکن
این صید تیره روز بی آوا را
ای آنکه راستی بمن آموزی
خود در ره کج از چه نهی پا را
خون یتیم در کشی و خواهی
باغ بهشت و سایهٔ طوبی را
نیکی چه کردهایم که تا روزی
نیکو دهند مزد عمل ما را
انباز ساختیم و شریکی چند
پروردگار صانع یکتا را
برداشتیم مهرهٔ رنگین را
بگذاشتیم لؤلؤ لالا را
آموزگار خلق شدیم اما
نشناختیم خود الف و با را
بت ساختیم در دل و خندیدیم
بر کیش بد، برهمن و بودا را
ای آنکه عزم جنگ یلان داری
اول بسنج قوت اعضا را
از خاک تیره لاله برون کردن
دشوار نیست ابر گهر زا را
ساحر، فسون و شعبده انگارد
نور تجلی و ید بیضا را
در دام روزگار ز یکدیگر
نتوان شناخت پشه و عنقا را
در یک ترازو از چه ره اندازد
گوهرشناس، گوهر و مینا را
هیزم هزار سال اگر سوزد
ندهد شمیم عود مطرا را
بر بوریا و دلق، کس ای مسکین
نفروختست اطلس و خارا را
ظلم است در یکی قفس افکندن
مردار خوار و مرغ شکرخا را
خون سر و شرار دل فرهاد
سوزد هنوز لالهٔ حمرا را
پروین، بروز حادثه و سختی
در کار بند صبر و مدارا را


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بیان نگاهی عمیق به زندگی و غمهای آن میپردازد و دعوت به صبوری و تحمل در برابر سختیها دارد. شاعر دل را از غم دنیاست و به دل مشغولیهای زودگذر آن اشاره میکند، در حالی که به زیباییهای طبیعت و لذتهای جانفزای آن اشاره میکند. همچنین یادآور میشود که زندگی پر از چالشها و فریبهای دنیا است، اما باید با دیدهٔ عقل و آگاهی به آن نگریست و از فرصتها بهرهمند شد. شاعر به ماهیت نیکی و بدی نیز میپردازد و حاکی از این است که عمل نیک و نیکی به دیگران پاداشی بزرگ دارد. توجه به رنجها و دغدغههای دیگران و تلاش برای یاری آنها از نکات محوری این شعر است و نگاهی به ارزشهای اخلاقی و انسانی دارد.
هوش مصنوعی: ای دل، بیخود غم این دنیا را نخور و در مورد آینده که هنوز نیامده، فکر نکن.
هوش مصنوعی: اگر به گوشهٔ قفس خوب دقت کنی، متوجه میشوی که مانند باغی است که در آن مرغی صبور و آرام زندگی میکند.
هوش مصنوعی: خاک را بشکاف و ببین پس از این که زندگی و بیوفایی زمان چقدر به ما ظلم کرده است.
هوش مصنوعی: این دشت محلی است که شهیدان در آن آرام گرفتهاند، پس باید فرصتی برای دیدن و تماشای آن داشته باشی.
هوش مصنوعی: از عمر گذشتهات هم حسابی داشته باش و نگذار که تنها به زمانهای مشخص مانند ولادت و جوانی (نمادهایی چون جدی، عقرب و جوزا) فکر کنی.
هوش مصنوعی: کاروان سحر به این جا نمیرسد و برای روشن شدن این تاریکی طولانی شب یلدا، به یک شمع نیاز داریم.
هوش مصنوعی: در این دنیا کارهای زیادی مخفی و ناپسند وجود دارد که مانند آسمان، به سرعت در حال تغییر و گذراندن است.
هوش مصنوعی: به دنبال ارتباط و پیوندی نگرد که نوشیروان و هرمز و دارا از آن گم شده و دور افتادهاند. در واقع، این افراد با وجود عظمتشان، در نهایت به دلیل سرنوشت و رویدادهای زمان خود به دست فراموشی سپرده شدهاند.
هوش مصنوعی: این جویبار خردی که مشاهده میکنی، از جای خود صخرهٔ بزرگ و مستحکم صما را کنده و از راه خود عبور داده است.
هوش مصنوعی: اگر تو توانایی داشته باشی، آرامش را به این دل شیدا و عاشق بده، چرا که او در اضطراب و درد به سر میبرد.
هوش مصنوعی: عادتها و وسوسههای ناشی از شهوت را باید کنترل کرد، زیرا اینها مانند افعی هستند که انسان را به سوی خود میکشند و باید بر آنها مسلط شد تا به تمایلات و آرزوهای نادرست دچار نشویم.
هوش مصنوعی: ای عارف، در این دنیای گذرا، باید پیوندی برقرار کنی که ترکیبی از تلخی (حنظل) و شیرینی (خرما) باشد.
هوش مصنوعی: سوز و گداز و گرمای آتش را فقط با آب خاموش نمیتوان کرد.
هوش مصنوعی: از دید عقل و خرد، هیچگاه نمیتوان حقیقت و واقعیتهای آشکار را پنهان کرد.
هوش مصنوعی: دیدن نابینایانی که در زندگی با مشکلاتی مواجه هستند، برای افراد بینا درس عبرت و تجربهای کافی است تا قدر بینایی و آگاهی خود را بیشتر بدانند.
هوش مصنوعی: ای دوست، تا زمانی که میتوانی به نیازهای خواهان کمک کنی، به آنها یاری برسان.
هوش مصنوعی: زیرا کمک به دلهای بیپناه، موجب سعادتی بزرگ و توانمند میشود.
هوش مصنوعی: به دلیل کمتحرکی و بیتحرکی، بدن تو آلوده و ناپاک شده است، در حالی که روح تو پاک و سالم باقی مانده است.
هوش مصنوعی: چرا با تو صحبت میکنند که تو معنای برتری و پستی را نمیدانی و نمیشناسی؟
هوش مصنوعی: مریم، مادر عیسی، نام بسیار معروفی است، اما رتبه و مقام مریم عذرا (مریم مقدس) یکی است. این بیت به مقام والای مریم عذرا اشاره دارد و نشان میدهد که هر چند نام مریم در تاریخ و ادبیات زیاد مطرح است، اما در حقیقت دلالت بر مقام معنوی و روحانی یکسانی دارد.
هوش مصنوعی: بشناس کسی را که قبل از تو، به سفر رفته و تجربهی راه را دراز و وسیع میداند.
هوش مصنوعی: خود را به تنهایی و بدون مشورت و در نظر گرفتن نظرات دیگران راندن، سبب شد که آدم و حوا از بهشت بیرون شوند.
هوش مصنوعی: پاکی و صداقت را انتخاب کن، زیرا صداقت و پاکی موجب برتری مسیح را در آسمانها به نمایش گذاشته است.
هوش مصنوعی: کسی که در بحرانها و فتنههای بزرگ، بدون اندوه و دلنگرانی عمل کند، به سود و کامیابی میرسد.
هوش مصنوعی: ابتدا با چشمان روشن و آگاه هنر و دانش را بیاموز، سپس در این راه به دنبال راهنمایان و کسانی باش که در تاریکی هستند و به هدایت نیاز دارند.
هوش مصنوعی: پروانه قبل از اینکه بسوزد، برای اطمینان خاطر خرمن را میسوزاند و از وحشت و ترس میگذرد.
هوش مصنوعی: شیرینی و خوشیای که انسان در زندگی تجربه میکند، اگر بیش از حد باشد، به ناچار باعث بروز مشکلات و تلخیهای دیگری خواهد شد.
بس که این گل زیبا را دیرهنگام کاشتی، سپاه پاییز به باغ رسید.
هوش مصنوعی: بیمار وقتی از حالش بدتر شد و طبیب نتوانست به موقع به او رسیدگی کند، کار درمان او از دست رفت.
هوش مصنوعی: علم به مانند میوهای است که از درخت هستی به دست میآید و فضل، ریشه و پایهای است که انسان را به مقصودهای بلند زندگی میرساند.
هوش مصنوعی: عمل نیک و کردار خوب مهم است، زیرا زیبایی ظاهری و چهرهٔ زیبا ضرورتی ندارد.
هوش مصنوعی: عاقل به کسی که دیوانه است و خود را به کارهای بیهوده مشغول میکند، وعدهٔ برهٔ بریان (گوشت آماده و لذیذ) نمیدهد و نمیگذارد از او بهرهای ببرد.
هوش مصنوعی: ای انسان خوب، هرگز با افراد بد رفتار نکن، زیرا پیوند با آنها هرگز خوشایند نیست و مانند دوختن پارچهٔ زیبا به لباس ناهمگون میماند.
هوش مصنوعی: اگر تو مانند پاکبازان رفتاری بینظیر و عفیف داشته باشی، آسمان بر گردن تو مانند یک گردنبند، عقدی از ستارههای ثریا (دستهای از ستارگان) خواهد بست.
هوش مصنوعی: به صیاد بگو که پر پرنده را نشکن، چرا که این شکار، بیصدا و دردمند است و روزهای بدی را سپری میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که حقیقت را به من میآموزی، چرا پای خود را در راه نادرست میگذاری؟
هوش مصنوعی: اگر خون یتیمان را بریزی و بخواهی بهشت و سایهٔ درخت طوبی را به دست آوری، نمیتوانی به این خواستهها دست پیدا کنی.
هوش مصنوعی: ما چه کار نیکویی انجام دادهایم که انتظار داریم در روزی نیکو، پاداش اعمالمان را بدهند؟
هوش مصنوعی: ما برای خداوند یکتا چندین شریک و همراه فراهم کردهایم و او را به نوعی محدود کردهایم.
هوش مصنوعی: ما مهرههای رنگی را برداشتیم و به جای آن مرواریدهایی زیبا و درخشان قرار دادیم.
هوش مصنوعی: ما خود را معلم مردم قرار دادیم، اما نتوانستیم به درستی خودمان، یعنی الف (پایه و اساس) و با (یعنی باید، جایگاه لازم)مان را بشناسیم.
هوش مصنوعی: در دل خود برای افرادی نیکو جایگاهی ویژه قائل شدیم و به خندیدن و تمسخر آیینهای نادرست، مانند آیین برهمن و بودا، پرداختیم.
هوش مصنوعی: ای کسی که قصد جنگ با دلیران را داری، ابتدا باید قدرت و قوت خود را بسنجی.
هوش مصنوعی: به آسانی میتوان از زمین سخت، لالهای زیبا و پرگل رویاند، همچنانکه از ابر، مرواریدهایی زیبا به وجود میآید.
هوش مصنوعی: ساحر (جادوگر) نور تجلی (نور الهی) و ید بیضا (دست حضرت موسی که معجزهاش بود) را به عنوان جادو و شعبده تصور میکند.
هوش مصنوعی: در شرایط و گرفتاریهای زندگی، انسانها نمیتوانند به خوبی یکدیگر را بشناسند، حتی تفاوتهای کوچک و بزرگ را، مثل پشه و عنقا (پرندهای افسانهای) که به سادگی قابل تمایز نیستند.
هوش مصنوعی: گوهرشناس (کسی که ارزش گوهر و جواهرات را میداند) چگونه میتواند گوهر (جواهر) و مینا (شیشه رنگی) را در یک ترازویی اندازهگیری کند که ارزش و اصالت آنها متفاوت است؟
هوش مصنوعی: اگر هیزم هزار سال هم بسوزد، بوی خوش عود مطرا (عود خوشبو) را نمیدهد. این جمله به ارزش و خاصیت عطر و خوشبوئی عود اشاره دارد، که حتی با مدت طولانی سوزاندن هیزم، این عطر به وجود نمیآید.
هوش مصنوعی: ای مسکین، هیچکس بر روی بوریا و دلق (لباسهای ساده) اطلس و خارا (پارچههای گرانقیمت و باارزش) نفروخته است.
هوش مصنوعی: ظلم است که یک مرغ زیبا و شیرینسخن را در قفس نگهدارند، در حالی که مرداری که هیچ ارزشی ندارد، آزاد باشد.
هوش مصنوعی: خون فرهاد و شور دل او هنوز لالهٔ سرخ را میسوزاند.
هوش مصنوعی: پروین، بروز دشواریها و حوادث تلخ را در صبر و شکیبایی انسانها آزمایش میکند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ای روی داده صحبت دنیا را
شادان و برفراشته آوا را
قدت چو سرو و رویت چون دیبا
واراسته به دیبا دنیا را
شادی بدین بهار چو میبینی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.